Chuyện của các nhân vật có thật trên đời

Thứ hai - 05/06/2017 13:34
. VÕ THỊ XUÂN HÀ
                                                                                                Cúi đầu ngẩng đầu
                                                                                                Chân tướng thiết tha... (1)


Câu chuyện có thật của nhà văn hay là Những mảnh vụn trên trang facebook
“Cuộc sống đối với nhà văn có thể coi là một cuộc du ngoạn cô đơn, ảm đạm. Nhưng nếu không thế, không thể nhìn thấu những vi mạch xác tín cõi hạnh, những nguồn cơn đưa đến thảm họa, những dự báo phát ra từ tiềm thức.

Số phận nhà văn thật nghiệt ngã. Một mình đối mặt với không chỉ đám đông, nhà cầm quyền, mà còn đối mặt với chính mình.

Mặc cho ngoài kia, cây cỏ nở hoa tưng bừng hay héo tàn...”

Viết ngang đây, tôi lấy tay chẹn ngang dòng chữ, như cách người ta tự chẹn họng mình. Thiên hạ lại được phen nhảy lên mà xiên vài phát vào mông hay vào má (mông má thì cũng thịt da người). Thiên hạ sẽ bình loạn, gắn cho ả nhà văn những cái mác xanh đỏ tím vàng đen nâu trắng, rằng ả là ai mà dám xưng danh, rằng ả văn chương việc ả, rằng chúng đây không có thời gian để xem những dòng nhàn đàm vớ vẩn không ra tiền của không gửi nổi con đi du học không sắm được con xe bốn bánh khủng, đại bác tên lửa tầm nhìn cao đụng vào không mảy may xước kính...

Đang trên cao vời vợi, tự mình đu dây thả cho mình rớt phịch xuống đất.
Đây, bằng chứng về việc viết sách ra phải in. In xong phải bán. Bán cho mình, bán cho bạn. Bán không được bao nhiêu, thôi đành xếp vào kho.
 
Bằng chứng thứ nhất là câu chuyện kể về họ nhà mối
Một ngày đẹp trời, mối thợ từ đất chui lên, lang thang trong căn nhà tịnh không bóng lũ người. Chỉ thấy chất chồng những khối vuông khổng lồ. Nó cố công ngửi hít, bỗng thấy sực lên mùi yêu thương thân thuộc của món ăn tuyệt hảo nhất trên đời mối, là mùi sách. Năm nay năm con gì mà họ nhà mối ta vớ được kho báu cả trong mơ cũng không sao nặn ra nổi. Mối thợ chổng mông tìm đường về hang loan báo.

Trong tích tắc họ hàng nhà mối kéo đến nhung nhúc, đông và say máu như lễ hội đâm trâu của con người. Niềm hạnh phúc là đây, có gì phải xoắn (theo ngôn ngữ @ của đám người lứa XX gì đó)?

Kho sách bị mối xơi tơi tả. Sách nằm trơ khung giống như những xác chết bị chim lợn phanh thây đục khoét. Ôi xót thương một đời sách. Đời tài ba ra đi sớm để xuống kia phục vụ. Đời vô tích dạng không hiểu mình sinh ra để làm gì tiếp đến chết đi để làm gì.

Nhà văn tôi chợt nảy ra một điều xương cốt mà xưa nay chưa từng nghĩ ra: Phải thắp hương khấn các liệt tổ liệt tông nhà mối, phải sai sứ mang đồ cống ngon nhất, bổ béo nhất, hiếm có khó tìm nhất khắp đất Việt. Thậm chí nếu liệt tổ liệt tông mối có phán, phải cho chúng liếm ít dải bờ tường, ngõ hầu cho họ mối sinh sôi nảy nở, mở mày mở mặt khắp bờ Đông, thì cũng đành rứt gan ruột cho đi toi đời hàng vài ngàn ngàn cuốn sách vô tích dạng (không vô tích dạng, sao bị chọn làm vô tích dạng?)

