Lời bình truyện ngắn "Nợ anh hùng" của Hương Thị (VNQĐ số 795)

Thứ sáu - 25/07/2014 22:42

NGHỊCH LÝ VÀ HỢP LÝ

CHIỀU ANH

Nợ anh hùng là câu chuyện của những nghịch lý. Nghịch lý thứ nhất, người giết hổ trừ khử mối nguy hại cho dân làng không phải là đáng tu mi nam tử “vai năm tấc rộng, thân mười thước cao”, “côn quyền hơn sức, lược thao gồm tài” như thường gặp trong các tích anh hùng mà lại là một người con gái quanh năm lam lũ chốn ruộng đồng. Việc Thứ giết hổ cũng là do may mắn chứ không phải do cô có võ nghệ siêu quần như các bậc nữ tướng. Lúc nằm trong cũi, nghĩ đến hổ Thứ “lại đầm đìa mồ hôi, gân cốt nhũn ra, tim co thắt lại, sống không bằng chết, khổ sở vô bờ”. Thứ đã toan tự tử nhưng lại thôi. Khi hổ lao vào vồ, bản năng sinh tồn trỗi dậy, theo phản xạ Thứ vung con dao lên tự vệ không ngờ vào đúng chỗ hiểm nên con mãnh thú lăn ra chết. Vậy là trong chớp mắt, con gái của một người đàn bà góa, nghèo khổ đã trở thành anh hùng của làng, hàng năm được ngồi võng, rước kiệu quanh năm kể chiến công vô tiền khoáng hậu của mình. Nghịch lý thứ nhất dẫn đến nghịch lý thứ hai. Thứ đẹp. Tuy ở độ tuổi “đã toan về già” nhưng Thứ “răng đen lay láy, hai má đỏ hồng” “tóc mềm như nước”, “đường hông căng phồng”, “đôi cánh tay… chắc khỏe”, “cặp háng… săn căng mịn màng”. Là anh hùng của làng nên ai nào lấy Thứ sẽ được “miễn thuế đất thuế sản ba năm. Lại thêm miễn việc làng việc hội ba năm nữa”. Vừa có vợ đẹp, vừa được lợi là thế, vậy mà đàn ông trong làng ai cũng “xin nhường” người khác cái “hạnh phúc ấy”. Rút cuộc người “thắng cuộc” lại là Điền - chàng nông dân vốn là người ngụ cư, tấc đất cắm dùi không có, phải ở rể. Nghịch lý thứ ba, trong cuộc sống ai cũng muốn thấy con cái mình được nhàn hạ, ra ngoài xã hội trọng vọng, về nhà “làm chủ” gia đình. Nhưng với Thứ và mẹ thì ngược lại. Ngày cô bị chồng quát: “Dậy. Dậy chạy thóc ngay. Chỉ biết nằm ườn ra đấy à” là ngày bà nở nụ cười mãn nguyện, là ngày Thứ đã chính thức trở thành người vợ, người mẹ “đúng nghĩa”.

Bấy nhiêu cái nghịch lý đấy chỉ nhằm phơi bày cái hợp lý về thân phận, địa vị “bên lề” của người phụ nữ trong xã hội. Giả sử Thứ là một người con trai, mọi chuyện sẽ rất khác. Thứ sẽ có địa vị cao (một cách đích thực) trong làng, các cô gái sẽ bước vào cuộc tranh giành, kèn cựa khốc liệt để trở thành người nâng khăn sửa túi cho người anh hùng đánh hổ. Thứ ra ngoài sẽ được ngồi ăn giữa đình, đi có võng rước, kiệu khiêng, về nhà vợ sẽ nem nép phục tùng. Nhưng buồn thay Thứ lại là đàn bà con gái. Đàn bà thành anh hùng, hưởng sung sướng là chuyện bất thường trong suy nghĩ và quan niệm của đàn ông và của… chính mình. Kém chồng, phục tùng chồng mới bình thường, mới đúng bổn phận và thiên chức “tự nhiên” của người phụ nữ. Thứ đã có lúc vùng lên “phản kháng” mãnh mẽ khi cự tuyệt lời cầu hôn của Phó Hều, nhưng khi làm vợ Điền, cô lại rắp tâm “cải biến” mình để trở thành một người vợ theo đúng quan niệm của xã hội ngày xưa. Vậy là dù đã chiến thắng được mãnh thú, nhưng Thứ đã không chiến thắng nổi những luật định, những lề thói, những định kiến của xã hội về giới của mình.

Những giọt nước mắt của Thứ rơi trên đường từ hội làng về nhà có lẽ cũng là những giọt nước mắt tác giả thương cảm cho thân phận của Thứ và của những người phụ nữ như mình.

Câu chuyện lấy bối cảnh thời xưa nhưng vẫn nóng hổi tính thời sự hôm nay.



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

Quảng cáo