“Ăn” và “nhập” trong thơ

Thứ năm - 16/06/2011 23:34

Bạn Nguyễn Như Mỹ ở thành phố Đà Nẵng đã nhiều lần gửi bài cộng tác đến tạp chí Văn nghệ Quân đội qua email nhưng chưa nhận được hồi âm từ Ban Biên tập. Điều này thật đáng tiếc vì gần đây, do trục trặc kĩ thuật, hòm thư vitinh@vannghequandoi.com.vn của tạp chí tạm ngừng hoạt động, thay vào đó là địa chỉ mới vnquandoi@gmail.com và info@vannghequandoi.vn nên có thể bạn chưa “cập nhật” kịp thời. Lần này bạn quyết định gửi bằng đường bưu điện tới số 4 Lý Nam Đế, Hà Nội và chùm thơ đã đến tay Người Biên Tập.

Tình cảm của bạn Mỹ dành cho người lính chính là điểm nổi bật ở chùm thơ này. Những người lính khi chân chất hiến dâng, lúc nồng nàn lẽ sống, và đằm thắm, chân thật ngay trong cảnh “phong sương cúi gục đầu”: “Anh gắn thân anh nguyện suốt đời xanh/ Có niềm vui khăng khít mạnh lành/ Có nắng mới nhớ vành môi em ấm/ Có phong thư chiều cuối năm đọc chậm/ Có gói trà mẹ gửi đậm hương quê/ Có đứa con anh chưa biết đợi ba về/ Mà mỗi tối học cà kê… ba… má”. Tuy nhiên, đi vào từng bài thơ cụ thể, Người Biên Tập nhận thấy một số điều cần trao đổi với bạn.

Đầu tiên là vấn đề ăn nhập giữa “tuổi tác” và suy nghĩ, đành rằng tuổi tác vốn không thành vấn đề gì lớn với người viết nếu sáng tác đó được kết hợp tài tình ở trí tưởng tượng, cảm xúc, ngôn ngữ… Còn khi sự kết hợp đó chưa tìm được tiếng nói chung thì tuổi tác lại liên quan đến vấn đề trải nghiệm. Bạn Mỹ sinh năm 1984, vậy mà sự già dặn trong thơ dễ đến... mấy chục tuổi, đến vài thế hệ cầm bút:

Em ơi đời lính chiến

Súng tỳ hoài ngang vai

Băng đạn chằng áo giáp

Hạ đồn bót pháo đài

hay bài “Một mảnh đời”, Người Biên Tập như bắt gặp âm hưởng của những “Điêu tàn”, “Lửa thiêng” thời Thơ mới:

Lay lắt đêm thâu, cam thân bèo bọt

Hay thói đời gây chua xót mảnh hồn hoang

Chốn tựa lương là góc chợ khuya tàn

Tình mẫu tử sao phũ phàng cay nghiệt.

Sự lệch pha trong ngôn ngữ thể hiện cũng là điều dễ nhận thấy ở đây. Thơ ca phản ánh tiếng nói của thế hệ. “Mới” và “cũ” khác nhau không chỉ ở suy nghĩ, ở phương thức mà sự khác nhau đầu tiên phải kể đến ngôn ngữ. Chất liệu trong thơ có thể được co giãn về mặt thời gian, nhưng ngôn ngữ nên là ngôn ngữ của thời đại người viết chứ không nên là ngôn ngữ của lớp tiền bối nếu không muốn sa vào “quen quen”.

Người ta thường ví thơ với cái đẹp cũng bởi thơ là sự tinh tế của tâm hồn... Đọc bài “Dậy mà đi” đến khổ thơ:

Đồng đội anh vẫn gan lì cóc tía

Từng phút giữ bờ

Từng giờ giữ cõi

Cứ hiên ngang

Bám đất bám làng”

Người Biên tập đang hồ hởi bước theo tiếng gọi của bạn bỗng khựng lại bởi… một con vật nhỏ, xù xì ngáng đường. Quả thật nếu Người Biên Tập cố bước chắc cũng sẽ vượt qua được, nhưng ở mức độ nghề để nói thì khó có thể “nhập” nổi câu thơ này. Bạn diễn tả một người lính dũng cảm, hiên ngang bảo vệ quê hương. Đó là một mẫu biểu tượng để lôi cuốn người đọc đi theo tiếng gọi của bạn, hình ảnh ấy đáng ra phải rất đẹp và hấp dẫn. Câu ví von trên vô hình chung biến hình ảnh đẹp của người lính bị “hạ cấp” khá nghiêm trọng. Đã thế bạn còn dấn thêm từ “Cứ” ở câu gần tiếp, khiến câu thơ vừa thừa chữ, vừa làm cho hành động hiên ngang dũng cảm trở nên “thủ cựu”. Những dòng cảm xúc viết nên thơ trong bạn là hoàn toàn có thật nhưng khi cảm xúc thật chưa được tiết chế và không qua trải nghiệm sẽ dẫn tới sáo mòn, hình ảnh thơ dễ rơi vào hoạt cảnh và thành quả cuối cùng là bài thơ thiếu đi nhiều cái hay, cái đẹp.

Bạn Nguyễn Như Mỹ đã gắn bó với tạp chí Văn nghệ Quân đội gần mười năm, có rất nhiều tâm đắc và ngày càng đam mê hơn khi nghe đến Nhà số 4. Hi vọng những gì Người Biên Tập trao đổi trên đây sẽ làm cho bạn ngày càng yêu mến, gắn bó với Văn nghệ Quân đội và người lính hơn nữa.

NGƯỜI BIÊN TẬP



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

Quảng cáo