Liền sắm ít đồ cúng thần linh thổ công, nến hương hoa rượu xôi thịt... Lục trong tủ sách cũ, có thể gọi tủ sách cổ, tìm cuốn được coi là đắt giá không đâu có, đem ra khuôn thờ đặt ngay ngắn dưới nền đất. Liệt tổ liệt tông nhà mối rất ghét cuốn sách nào tôn bìa quá cứng. Chỉ có giống người thích khoe mẽ mới thích cái thứ cứng quèo kia. Lũ mối kháo với nhau thế. Nhưng khổ nỗi phàm là mối đâu biết chữ của người. Nên cuốn sách đắt giá, hay nói đúng hơn có giá trị cao, nhà mối không thể biết. Nếu biết, chắc nhà mối sẽ cho vào bụng hết những cuốn đó, để lại cho thế gian những cuốn sách vô tích dạng.
 
Lại nói về cuốn sách cổ
Thực ra chưa phải cổ lắm. Nhưng đã đi qua gian khó mười ba bến nước. Hồi mới giải phóng xứ Nam, cuốn sách này suýt bị mồi lửa phạm. Không hiểu sao nó thoát được cơn nguy biến, trôi nổi qua tay nhiều nhân vật. Một ngày đến tay một nhân vật có thật kia. Nhân vật có thật này lật qua lật lại cuốn sách, tay run run cất ngay vào tủ khóa lại.
Nhân vật có thật ấy vốn là một chàng trai đa đoan với sách. Sẽ nói về chàng ở phần sau câu chuyện lan man này.

Dòng đời trôi nổi, cuốn sách được trưng bày trong tủ kính, dĩ nhiên có khóa, cùng với vài chục cuốn sách cổ quý hơn vàng. Tủ kính lại được đặt ngay tầng 1 của cái quán cà phê sách của tôi. Cái tủ kính nhỏ được kê khiêm tốn bên cạnh cầu thang, lối lên tầng 2 có những góc ngồi ấm cúng, sách cài la liệt trên tường, chỉ việc ngồi xuống gọi tách cà phê, vói tay lấy một cuốn sách, ngồi thả mình vừa đọc sách vừa thưởng thức cà phê đậm đặc chất Đà Lạt giữa lòng Hà Nội, trong nền nhạc không lời du dương của quán.

Bao nhiêu người ghé quán. Bao nhiêu cà phê trôi chảy. Bao nhiêu văn nhân hạ cố thăm nom... Không một ai biết rằng cái tủ kính tầm thường kia, với bao nhiêu cuốn sách cũ rích, mép giấy đã quăn, bìa đã sờn... lại là cả một kho tàng quý giá.

Một ngày đẹp trời, một quý khách đã già, tần ngần dừng bước trước tủ kính. Ông đứng rất lâu, mắt nhìn chăm chăm những tựa sách trong tủ, chân tựa hồ như hai cột thạch cao bám chắc xuống nền quán. Tôi bỗng nhiên đứng tim không hiểu vì sao. Giống như những đứa con xinh đẹp hàng ngày vẫn đấy nhưng không ai nhận ra, rồi bỗng nhiên một hôm có người sững sờ trước vẻ đẹp của chúng. Bảo sao không thót tim?

Ông khách rồi cũng quay cái cổ còn khá dày dặn mạnh mẽ ngó chủ quán (kiểu ngó khinh mạn, ý nghĩ tràn ngập trong bộ não đầy vơi sao không biết, nhưng được che đậy bằng mái tóc khá rậm):
- Sách trong tủ của ai?
Tôi trả lời trống không (cái kiểu: Ông là ai mà dám khinh mạn? Chắc ông nghĩ chủ quán cà phê óc bã đậu?):
- Của chủ quán.
Ông ta im lặng nhìn một cuốn, rồi lại quay ra, giọng có phần khiêm tốn hơn:
- Cho tôi xem được không?

Tôi hắt đôi giày vào gầm quầy bar, đi chân đất ra. Mở khóa nhẹ nhàng. Khóa này chống người ngay là chính, chẳng chống được trộm. Nhưng người ngay thảy đều không để ý cái tủ vàng ngay chân cầu thang này.
Cuốn sách quý được lôi ra. Lật lật giở giở.
- Cuốn này cô bán bao nhiêu?
Tôi hững hờ:
- Cháu không định bán.
Giọng xuống thấp nhất có thể:
- Cô bán cho tôi đi. Tôi cần cuốn này.
Tôi ân hận vì đã hơi hỗn với người già:
- Sách trong tủ cháu để trưng cho quán có linh bác ạ. Sách này cháu không thể bán được. Bác định mua sách thì lên tầng 2 với ngoài quầy sách cháu để nhiều sách lắm. Ngoài này bác ạ.
Tôi chỉ tay ra ngoài cửa, nơi đặt một quầy sách bán lẻ.

