Xôn xao bàn tay sóng

Thứ hai - 25/01/2016 10:18
minh triet dat dai
(Tập thơ Minh triết đất đai
của Nguyễn Vũ Tiềm, Nxb Hội Nhà văn, 2015)

Triệu hải lí xôn xao bàn tay sóng
Vỗ căng tròn xích đạo một vòng ôm

Những câu đề từ trong Minh triết đất đai được rút từ bài Gần và xa đã sớm cho thấy sự quyết liệt nhưng phóng khoáng, sức hàm chứa đa diện của Nguyễn Vũ Tiềm. Hạt nhân ái gieo vào/ ngày càng chắc mẩy/ lục địa lòng người xích lại gần nhau/ bờ chạm bờ/ môi chạm môi/ truyền lửa (Gần và xa); Trục trái đất đã nghiêng rồi/ đức tin đừng nghiêng nữa (Năm trăm vị La Hán); Em heo may sang tôi nỗi niềm đông chí/ cả mối tình hỏa hoạn, đóng băng (Heo may và đông chí); Tay lấm láp phù sa/ chính là lúc ngộ ra điều sạch sẽ/ giấc ngủ thường đến muộn/ tôi gối đầu lên/ luật nhân quả của cây trồng (Minh triết đất đai).

Thực quý và cũng thấy nổi lên rõ ràng sự bứt phá, làm mới của Nguyễn Vũ Tiềm. Anh từng ví người làm thơ siêng năng gom nhặt những hạt vàng trong đời sống. Tôi cho rằng cá nhân anh luôn cần mẫn, chăm chỉ ở điều tâm nguyện ấy. Thứ đãi nhặt được trong đời sống cần lao có khi chỉ là những vảy vàng rất nhỏ, thậm chí nhỏ đến mức mắt thường không nhận ra, khó bề làm nên tên tuổi hoặc chí ít là câu thơ, bài thơ đọng lại với đời. Nhưng người làm thơ vẫn quả quyết đi trên con đường khó khăn ấy. Những khuôn khổ bị phá vỡ/ giới hạn bị bước qua/ những khoảng cách trở về không khoảng cách/ cái gần gũi quanh ta bỗng hiện những chân trời (Thư pháp gia); Nửa thế kỉ phố phường/ tôi vẩn đục thế sao (Cái đẹp chối từ); Nụ hôn ấy không ngờ/ tôi tiêu mãi đến giờ chưa hết (Đầu sông Lô đến cuối sông Cầu); Chuyện cũ/ nhớ đến đâu là vừa/ khờ dại bao nhiêu là đủ/ để cụng li với cơn gió không nhà? (Bạn với lãng quên).

Thơ Nguyễn Vũ Tiềm ngoài việc ưa triết lí anh đã cài được sự tinh nghịch, giễu nhại nên thơ anh trong Minh triết đất đai không làm người đọc nhàm chán. Sự dẫn dụ của nhà thơ không nằm nhiều ở cách sắp đặt câu chữ mà nằm ở ý tứ phía sau. Đọc thơ anh luôn thấy cảm giác nhà thơ đã nói hộ những cảnh huống trong cuộc đời mà mình chứng kiến sao mà vừa sắc sảo vừa thấu lí đạt tình. Cũng sự việc ấy cảnh huống ấy ta còn loay hoay diễn đạt anh đã tóm gọn bằng chỉ mấy câu: Trong lùm cây/ trên ghế đá/ hiển hiện tiền sử hồng hoang/ mà không cần khảo cổ (Những bản nháp tình yêu); Gió thổi bi hài vào năm tháng/ một hào quang vừa mới hạ màn (“Tích tắc” rượt đuổi); Người bạn xạc xào rủ anh sang thu/ trên con thuyền hoàng hôn tuổi tác (Con nợ của trần gian); Khách không mời đang độc quyền mặt đất/ những bầy đàn rơm rác của cao sang (Hạt mưa sa vào phố); Xoa tay lên da thịt/ chạm cánh đồng xưa mỡ màu/ lùa tay lên mái tóc/ thấy đàn sáo đậu lưng trâu (Gọi hoài không thấy đồng thưa).

Minh triết đất đai tiếp tục khẳng định lao động thơ của Nguyễn Vũ Tiềm. Dường như các nhà thơ luôn sợ mình phải dừng lại. Nỗi sợ này có chăng đã thúc đẩy nhà thơ phải mới và khác. Không ít người lực bất tòng tâm. Nguyễn Vũ Tiềm đã khác. Đọc tiểu luận phê bình của anh về thơ thấy thú vị và còn thú vị hơn khi anh chính là tín đồ lí luận thơ của chính mình. Anh viết từ những gì anh đặt ra với nhiều người. Đương nhiên mọi lí thuyết với thơ mới chỉ là phần vỏ. Cái chính yếu là thơ lại đỏng đảnh không chiều theo một phương diện lí thuyết nào. Chắc chắn Nguyễn Vũ Tiềm hiểu rõ điều đó: Có một chuyện hiểu lầm giữa nhân tình và thời tiết/ chị dùng thơ làm dao giải phẫu/ cấp cứu một làn gió thu (Nữ văn sĩ); Dẫu tôi cuốc bẫm cày sâu/ miệt mài chăm bón/ vẫn thất bát trắng tay/ rỗng tháng ngày/ mùa không hạt (Bản thể tôi lưu lạc quên về); Đi suốt nhiệt hàn/ hai bàn chân phồng rộp/ áo xuân hè dăm miếng vá thu đông (Năm trăm vị La Hán); Tất cả cánh cửa đều mở ra/ lòng người đóng chặt (Thời tiết).
Không ít những tập thơ chưa đọc xong đã thấy hết. Minh triết đất đai càng đọc càng thấy phải đọc lại xem nhà thơ còn gửi gắm điều gì. Cái cách Nguyễn Vũ Tiềm triển khai thơ cũng khá khác người. Chữ nghĩa của anh dùng khá dễ, không gắt, độc, lạ nhưng rất đúng, chuẩn. Trong những nét đẹp, thấy thật rõ ràng, Minh triết đất đai luôn xôn xao bàn tay sóng, để lòng người xích lại gần nhau.
 
