Hành trình kiếm tìm mãi mãi...

Thứ tư - 09/09/2015 20:21
(Đọc Phát hiện và khám phá – phóng sự xã hội của Đặng Vương Hưng,
Nxb. Công an nhân dân, 2014)
.  NGUYỄN THỊ HUỆ
Có thể nói mục đích tuyển chọn và tập hợp 30 tác phẩm trong Phát hiện và khám phá đã được người viết xác định rõ ràng ngay từ đầu cuốn sách. Đó là góp thêm một tiếng nói cho cuộc vận động mang ý nghĩa nhân văn: Sưu tầm và tuyên truyền kỉ vật lịch sử Công an nhân dân (2012-2015). Chủ đề bao trùm và xuyên suốt của cuốn sách này, do vậy, là phát hiện và khám phá.
Do phát huy được thế mạnh của một ngòi bút đã trải nghề, những trang viết của nhà thơ - nhà báo Đặng Vương Hưng đã mở rộng tới các tầng vỉa khác nhau, góc cạnh khác nhau trong muôn mặt của đời sống hiện thực.

Trước hết là các trang phát hiện, biểu dương những giá trị tích cực trong đời sống xã hội. Tác giả đã đi sâu tìm hiểu những tập thể, cá nhân tiên tiến, phát hiện những nhân tố mới trên mọi lĩnh vực để khẳng định, biểu dương. Ngoài việc hướng tới ngợi ca những con người, những sự kiện có ý nghĩa lớn lao, đậm chất sử thi cách mạng (Cuốn nhật kí của một liệt sĩ công an đi B… sau nửa thế kỉ, Về một xã anh hùng có 7 vị tướng ở Quảng Nam, Huyền thoại mẹ ở đảo xa, Ai là người Thị trưởng đầu tiên và Chủ tịch lâu nhất của Hà Nội?, Phát hiện một họa sĩ chiến trường với hàng trăm tác phẩm vô giá, Trân trọng và cảm phục những cuốn sách cùng nhân vật của đại tá Đỗ Sâm, “Những lá thư thời chiến Việt Nam” từ ý tưởng đến hiện thực thế nào?, Nhân chuyến đi với một cựu Bộ trưởng và những ý tưởng đã gợi mở trên đường…, Bác Hồ với trận đấu bóng đá lịch sử Việt - Pháp năm 1946, Bí ẩn Cam Ranh,…), các tác phẩm còn dành sự biểu dương đối với cả những sự kiện, con người trong cuộc sống đời thường bằng cảm hứng thế sự nhân sinh.

 
con duong uon luon du lich moc chau mua hoa cai

Đó là các mô hình kinh tế mới có hiệu quả, những con người quyết đoán, năng động, dám nghĩ dám làm. Từ một cậu bé chăn bò ở một miền quê nghèo khó, sau bao thất bại, thành công và những thăng trầm của đời người, với nghị lực, óc sáng tạo và niềm tin, Lê Duy Hảo đã trở thành doanh nhân Sao Vàng Đất Việt, đã từng được nhận cúp vàng Văn hóa doanh nhân vì sự tiến bộ xã hội và phát triển bền vững cộng đồng; là tác giả của dòng gốm sứ văn hóa - tâm linh Nason vừa mang tính nghệ thuật vừa mang tính tâm linh và đậm nét văn hóa truyền thống Việt, không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn xuất khẩu (Có người ngu nhất Hà Giang). Đó là Hiệp hội nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đã rất thành công trong cuộc đòi nợ hơn 10 triệu USD với một công ti nước ngoài, thu lại được một khoản tiền không nhỏ (khoảng hơn 160 tỉ đồng Việt Nam) cho đất nước (Cuộc đòi nợ hơn 10 triệu USD). Đó còn là kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Tuấn - Giám đốc Sở Xây dựng Đà Nẵng ngày đêm nung nấu suy nghĩ, trăn trở sáng tạo được mẫu nhà lí tưởng để cho đồng bào nghèo ven biển “sống chung với bão” (Ý tưởng về một mẫu nhà “sống chung với bão”)… Từ những tên tuổi có thực, lời nói có thực, việc làm có thực của các điển hình tích cực, những trang viết này sẽ góp phần khích lệ động viên tinh thần vượt qua khó khăn thách thức của mỗi người giữa ngổn ngang bề bộn vất vả, gian nan của nền kinh tế đất nước hôm nay. Dễ thấy ở đây mỗi người một hoàn cảnh, một khó khăn, một con đường bứt phá đi lên. Hình ảnh của họ đã được khắc họa khá đậm nét như những gam màu tươi sáng trong hành trình hướng tới tương lai của dân tộc ta.

