Chi tiết tin tức

Người thầy thuốc đồng thời phải là một người mẹ hiền

02/05/2014

 

.NGUYỄN HẢI SINH

 

Chủ tịch Hồ Chí Minh có một quan niệm mang tính chuẩn mực về sức khỏe: "Khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe"(1). Như vậy, trong quan niệm của Người, sức khỏe là sự lành mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần. Quan niệm này hoàn toàn thống nhất với định nghĩa về sức khỏe của tổ chức Y tế thế giới (WHO) trong Tuyên ngôn Alma Ata năm 1978: "Sức khỏe không chỉ là không bệnh tật mà còn là trạng thái thỏai mái về tâm hồn, về thể xác, về xã hội". Từ quan niệm về sức khỏe này, Bác Hồ đã đề ra một nhiệm vụ vừa toàn diện lại cũng vừa rất cụ thể cho người thầy thuốc Việt Nam: "Người thầy thuốc chẳng những có nhiệm vụ cứu chữa bệnh tật mà còn phải nâng đỡ tinh thần những người ốm yếu"(2).

Vừa sau ngày tuyên bố nền độc lập của nước Việt Nam mới (2/9/1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhìn thấy vấn đề hết sức khẩn thiết của toàn dân tộc lúc này là sức khỏe. Trước tháng Tám năm 1945 vì sự bóc lột tàn bạo của giặc Pháp, giặc Nhật nên nền kinh tế nước ta lâm vào tình trạng kiệt quệ, dân ta có tới hơn hai triệu người chết đói, sức khỏe đồng bào bị sa sút nghiêm trọng. Ngày 27/3/1946, Bác Hồ viết bài báo Sức khỏe và thể dục nêu rõ vai trò của sức khỏe và kêu gọi mọi người "luyện tập thể dục, bồi dưỡng sức khỏe": "Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công. Mỗi một người dân yếu ớt, tức là cả nước yếu ớt; mỗi một người dân khỏe mạnh tức là cả nước khỏe mạnh"(3). Chính vì thế mà ở một bài viết khác, Người nói: Muốn phát triển sức khỏe của nhân dân thì phải cần thầy thuốc"(4). Nghĩa là Bác Hồ đánh giá rất cao vai trò của người thầy thuốc trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước (giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới). Người đã xác định "một nhiệm vụ rất vẻ vang" cho ngành y tế: "Người bệnh phí thác tính mệnh cho các cô, các chú. Chính phủ phó thác cho các cô, các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khỏe cho đồng bào. Đó là một nhiệm rất vẻ vang"(5). Chỉ trong hai câu văn ngắn, Người dùng hai lần từ "phó thác". Biết bao ý nghĩa nằm trong hai chữ “phó thác” này, vì nó vừa có nét nghĩa "giao cho cái quan trọng", vừa là sự "tin tưởng vào người nhận" (Từ điển tiếng Việt - 2004). Chúng tôi cho rằng câu nói của Bác Hồ là phương châm của mỗi người thầy thuốc để rèn luyện bản lĩnh ý chí, trau dồi nghề nghiệp: "Y tá là những chiến sĩ đánh giặc ốm, để bảo vệ sự kháng kiện của giống nòi"(6).

Bác Hồ về thăm Bệnh xá Vân Đình, Hà Nội ngày 20/4/1963

 

Chúng tôi xin trích một đoạn thư của Bác Hồ trong Thư gửi Hội nghị Quân y được viết vào tháng 3/1948 đăng trên báo Cứu quốc, số 908 ngày 23/4/1948:

"...Vì sự kích thích trong chiến trận, vì sự sinh hoạt khắc khổ trong quân đội, vì sự tu dưỡng chưa đầy đủ, hoặc vì những điều kiện khổ sở, một số anh em quân nhân không được trấn tĩnh, đối với thầy thuốc không đưộc nhã nhặn. Gặp những ca như vậy, chúng ta nên lấy lòng nhân ái mà cảm động, cảm hóa họ. Người ta có câu "lương y kiêm từ mẫu", nghĩa là một người thầy thuốc đồng thời phải là một người mẹ hiền"(7). Thật ấm áp sâu nặng tình người biết bao!

Tư tưởng của Người đã gặp gỡ điều mong muốn của tiền nhân về người thầy thuốc: Lương y kiêm từ mẫu. Người mượn luôn thành ngữ Hán Việt này và dịch ra nghĩa thuần Việt giản dị để mọi người cùng hiểu và thấm thía. Ở đây tóat lên những điều cần thiết, có thể coi là những tiêu chuẩn y đức quan trọng: người thầy thuốc phải hết lòng cảm thông, phải thấy hiểu hoàn cảnh và phải thương người bệnh bằng "lòng nhân loại và tình nhân ái".

Bác Hồ rất hiểu sự vất cả của nghề thầy thuốc: "Những chiến sĩ y tá phải có chí chịu khổ, chịu khó"(8) nên Người có những lời dặn thật chí tình:

"- Về chuyên môn cần luôn luôn học tập nghiên cứu để luôn luôn tiến bộ, nhưng phải chú trọng cái gì thiết thực và thích hợp với hoàn cảnh kháng chiến của ta...

- Về chính trị: Cần trau dồi tư tưởng và đạo đức của người cán bộ trong chế độ dân chủ: yêu nước, yêu dân, yêu nghề, đoàn kết nội bộ, thi đua học tập, thi đua công tác"(9).

Đặc biệt, Người luôn khuyến khích cán bộ y tế tự nghiên cứu, tìm tòi, phát huy sáng kiến, kinh nghiệm trong công tác:

"Tôi thay mặt chính phủ mà hứa rằng: người nào hoặc bộ phận nào tìm được hoặc chế tạo được một  thứ thuốc mới có hiệu quả hoặc nghĩ ra cách gì mới làm cho việc y tế tiến bộ mau chóng hơn thì sẽ được trọng thưởng"(10).

Đấy là những lời người dạy từ cuộc kháng chiến chống Pháp mà hôm nay vẫn đậm tính thời sự.

Tư tưởng đoàn kết của Bác Hồ là: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công. Với riêng ngành Y tế, Người cũng dặn dò thật chân tình:

"...Phải thật thà, đoàn kết. Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta. Đoàn kết thì vượt qua mọi khó khăn, giành nhiều thành tích.

Đoàn kết giữa cán bộ cũ và cán bộ mới. Đoàn kết giữa tất cả những người trong ngành y tế, từ Bộ trưởng, các thứ trưởng, bác sĩ, dược sĩ cho đến các anh chị em giúp việc. Bởi vì công việc và địa vị tuy khác nhau nhưng người nào cũng là một bộ phận cần thiết trong ngành y tế, trong việc phục vụ nhân dân"(11).

Luôn học những điều bác dạy phải là những việc làm thường xuyên cho mỗi người thầy thuốc Việt Nam hôm nay.

 

N.H.S

---------

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb Chính trị QUốc gia, tập 4, tr.212

(2) Sđđ, tập 5, tr.395

(3) Sđđ, tập 4, tr.212

(4) Sđđ, tập 7, tr.32,33

(5) Sđđ, tập 7, tr.476

(6) Sđđ, tập 5, tr.567

(7) Sđđ, tập 5, tr.395

(8) Sđđ, tập 5, tr.567

(9) Sđđ, tập 7, tr.88

(10) Sđđ, tập 5, tr.396

(11) Sđđ, tập 7, tr.476