Quan điểm về lao động của Người

Chủ nhật - 24/07/2016 20:19
.LÃ NGUYÊN

1. Với Bác Hồ học tập gắn liền với lao động. Học tập để thành quả lao động tốt hơn mà phục vụ tốt hơn nữa cho dân cho nước thì lao động là hạnh phúc: “Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta. Trong xã hội ta, không có nghề nào kém, chỉ những kẻ lười biếng, ỷ lại mới đáng xấu hổ. Người nấu bếp, người quét rác cũng như thầy giáo, kỹ sư, nếu làm tròn trách nhiệm thì đều vẻ vang như nhau” (1). Bác Hồ là người lao động thực thụ với 12 nghề khác nhau. Thời đi tìm đường cứu nước để có tiền sống và hoạt động Bác làm nghề nấu ăn, quét tuyết, chụp ảnh… Thời kháng chiến chống Pháp Bác làm bài văn vần để các đồng chí cận vệ chọn nơi ở trong rừng: “Trên có núi, dưới có sông/ Có đất ta trồng, có bãi ta chơi…”. Đến đâu Người cũng trồng rau, nuôi gà tự túc thực phẩm. Sau này làm Chủ tịch Nước Bác vẫn tự tay cuốc đất trồng rau, trồng cây. 

 
nhung bai viet cua Bac Ho Copy

Trong một chuyên luận (2) chúng tôi đã chứng minh Bác Hồ là người có một tâm hồn nghệ sỹ cực kỳ tinh tế, sâu sắc, vô cùng nhân hậu, luôn vì con người, vì cái đẹp. Ở đây xin dẫn lời Bác: “Người ta ai cũng muốn ăn ngon mặc đẹp, nhưng muốn phải cho đúng thời, đúng hoàn cảnh. Trong lúc nhân dân ta còn thiếu thốn mà một người nào đó muốn riêng hưởng ăn ngon mặc đẹp, như vậy là không có đạo đức” (3). Người dạy thanh nhiên phải biết cống hiến, hãy nghĩ đến cống hiến trước khi hưởng thụ: “khi làm bất kỳ việc gì cũng đừng nghĩ đến mình trước…, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau” (4). Giáo dục tuổi trẻ hôm nay, cũng phải là sự hài hòa cống hiến và hưởng thụ. Hưởng thụ những tiện ích văn hóa nhân loại là quyền lợi, nhưng phải hướng tài năng và ý chí tuổi trẻ vào việc cống hiến cho đất nước là trước hết, sau đó mới nghĩ về cá nhân, như Bác xác định cho thanh niên học tập: “Để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, làm cho dân giàu, nước mạnh, tức là để làm tròn nhiệm vụ người chủ của nước nhà” (5). 

Bác Hồ dành cả cuộc đời đấu tranh với bọn thực dân đế quốc để đòi lại hạnh phúc cho các dân tộc thuộc địa. Bác đã suy nghĩ và hành động theo đúng quan niệm của Các Mác: Hạnh phúc là đấu tranh. Người đấu tranh để dân tộc mình và các dân tộc bị áp bức thoát khỏi trạng thái nô lệ để cùng bước lên đài vinh quang của hạnh phúc được làm chủ, điều mà ngay từ thời kỳ đầu ở Pháp Người đã xác định cùng các bạn bè Pháp: “Chúng ta đấu tranh vì một lý tưởng chung: giải phóng đồng bào chúng ta và giành độc lập cho Tổ quốc chúng ta” (6). 

Những đóng góp lớn của Hồ Chí Minh vào sự nghiệp giải phóng con người, ở cả hai phương diện lý luận và thực tiễn đã được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước chỉ ra và khẳng định. Từ thực tiễn thời đại ngày nay, chúng ta thấy Người còn có đóng góp lớn vào việc đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân. Khi mà hôm nay cả xã hội ta lên án quốc nạn tham nhũng, tệ quan liêu xa dân, hoang phí…thì tất cả những điều ấy đã được Bác Hồ tiên liệu từ trước. Người định nghĩa chủ nghĩa cá nhân “là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng của mình, không quan tâm đến lợi ích chung của tập thể. “Miễn là mình béo, mặc thiên hạ gầy”. Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi tính hư nết xấu…” (7). Người phê phán các biểu hiện của chủ nghĩa nguy hiểm này, là kiểu “ăn cỗ đi trước, lội nước đi sau”, là tham ô, tư lợi: “…có đôi đảng viên như những con lợn, (xin lỗi tiếng đó), họ rúc vào vườn rau của Nhà nước, chén một bữa no say, hoặc họ hy sinh lợi ích của nước nhà, để lên mặt mình là khảng khái” (8); là bệnh hoang phí mà Người coi đó là tội ác: “…một hột gạo, một đồng tiền, tức là một số mồ hôi nước mắt của đồng bào. Vì vậy, ta phải ra sức tiết kiệm. Hoang phí là một tội ác…” (9); là bệnh giấy tờ lề mề: “Khi thi hành, kềnh kềnh càng càng, không hoạt bát nhanh chóng… Kết quả nhỏ là: nghị quyết đầy túi áo, thông cáo đầy túi quần…” (10). 