Một điều đáng nói là cảm hứng biểu dương, cổ vũ còn được hàm chứa ở ngay cả những trang viết phanh phui những tệ nạn nhức nhối, nổi cộm, bức xúc trong đời sống như cờ bạc, trộm cướp (Hai “quái kiệt” đất Diễn Châu). Tác giả đã rất linh hoạt trong sự kết hợp biểu dương qua phê phán, phê phán để hướng tới khích lệ, đề cao những cái mới, cái tích cực của những con người một thời lầm lỗi đang quyết tâm hướng thiện, làm lại cuộc đời (“Sự hồi sinh từ trong tuyệt vọng” và một cuộc thi độc đáo nhân văn). Từ một cái nhìn đa chiều, người viết đã bao quát, chuyển tải những sự thật giữa muôn màu trắng đen, sáng tối, cùng bao cung bậc vui buồn của cuộc sống hôm nay. Qua đó, có thể đem lại cho người đọc sự tỉnh táo sáng suốt, nhìn thẳng vào sự thật để suy xét, định hình hướng đi đúng đắn cho tương lai của mình.

Bên cạnh việc phát hiện, biểu dương những giá trị tích cực, Phát hiện và khám phá còn đáp ứng được một phần nhu cầu đa giá trị văn hóa ở việc cung cấp cho người đọc những thông tin tri thức mới lạ, lí thú. Đó là câu chuyện về một đồng tiền cổ được phát hành từ cuối thế kỉ XIX (Thực hư về một đồng tiền cổ trị giá triệu đô la?) hoặc câu chuyện về một người đàn ông chỉ cao 52 cm, nặng 9 kg nhưng đầu óc vẫn thông minh, có tài chơi đàn bầu, thích kể chuyện vui và luôn khao khát được mọi người yêu thương (Người đàn ông lùn nhất Việt Nam với những ước mơ tình yêu và hạnh phúc). Cũng có khi là câu chuyện về những phát hiện khoa học của người có năng lực diệu kì: không chỉ là một nhà điêu khắc lừng danh, một họa sĩ mà còn là một nhà khám phá thiên văn học và vũ trụ có nhiều phát hiện mới (Chính thức công bố công trình “Mật mã vũ trụ” của Lê Đình Quỳ). Những phóng sự này là những chuyện đời thường mà không thường. Đó là những sự thật không chỉ được trình bày, diễn giải kĩ lưỡng mà còn mang tầm khái quát khá sâu sắc về những nỗi niềm nhân sinh thế sự.

Sẽ là không đầy đủ nếu như không nói tới những phóng sự tập trung phơi bày những sự thật nóng hổi, nổi cộm, bức xúc, những sự thật đau lòng vì nhiều lí do bấy lâu nay vẫn mờ chìm, khuất lấp. Phát huy khả năng đặc biệt của thể loại phóng sự là mạnh và sắc trong chức năng lật xới, phanh phui, mổ xẻ tức thời những sự thật đen tối của thực tại xã hội; bằng tiếng nói công tâm, chính nghĩa, một số tác phẩm đã chạm tới điểm “nóng” của đời sống, đả phá mạnh mẽ, triệt để cái xấu, cái ác, cái bất công ngang trái, đi tới tận cùng sự thật để truy tìm căn nguyên sâu xa về những khổ đau, bất hạnh của con người. Đó là thái độ thờ ơ, tắc trách, là thực trạng xuống cấp nghiêm trọng về y đức của một số bác sĩ trong ngành y tế (Cây kim bị bỏ quên trong… đầu gối). Đó là thái độ trù dập trắng trợn của một số quan chức đối với người thẳng thắn, cương trực, có công với Tổ quốc (Một đại tá 20 năm không có lương hưu). Đó còn là thói ghen ghét đố kị, là cơ chế lãnh đạo cửa quyền, hách dịch của các cấp lãnh đạo địa phương, nhẫn tâm chà đạp lên tài năng, đức độ của những con người lương thiện (Một “hồng nhan bạc phận” hai lần được gặp Tổng Bí thư)… Ngòi bút công phá mạnh mẽ, quyết liệt vào thành lũy của cái ác, cái xấu cũng là để giúp con người dám đối diện với sự thật và gây dựng, nuôi dưỡng được ý thức vươn lên cải tạo cuộc sống vì một tương lai tốt đẹp hơn.

