Văn chương phục vụ chính trí trong quan điểm của Người

Thứ hai - 15/02/2016 22:44
.NGUYỄN THỊ HOA

Với quan niệm lấy văn chương để phục vụ chính trị và dân tộc và coi tiếng Việt là một công cụ sắc bén để hoạt động cách mạng, văn phong của Người có nhiều đặc điểm nổi bật, hiện đại so với các tác giả viết truyện ngắn cùng thời, đó là lối viết hiện đại Châu Âu (Pháp): nhẹ nhàng, hài hước và dí dỏm. Chẳng hạn, trong Paris, Vi hành, tác giả đã lựa chọn hình thức viết thư xen vào những lời bình luận tự nhiên nhằm truyền tải nội dung tư tưởng vừa mang giá trị nghệ thuật (độc đáo, hấp dẫn, lôi cuốn người đọc) vừa thể hiện tính chiến đấu.

 
zing hochiminh 1

Sử dụng hình thức viết thư (Vi hành), tác giả có thể thay đổi điểm nhìn trần thuật một cách linh hoạt cả không gian và thời gian: từ hiện tại hồi tưởng quá khứ hoặc vẽ ra tương lai; từ cảnh trong xe điện ngầm, sau đó chuyển sang cảnh quê nhà thời thơ ấu, rồi lại liên tưởng sang tận Trung Quốc….Trong truyện ngắn Paris, thông qua việc miêu tả chân thực một vùng của quân 17gồm ba xóm cư dân tiêu biểu cho “những thứ bậc xã hội” của Paris: Giới thượng lưu, trung lưu và những người thợ thuyền, tác giả muốn khái quát “đủ bộ mặt, đủ tâm lý của cả Paris, cả nước Pháp, cả vũ trụ”, “cái sang trọng của bên này và cái đau khổ của phía kia”, “sự bất công giữ “một bên là giàu sang và nhàn rỗi, một bên là cần cù và thiếu thốn”.

Ngoài ra, truyện ngắn của Người còn dùng nhiều giọng điệu với nhiều màu sắc khác nhau: từ giọng điệu từ lạnh lùng khách quan sang trữ tình thân mật, có lúc giọng mỉa mai, giễu cợt, châm biếm, có khi lại giọng chua xót. Con rùa, Con người biết mùi hun khói được viết với ngôn ngữ giễu cợt, hài hước, châm biếm và đầy chất trào lộng mà sau này ta sẽ gặp lại trong truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan. Ở truyện ngắn, nhân vật viên quan sứ được hiện ra dưới ngòi bút của Người: “là một ông Tây tốt, chỉ thích của tốt”, “Muốn vui chuồng gà, ông mượn gà mái của dân trong vùng rồi chẳng bao giờ trả lại sau khi đã có gà trống lẫn gà con”..

Trong truyện ngắn Con người biết mùi hun khói, Lời than vãn của bà Trưng Trắc lại đầy chất mộng mị, ma quái: “Đó chính là lúc Thiên tử nằm mơ. Ngài mơ thấy những con rồng chạm trên tủ, bàn bỗng biến động, hóa thành những con rắn gớm ghiếc, mở thao láo những con mắt đỏ ngầu tia máu. Còn những con phụng hoàng, giống chim tượng trưng cho uy quyền vua chúa, thì vươn chiếc cổ dài ngoẵng tua tủa lông, quệt mỏ xoè cánh, y hệt đám gà trống cáu kỉnh, đáng ghét. Mọi vật bằng ngọc thạch, bằng châu báu, đều xỉn đi, xám xịt lại. Tất cả cứ từ từ quay tròn, và tan dần, tan dần. Rồi một bóng ma trùm khăn, trăng trắng hiện lên. Nhà vua kinh hoàng run lên lập cập, vì không phải vua chúa nào cũng đều can đảm như Hămlét, và thông minh như thế thì lại càng không. Ngài muốn kéo chiếu che mặt mà không được”.

Ngoài việc sử dụng hình thức viết thư và trần thuật lại cuộc chạm trán giữa Varen và Phan Bội Châu đầy kịch tính, truyện ngắn Vi hành Những trò lố hay Varen và Phan Bội Châu được trần thuật từ ngôi thứ nhất. Đây cũng là điểm cách tân đáng nói trong lối kể chuyện của Nguyễn Ái Quốc. Tác giả không tham gia trực tiếp vào cốt truyện mà chỉ xuất hiện với tư cách một người chứng kiến diễn biến của câu chuyện và kể lại.

Ở phương Tây, trần thuật từ ngôi thứ nhất được sử dụng phổ biến nhưng ở Việt Nam thì truyền thống vẫn sử dụng trần thuật từ ngôi thứ ba (do gắn với việc văn chép sử và truyện kể). Đối với phương thức trần thuật từ ngôi thứ nhất, thế giới nội tâm của nhân vật được mở ra một cách tự nhiên. Người chứng không chỉ đảm nhận chức năng trần thuật mà còn từ tự bộc bạch những suy tư, chiêm nghiệm đầy dụng ý, xúc cảm cá nhân. Như vậy, Bác đã có ý thức thay đổi ngôi trần thuật, thay đổi điểm nhìn để câu chuyện trở nên khách quan, chân thực như nó vốn có.

Cũng phải nói thêm rằng, truyện ngắn của Nguyễn Ái Quốc thường rất ngắn về số trang và nội dung ngắn gọn, súc tích và cô đọng bởi ngòi bút có kinh nghiệm, cách viết sắc bén. Ngay cái tên nhan đề của truyện ngắn đã toát lên toàn bộ nội dung cũng như cách dùng từ của tác giả: ngắn gọn nhưng đầy đủ ý nghĩa.

Truyện Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu là một minh chứng hùng hồn cho điều này. Chỉ bằng vài ba trang giấy nhưng tác giả đã lột tả được hai con người với hai nhân cách đối đầu giữa một bên là “kẻ phản bội nhục nhã” và một bên “bậc anh hùng, vị thiên sứ xả thân vì dân tộc và được 20 triệu con người trong vòng nô lệ tôn sùng”.

N.T.H


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

Quảng cáo