                                                                  PHÙNG VĂN KHAI chọn và giới thiệu
 
Minh triết đất đai
                Tâm sự một người hưu trí
 
 
Giờ tôi tập khởi hành
cho một chặng dừng chân
học lại những điều chưa thuộc
 
Bài vỡ lòng từ cỏ hoa
khai tâm bằng chiêm mùa tách vỏ
uống từng lời quang hợp vô thanh
 
Đọc ngôn ngữ bốn mùa
của hương thơm và màu sắc
quy luật, bước đi
của cái rễ, cái mầm
 
Học cành la cành bổng
biết cương nhu mà không biết uốn mình
học vũ thủy, thu phân
triết lí vườn cây thay lá
 
Ôi, cái cử chỉ vẫy tay rời cành mới đẹp làm sao
và chạm chạm đất hồn còn xao xác gió
mầm nhân ái nhú lên từ hủy diệt
thông điệp xanh đất nhắn gửi bao điều
 
Tay lấm láp phù sa
chính là lúc ngộ ra điều sạch sẽ
 
Giấc ngủ thường đến muộn
tôi gối đầu lên
luật nhân quả của cây trồng
 
Bỗng hé mở đôi điều
minh triết đất đai.
 
 

Lời chúc lành sớm mai
 
Quả bóng bật vào lưng
bộ cánh trắng của tôi lấm lem đất cát
nhưng không sao, các em không có lỗi
đây là điều may mắn cho tôi
lời chúc lành buổi sáng
 
(Gặp không ít trong đời
cú đá ngầm, nhiều năm còn tê tái
đánh gót bật tường rất bẩn
mà áo quần vẫn nguyên nếp, tinh tươm)
 
Nhặt quả bóng lên
tôi vung tay ném trả
này các em
đá thật hăng và chơi cho thật đã
kéo cả mặt trời vào cuộc càng hay
mặt trăng nữa, có những sao thắp sáng
thành bé con những tinh tú khổng lồ
 
Cả mặt đất ước gì thành sân bóng
nhân loại vừa chơi
vừa cổ vũ reo hò như trẻ nít
 
Sân bóng các em chân thật hết mình
dẫu có lạc đường nhiều cú sút
nhưng cú nào cũng trong sạch vô tư.
 
 

Tình nguyên sơ
 
Gặp tình cờ
nhan sắc nguyên sinh
mùa trăng sơn cước
 
Hái lượm trái vô tình
săn bắt phút giây vô thức
em độc mộc cho anh làm chèo
núi đồi căng vồng ngực
suối lượn mềm eo ong
 
Nếu cây rừng chặn bước
rìu đá này, anh mở lối cho em
 
Gặp huyền cơ hang động
giai điệu trữ tình lót ổ được chăng?
chập chờn giấc mơ nguyên thủy
nụ hôn nào cũng mới sơ khai
nhìn trái nào cũng là trái cấm
tim rối bời
nhịp đập hồng hoang
 
Không cần lấy cắp của mặt trời
ta là Prômêtê tự tìm ra lửa
trong lần đầu va chạm
bùng cháy và dịu êm.
 
 

 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

 
Pablo Escobar từ đời thực đến tiểu thuyết của Gabriel García Márquez

Pablo Escobar từ đời thực đến tiểu...

Cuộc đời của Escobar là khối mâu thuẫn lớn, bởi sự đối lập giữa thiện - ác, thiên thần - ác quỷ, nhân từ - máu lạnh, do đó, hắn có sự hấp dẫn lớn đối với quần chúng hơn bất kì tên trùm tội phạm nào. (PHAN TUẤN ANH)

 
Tiểu thuyết Bến đò xưa lặng lẽ - nguyên mẫu và nỗi oan của một con người

Tiểu thuyết Bến đò xưa lặng lẽ -...

Trong các tiểu thuyết của tôi, nhân vật chính hay phụ đều được xây dựng từ những chi tiết rất thực mà tôi tích lũy được. Thường thì, chỉ từ một chi tiết rất nhỏ, bất chợt gặp trong đời sống mà tôi hình dung ra tính cách của một con người. (XUÂN ĐỨC)

Quảng cáo