Để có được tính hấp dẫn cho thông tin, người viết đã có những cách thức nhằm phơi bày, điều trần sự thật một cách chân xác, khách quan và hiệu quả nhất. Ngay cả những con số khô khan với chức năng chuyển tải thông tin cũng thể hiện sự dụng công phát hiện của người viết, chẳng hạn: vị đại tá bị “lãng quên” suốt 20 năm trời đằng đẵng (1989 - 2009) không có lương hưu; hoặc những con số thống kê về một xã anh hùng: là xã có nhiều liệt sĩ nhất nước ta (2.229), nhiều Bà mẹ Việt Nam anh hùng nhất (198 người), nhiều Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nhất (7 người) và nhiều tướng lĩnh nhất (7 người)… Những chi tiết điển hình, đắt giá được lựa chọn, sắp xếp hợp lí đã tạo những ám ảnh đối với người đọc, chẳng hạn chi tiết bác sĩ phẫu thuật lần thứ nhất bỏ quên cây kim khâu mổ dài 3 cm trong đầu gối bệnh nhân, chi tiết thêm ba lần phẫu thuật nữa để lấy ra hai dị vật trong đầu gối; hoặc chi tiết má Nguyễn Thị Phú - người mẹ chưa một lần sinh nở nhưng suốt đời làm lụng lam lũ để nuôi tới 58 đứa con do người khác sinh ra và được coi như một huyền thoại sống về tấm lòng mẹ Việt Nam tảo tần, nhân ái, bao dung. Việc tổ chức hệ thống dữ kiện hợp lí với những chi tiết “biết nói” về những con người, những cảnh đời đã có khả năng kéo độc giả nhập cuộc và buồn vui, phẫn nộ, lo âu... trước các sự kiện trong cuốn sách.

Với tinh thần công dân, ý thức trách nhiệm và trái tim nhân hậu của người làm phóng sự, có thể nói cuốn sách Phát hiện và khám phá là một hành trình kiếm tìm mãi mãi những tấm gương ưu tú cần học tập, những bóng tối và ung nhọt cần xóa bỏ, những cảnh ngộ cần được sẻ chia... đem tới cho người đọc những gợi ý về một hướng hành động, một khát vọng vươn lên hay chí ít là một động cơ hướng thiện.

 N.T.H
 
 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

 
Pablo Escobar từ đời thực đến tiểu thuyết của Gabriel García Márquez

Pablo Escobar từ đời thực đến tiểu...

Cuộc đời của Escobar là khối mâu thuẫn lớn, bởi sự đối lập giữa thiện - ác, thiên thần - ác quỷ, nhân từ - máu lạnh, do đó, hắn có sự hấp dẫn lớn đối với quần chúng hơn bất kì tên trùm tội phạm nào. (PHAN TUẤN ANH)

 
Tiểu thuyết Bến đò xưa lặng lẽ - nguyên mẫu và nỗi oan của một con người

Tiểu thuyết Bến đò xưa lặng lẽ -...

Trong các tiểu thuyết của tôi, nhân vật chính hay phụ đều được xây dựng từ những chi tiết rất thực mà tôi tích lũy được. Thường thì, chỉ từ một chi tiết rất nhỏ, bất chợt gặp trong đời sống mà tôi hình dung ra tính cách của một con người. (XUÂN ĐỨC)

Quảng cáo