2. Hạnh phúc còn là một tinh thần khỏe mạnh trong một thân thể khỏe mạnh, là sự vô tư trong sáng, quên tuổi tác: “Tự cung thanh đạm tinh thần sảng” (Thất cửu), sống thanh đạm thì sảng khoái, nhẹ nhàng, sống vô tư, trung thực, trong sáng, không vụ lợi thì tinh thần sẽ sáng suốt, thông tuệ. “Sáu mươi tuổi hãy còn xuân chán/ So với ông Bành vẫn thiếu niên/ Ăn khỏe, ngủ ngon, làm việc khỏe/ Trần mà như thế kém gì tiên” (Sáu mươi tuổi). Bác Hồ có một định nghĩa về sức khỏe ngắn gọn, đầy đủ, chuẩn mực: “Khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ, như vậy là sức khỏe” (11). “Khí huyết lưu thông” tức là có một cơ thể khỏe mạnh, “tinh thần đầy đủ” là ý chí, bản lĩnh, nghị lực, đạo đức...

Cho nên chỉ chú ý đến miếng ăn là chưa toàn diện, ngoài việc phát triển kinh tế còn phải quan tâm đến đời sống văn hóa tinh thần, sức khỏe tinh thần. Bác Hồ đã đi trước chúng ta rất nhiều khi từ năm 1945 đã đề nghị “có bốn vấn đề cùng phải chú ý đến, phải coi trọng ngang nhau là chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội”. 

Như cụ Nguyễn Trãi ẩn cư nơi vùng Côn Sơn, như Nguyễn Bỉnh Khiêm về với sông nước núi non quê Hồng Châu (Vĩnh Lại), như Nguyễn Khuyến về với núi Quế Sơn, Bác Hồ ưa cuộc sống gần nơi thiên nhiên tự do, tĩnh tại, thanh sạch: “Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh, nước biếc để câu cá, trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì với vòng danh lợi” (12). Người “tuyệt nhiên không ham muốn công danh phú quý” để được sống hòa đồng giữa thiên nhiên, bầu bạn cùng thiên nhiên. Năm 1954 hồi ở Việt Bắc, đạo diễn điện ảnh Nga Rôman Cácmen hỏi “Chủ tịch làm việc bao nhiêu tiếng một ngày?”. Bác trả lời: “Chim rừng đánh thức tôi, còn tôi đi nằm lúc trên trời xuất hiện những vì sao” (13). Khi phải gánh vác nhiệm vụ trọng đại lãnh đạo cuộc kháng chiến Bác Hồ vẫn cố dành thời gian hạnh phúc cùng thiên nhiên, làm thơ cùng “bạn” trăng: “Trăng vào cửa sổ đòi thơ”, dành thời gian hạnh phúc cùng con trẻ, cùng cỏ cây: “Việc quân, việc nước đã bàn/ Xách bương dắt trẻ ra vườn tưới rau”… 

Nhân loại đang đứng trước nguy cơ mất an toàn môi trường sống, vì chiến tranh, vì chính sách phát triển công nghiệp thiếu cân đối, vì khai thác bừa bãi đến cạn kiệt… mà dẫn đến các thảm họa. Triết học phê bình sinh thái ra đời đặt mục tiêu nghiên cứu mối quan hệ giữa khoa học, con người và tự nhiên, tìm ở đó những biện pháp khắc phục phần nào hậu quả. Đã có trong lịch sử, chưa thành khuynh hướng nhưng phê bình sinh thái cũng đã manh nha ở phương Tây biểu hiện trong triết học của các nhà tư tưởng như Rousseau, Darwin và sau này là Heidegger…, ở nước ta, như một chủ đề chính, nhưng theo một tư duy khác có trong tác phẩm Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, và gần đây là Hồ Chí Minh. 

Nguyễn Trãi trong bài thơ Nôm Tự thán số 32 viết: “Chụm tự nhiêu lều một gian/ Giũ không thay thảy tấm hồng trần/ Nghìn hàng cam quýt con đòi cũ/ Mấy đứa ngư tiều bậu bạn thân/ Thấy nguyệt tròn thì kể tháng/ Nhìn hoa nở mới hay xuân/ Cày ăn đào uống yên đòi phận/ Sự thế chăng hay đã Hán Tần”. Theo quan điểm của Nguyễn Trãi, cuộc sống tự mình lao động trong cảnh hòa bình yên ổn; sống giữa thiên nhiên với căn lều nhỏ, xa với cuộc sống phàm tục; có vườn cam quýt (thay vì là “con đòi” đứng hầu là những hàng cam quýt), có bè bạn là ngư dân hay tiều phu chân chất; sống không quan tâm đến thời gian, lấy cái đẹp tự nhiên làm thước đo thời gian. Cũng không hẳn thoát ly trần thế, chỉ là xa cách trần thế. Trở lên cũng là phần nào chúng tôi đã chứng minh Hồ Chí Minh học tập, tiếp thu, kế thừa, phát triển và nâng cao từ Nguyễn Trãi. 

L.N
------
(1). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 13, tr. 69
(2). Xin xem Nguyễn Thanh Tú: Hồ Chí Minh - Một tâm hồn nghệ sĩ, Nxb Hội Nhà văn, H, 2015. 
(3). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 10, tr. 589 
(4). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 11, tr. 400   
(5). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 9, tr. 179. 
(6). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 1, tr. 208.
(7). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 13, tr. 90.
(8). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 7, tr. 368.
(9); (10). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 5, tr. 24; tr. 299.
(11). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 6, tr. 356
(12). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 4, tr. 304
(13). Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 11, tr. 532. 
(14); (16); (17) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 4, tr. 347; tr. 241; tr. 187 
(15). Nhiều tác giả: Hồ Chí Minh với văn nghệ sĩ văn nghệ sĩ với Hồ Chí Minh, Nxb Hội Nhà văn, H, 2010, Tập 1, tr. 41. 
(18). Hồ Chí Minh: Biên niên tiểu sử, Nxb CTQG, H, 2007, tập 5, tr. 482.


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

Quảng cáo