“Tranh đỏ” hòa sắc xuân

Thứ bảy - 04/02/2017 22:03
Kim Hoàng là một trong 3 dòng tranh dân gian nổi tiếng của miền Bắc. Sau thời gian dài thất truyền, dựa trên những tư liệu cũ, một số cá nhân đang nỗ lực khôi phục, mang “tranh đỏ” trở lại và bước đầu được công chúng đón nhận.

Dự án dài hơi

Nhờ dự án Khôi phục dòng tranh dân gian Kim Hoàng, nhiều người dân làng Kim Hoàng vui mừng vì biết thêm được về truyền thống quê hương. Ông Vũ Duy Thích chia sẻ: “Tôi sinh ra và lớn lên ở làng Kim Hoàng, nhưng là thế hệ sau nên không biết dòng tranh này. Hiện nay trong làng chỉ còn một số bản khắc cũ, người làm tranh xưa hầu như tuổi cao, và không ai còn làm tranh. Chúng tôi mong muốn khôi phục được truyền thống của làng, dù biết là rất khó khăn”.

Tại Hồ Văn, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội đang diễn ra chương trình Cùng bé sáng tạo - Khám phá tranh Tết 2017. Ngoài tranh Đông Hồ, Hàng Trống, tranh Kim Hoàng cũng được mang tới không gian trải nghiệm. Sau thời gian dài vắng bóng, xuân Đinh Dậu này, các em nhỏ được chăm chú nhìn ngắm và tự tay in, tô từng đường nét của tranh gà trống Kim Hoàng với nét vẽ phóng khoáng, sắc sảo, màu sắc tươi sáng.

Tranh dân gian Kim Hoàng thu hút sự chú ý của nhiều người khi được giới thiệu tại các triển lãm, hoạt động văn hóa ở Hà Nội. Đây là nỗ lực của những người thực hiện dự án Khôi phục dòng tranh dân gian Kim Hoàng mấy năm qua, khi dòng tranh này bị thất truyền hơn nửa thế kỷ. Bước đầu, dự án tập trung khôi phục khoảng 50 mẫu tranh cũ, trong đó phần lớn là tranh sinh hoạt, các tích truyện, chỉ có 4 mẫu là gà và lợn, được in trên nền cam đỏ, nét vẽ thanh mảnh, mộc mạc.

Những người thực hiện cũng dành nhiều thời gian nghiên cứu và tham khảo ý kiến của các cụ cao tuổi làng Kim Hoàng mới cho ra đúng “sắc đỏ cam như màu câu đối Tết” và loại giấy mỏng như tranh xưa. Các cụ cao tuổi tiết lộ, cách in tranh là in ngửa, chỉ in nét và tô màu, điều đó mới bảo đảm tranh được sản xuất đại trà, nhanh mà vẫn đẹp... Bà Nguyễn Thị Thu Hòa chủ nhiệm dự án cho rằng: “Nếu đến nay không duy trì được dòng tranh Kim Hoàng thì chắc 10 năm sau không ai còn tư liệu nào để khôi phục; bởi các cụ còn nhớ về dòng tranh Kim Hoàng năm nay đã 80 - 90 tuổi”.

Dự án cũng lựa chọn các đề tài dân tộc và bước đầu thiết kế mẫu tranh dân gian mới, do họa sĩ khắc gỗ Nguyễn Đức Hòa, Trần Nguyên Đán thực hiện. Trong đó, họa sĩ Nguyễn Đức Hòa thiết kế 10 mẫu tranh theo hình ảnh được chạm khắc trên đình làng Kim Hoàng; họa sĩ Trần Nguyên Đán thiết kế 10 mẫu tranh dân gian đề tài Thuyền - Hà Nội - Hội An.


Nỗ lực đưa tranh Kim Hoàng trở lại - Nguồn ITN

Nỗ lực cần tiếp sức

Tranh dân gian Kim Hoàng được hình thành vào nửa sau thế kỷ XVIII. Gắn với đời sống tinh thần và tín ngưỡng của người dân, tranh dân gian Kim Hoàng có đủ loại, từ tranh thờ cúng đến tranh chúc tụng. Ông Trần Thịnh, một trong số ít người cao tuổi của làng còn biết về tranh Kim Hoàng cho biết: Tranh Kim Hoàng không sử dụng giấy điệp như tranh Đông Hồ hay giấy dó như tranh Hàng Trống, mà in trên nền giấy đỏ, giấy hồng điều hoặc giấy vàng tàu, nên còn gọi là “tranh đỏ”.

Ở tranh Kim Hoàng, các nghệ nhân chỉ sử dụng một bản khắc để in nét đen lên giấy rồi dựa vào đó mà tự do chấm phá màu sắc theo cảm xúc riêng. Vì thế, mỗi bức tranh có sự phóng khoáng và diện mạo khác nhau, dù cùng in ra từ một bản khắc. Đây là điểm ưa chuộng nhất ở tranh Kim Hoàng. Đáng tiếc là trận lụt năm 1915 khiến cả làng bị ngập, nhiều ván in tranh bị nước lũ cuốn trôi. Sau đó, nghề làm tranh dần mai một, đến năm 1945 thì cả làng không còn ai làm tranh. Hiện nay, những bức tranh và bản khắc còn lại được lưu giữ tại các bảo tàng, sưu tập tư nhân trong và ngoài nước.

PGS.TS. Phan Thanh Bình, Hiệu trưởng Trường Đại học Nghệ thuật - Đại học Huế cho rằng: “Việc phục hồi tranh Kim Hoàng hiện nay mới được thực hiện trên một vài bản khắc nhằm bảo tồn, lưu giữ, còn để phát triển một dòng tranh, một làng tranh thì dường như không tưởng, vì mạch sống của tranh Kim Hoàng không còn”. Theo các nhà nghiên cứu, cần đi vào chiều sâu bức tranh, niềm tin mà người dân gửi gắm trong cốt lõi nhân văn của nó. Để làm được điều ấy, bên cạnh nỗ lực của những cá nhân tâm huyết, cần có sự vào cuộc của chính quyền cũng như tiếp sức của người dân làng Kim Hoàng, mới hy vọng làm sống lại hồn cốt của dòng tranh này. 

Nguồn: Đại biểu nhân dân (Thảo Nguyên)



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

Quảng cáo