Tập tục đời người: Cuốn sách lịch sử của đời thường

Chủ nhật - 07/01/2018 14:31
chu phoong arial moi copy - "Tất cả chúng ta đều là nông dân, ngay cả những người sống ở thành thị hay tầng lớp trí thức" - Đó là sự khẳng định của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng trong cuốn sách Tập tục đời người (Văn hóa tập tục của người nông dân Việt Nam thế kỷ 19 - 20).
 
MG 2227
Các diễn giả tại tọa đàm

Sáng ngày 6/1, Buổi tọa đàm giới thiệu cuốn sách Tập tục đời người diễn ra tại Hà Nội. Tác giả Phan Cẩm Thượng đã dành 20 năm để hoàn thành cuốn sách này bằng những nghiên cứu, khảo cứu, trải nghiệm thực tế.
 
Trong buổi tọa đàm tác giả đã chia sẻ về quá trình thực hiện cuốn sách cũng như những điều mà ông cố gắng đem lại cho người đọc. Điều đầu tiên, đây không phải một cuốn sách chính sử với những đại tự sự như các triều đại, các cuộc chiến tranh. Mà đây là cuốn lịch sử của đời thường nói về những tập tục quen thuộc, lâu bền trong đời sống của người dân Việt Nam. Phan Cẩm Thượng không liệt kê các tập tục, vì trước đó đã có những nhà nghiên cứu như Phan Kế Bính, Toan Ánh, Nguyễn Văn Huyên đã thực hiện. Ông đi sâu lí giải nguồn gốc tập tục, vì sao nó sinh ra, vì sao nó lại thế này mà không phải thế khác, nó đã sống và tồn tại trong đời sống của người dân như thế nào... Vì vậy nên đây chính là một cuốn sử của số đông bình dân, những người không ai nhớ mặt, không ai biết tên, nhưng họ đã làm nên cuộc sống xã hội, làm nên tập tục.
 
Nhà phê bình Mai Anh Tuấn chia sẻ: Cuốn sách cho chúng ta tiếp cận lịch sử ở một phương diện khác với cái nhìn và suy nghĩ khác. Sự hấp dẫn của các tập tục qua những quan sát về đời sống người nông dân của tác giả Phan Cẩm Thượng cùng những kiến giải của ông cho ta thấy rằng, người bình dân chính là những người gìn giữ bản sắc của mình bền vững, vì với họ, những tập tục có thể đánh bật được những tư tưởng, văn hóa du nhập từ bên ngoài vào.
 
Tap tuc doi nguoi 01 (2)

Nhà nghiên cứu Nguyễn Hữu Sử (Viện nghiên cứu Tôn giáo) cho rằng: Những vấn đề nhỏ mới chính là điều chúng ta quan tâm, vì đó chính là chúng ta. Chính sử đã bỏ qua những tập tục vì chỉ quan tâm đến những vấn đề lớn lao. Nhưng Phan Cẩm Thượng đã đưa ra những câu chuyện gần gũi, thực tiễn làm đa dạng lịch sử.

Cuốn sách bàn về cách mà người Việt, cụ thể là người Kinh, người nông dân Việt Nam trong thế kỷ bản lề 19-20 với các mối quan hệ để hình thành cộng đồng, thành xã hội. Đây là thời kỳ có những thay đổi sâu sắc về xã hội, con người, thời kỳ mà chủ nghĩa phong kiến theo Nho giáo của nhà Nguyễn phải đối mặt với phương Tây cùng chủ nghĩa tư bản thực dân, người nông dân làng xã phải dịch chuyển về đô thị, những thói quen tập tục cũ va đập vào những cách thức, lối đi mới.

Nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng cũng đánh giá cao tính cá nhân của người dân Việt Nam, không coi các tôn giáo hay các nền văn hóa khác chi phối quá mạnh mẽ đến đời sống. Ông cho rằng người nông dân Việt Nam đơn giản về tôn giáo, họ chỉ tiếp thu những gì phục vụ cho đời sống sinh tồn, và ảnh hưởng trực tiếp đến họ. Thời điểm ấy, tổ chức làng chính là nền tảng của xã hội, vậy nên người dân vẫn đề cao những tập tục.

Ngay trong buổi tọa đàm, cuốn sách đã nhận được sự quan tâm đặc biệt và những ý kiến trao đổi của các độc giả đến từ các vùng miền, những nhà nghiên cứu chuyên môn. Có một vấn đề được đặt ra là, tập tục dưới cái nhìn của những người làm nghiên cứu nhiều khi rất khác với nhận biết của chính những người dân bản địa. Ở Việt Nam ta dường như đang còn thiếu những cuốn sách khảo cứu như thế này để góp phần làm rõ, gợi mở những vấn đề mà lâu nay chúng ta vẫn gắn bó như một lẽ dĩ nhiên nhưng lại chưa hiểu biết về nguồn gốc, xuất xứ.

Ngoài cuốn sách Tập tục đời người (Văn hóa tập tục của người nông dân Việt Nam thế kỷ 19-20), tác giả Phan Cẩm Thượng đã ra mắt cuốn Văn minh vật chất của người Việt, 2011 và dự kiến hoàn thành: Mày là kẻ nào? (2020); Thế kỷ 19 - Việt Nam (2022).
 
KIM NHUNG


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)