Nâng tầm sản phẩm thủ công

Thứ sáu - 26/05/2017 13:55
Hơn 50 đơn vị/làng nghề tham gia, hàng trăm sản phẩm thủ công mỹ nghệ được trưng bày, không chỉ thể hiện đậm nét văn hóa Việt Nam mà còn hàm chứa những thông điệp sâu sắc. Cuộc tuyển chọn sản phẩm làm quà tặng ngoại giao mới đây đã đem đến cái nhìn về diện mạo và sức sống của các làng nghề truyền thống.

Hội tụ nhiều tiêu chí

Mình đĩa được làm từ vỏ trai biển, đánh bóng bằng tay; viền bọc bạc chạm nổi vân hoa do nghệ nhân làng Đồng Xâm (Thái Bình) thực hiện; lòng óng ánh khảm hình khóm sen, làm bởi nghệ nhân làng Chuôn Ngọ (Hà Nội). Sự kết hợp các nghề thủ công khác nhau mang đến cho chiếc đĩa sự độc đáo, vượt trên giá trị sử dụng. Đây là một trong hàng trăm sản phẩm được trưng bày để tuyển chọn quà tặng ngoại giao do Văn phòng Chính phủ tổ chức mới đây. Theo Cục trưởng Cục Quản trị, Văn phòng Chính phủ Đỗ Tuấn Dũng, tặng phẩm ngoại giao không chỉ mang tính vật chất đơn thuần, mà còn đại diện quốc gia, ẩn chứa thông điệp văn hóa, chính trị… Để hội tụ đầy đủ các tiêu chí ấy, quà tặng thường được chọn từ sản phẩm của các làng nghề hoặc đơn vị cung cấp đồ thủ công mỹ nghệ. Thế nhưng lâu nay, khâu tuyển chọn vẫn là việc “đau đầu”.


Tham quan sản phẩm gốm Bát Tràng của Nghệ nhân Nhân dân Trần Độ

Thống kê cả nước có hơn 2.000 làng nghề truyền thống, trải dài từ Bắc vào Nam, với những nhóm nghề đa dạng, hội tụ các thợ và nghệ nhân tài khéo. Trải qua thời gian, các làng nghề đã chứng tỏ được sức sống bền bỉ của mình. Tuy vậy, Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam Lưu Duy Dần nhận định, rất nhiều sản phẩm còn nằm khiêm tốn trong cánh tủ gia đình, quanh quẩn sau lũy tre làng, cùng lắm vươn ra thị trường trong nước chứ chưa thể vào danh mục tặng phẩm ngoại giao hay xuất khẩu quốc tế. Bởi một số có tính thẩm mỹ cao nhưng chất liệu, kích thước lại không phù hợp; có sản phẩm hàm chứa câu chuyện lịch sử, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc nhưng lại thiếu ý nghĩa quốc tế…

Từ truyền thống đến hiện đại

“Quý ở đây là bàn tay vàng của người Việt, sự tinh xảo truyền đời và thông điệp truyền tải. Ghi nhận theo hướng đó mới đánh giá đầy đủ giá trị của sản phẩm làng nghề và tìm cách nâng tầm giá trị ấy. Trước khó khăn, thách thức của các làng nghề truyền thống hiện nay, rất cần sự quan tâm của các nhà sử học, thiết kế mỹ thuật… cùng phối hợp, đưa ra ý tưởng mới. Sắp tới, Hiệp hội sẽ ký kết hợp tác với một số đơn vị liên quan để thúc đẩy mối quan hệ này”.

Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Lưu Duy Dần

Men gốm trắng ngà làm từ tro trấu đặc trưng của dòng gốm Chu Đậu (Hải Dương), dáng gốm vẫn theo lối cổ, nhưng diềm hoa văn được dát vàng (vàng thật hóa lỏng) toát lên vẻ sang trọng. Phó Giám đốc Nguyễn Quốc Tiến nói về sản phẩm được Công ty CP Gốm Chu Đậu thử nghiệm, ra mắt gần đây: “Gốm Chu Đậu đi theo lối cổ truyền. Hoa văn, kiểu dáng bám vào truyền thống nhưng trang trí hình thắng cảnh, địa danh nổi tiếng Việt Nam, để qua đó, quảng bá tới bạn bè thế giới. Thêm vàng để tôn sản phẩm lên, tượng trưng cho thời đại mới. Sự kết hợp này bước đầu đem lại kết quả tốt và là một hướng tiếp cận thị trường nước ngoài”.

Tuy nhiên, không phải làng nghề nào cũng đã tìm được hướng đi hiệu quả. Kinh tế thị trường và ngày càng xuất hiện nhiều sản phẩm gia dụng, làng nghề truyền thống bị cạnh tranh khốc liệt, nghệ nhân/đơn vị sản xuất thủ công đứng trước thách thức mới. Để sáng tạo mà vẫn bảo tồn lối cổ, để tôn giá trị văn hóa, lịch sử và có tính thời đại, không dễ. Rất nhiều làng nghề rơi vào tình thế “tiến thoái lưỡng nan”. Nghệ nhân Vũ Văn Vịnh, làng nghề khảm ốc xà cừ đồ gỗ mỹ nghệ Phú Xuyên (Hà Nội) trăn trở: “Nghề truyền thống là cha truyền con nối, quen tuân thủ phong cách cũ nên không phải cứ đưa ý tưởng mới vào là được ngay. Nghệ nhân chủ yếu ở vùng nông thôn, sản xuất manh mún, kiến thức hội nhập ít, bước ra ngoài còn bỡ ngỡ, rụt rè, nên khó kết nối thị trường”.

Kết tinh giá trị

Mang đến chiếc diều sáo được làm khéo léo, nghệ nhân Nguyễn Văn Quyền, Thanh Oai (Hà Nội) mong muốn giới thiệu về văn hóa sáo diều độc nhất vô nhị ở Việt Nam. “Cũng chỉ dám hy vọng một ngày nào đó thôi, vì quả thực về mẫu mã tôi thấy chưa bắt mắt. Nghệ nhân chúng tôi rất muốn đuổi kịp thời đại, có điều cứ loay hoay không biết thay đổi làm sao. Bàn tay với không được xa, nếu được tư vấn đổi mới mà vẫn giữ bản sắc cha ông thì chúng tôi luôn sẵn sàng”, ông Quyền nói.

Xác định tầm quan trọng của mẫu mã, nhất là với ngành đan móc thủ công, nhiều năm trước Hợp tác xã (HTX) Thủ công mỹ nghệ An Dương (Hải Phòng) đã chủ động tìm đến nhà thiết kế nhưng sự kết hợp này không duy trì lâu. Nghệ nhân Ưu tú Đoàn Thị Nga, Giám đốc HTX An Dương chia sẻ: “Chúng tôi rất muốn tiếp cận cách làm mới để sản phẩm hợp thời, tuy vậy, vốn ít, cộng thêm khó khăn của nghề truyền thống, chúng tôi kết nối với nhà thiết kế khó hơn ngành khác. Bây giờ, làng nghề cứ lần mò, tự học. Chỉ mong được quan tâm, trước hết được tham gia chương trình, khóa học chính quy để nâng cao giá trị từ vốn ông cha để lại”.

Không kể đưa vào danh mục tặng phẩm ngoại giao, ước mơ của hầu hết làng nghề là vươn ra thế giới. Muốn vậy, sản phẩm phải được nâng tầm, kết tinh nhiều giá trị hơn. Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam Lưu Duy Dần đặt vấn đề: Việt Nam có thiên nhiên đa dạng, lịch sử lâu đời, đời sống con người phong phú… nhưng đan cài thế nào cho tinh tế và độc đáo chứ không phải mô phỏng bình thường. “Cần giúp nghệ nhân hiểu về lịch sử, cảnh quan đất nước, cả văn hóa thế giới theo từng vùng, từng quốc gia… Những điều đó không tự nhiên có mà phải trang bị, tập huấn một cách chính thống”.

Nguồn: Đại biểu nhân dân (Lê Thư)



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)