Ông già mỉm cười:
- Chắc cô sưu tầm sách cũ?
- Vâng, bác có thể hiểu như vậy. Cảm ơn bác.
- Vậy cuốn này cô đặc cách để cho tôi nhé? Tôi sẽ trả cao.
- Dạ, cao là bao nhiêu ạ?
- Ba triệu được không?
Tôi kín đáo nhìn ông già. Ông ấy là ai? Văn nhân ở ẩn hay người nhà của tác giả cuốn sách này? Hay một mối tình với hằng hà sa số những kỉ niệm, và có một kỉ niệm với cuốn sách? Trả ba triệu, số tiền gấp một trăm lần giá ghi trên bìa, dĩ nhiên đó là cái giá đã không còn mệnh tiền ghi vào thời đại này.

Thấy tôi im lặng, ông già tấn công tiếp:
- Năm triệu nhé?
Tôi gợi ý:
- Hay cháu photo rồi bác cho cháu tiền photo và tiền thưởng chút ít nhé?
Ông già lắc đầu:
- Không, tôi muốn mua cuốn này đem về. Tôi muốn sở hữu nó.
Tôi lắc đầu:
- Bác để cháu suy nghĩ đã. Mấy hôm nữa bác quay lại nhé.

Ba hôm sau tôi đi công tác. Khi về, nhân viên bảo có một ông hỏi mua cuốn sách, nhưng vì cô đi vắng nên chúng cháu bảo chắc cô không bán.

Về sau không thấy ông khách quay lại nữa. Tôi không tin con người ta dễ dàng từ bỏ một ước muốn. Có thể ông già có chuyện. Có thể lắm chứ. Gầm trời này ăn gì cũng dễ bệnh. Uống phải rượu cồn, bao người lăn ra như ngả rạ. Ai dám chắc ngày mai còn nhìn thấy mặt trời mọc?

Tri kỉ đâu dễ có trên đời. Hà cớ gì phải thử thách trí thiên hạ. Tôi liền cho người khuân tủ sách về nhà, không trưng bày gì nữa. Sợ rồi ra có chuyện chẳng lành với quán. Không hiểu nỗi sợ từ đâu luồn lách tòi ra trong mớ ý nghĩ hỗn độn.

Tóm lại là nhờ vậy mà tủ sách cũ, quý, cổ đó nay vẫn còn, cho dù mối có tấn công khắp căn nhà. Nay lôi cuốn này ra cúng liệt tổ liệt tông nhà mối, cũng chứng minh lòng thành của gia chủ. May ra họ nhà mối tha cho những cuốn có giá trị khác.

Cúng đã đành, còn phải truyền thông việc cúng, để loan báo khắp nơi sự việc quan trọng này, để các nhà văn và độc giả đồng tâm hiệp lực nếu không diệt trừ được nhà mối thì phải có đối pháp hữu hiệu. Giống như nhà đài ta hay phát câu: Sống chung với lũ.

Đang cúng thì có nhà thơ Hải Đường, một nhà thơ mà tôi rất quý trọng nhắn đến:
“Đúng là lũ mối, chúng rất nghiện mùi sách. Tiếc rằng chúng không phân biệt được loại sách vô tích dạng và loại sách có ích. Cho nên không ít cuốn sách rất nặng mùi mà mối ta chưa xơi hộ. Và nữa có những cuốn sách được đóng dấu chất lượng của hội đồng này nọ tuy không bị nhà mối hỏi thăm nhưng nó cứ mới nguyên như thế. Có khi ông hội đồng cũng đoán văn mà chả đọc văn! Có một ông từng cầm trịch một hội đồng nói với anh rằng: Bây giờ loạn. Cò gỗ mổ cò thật. Sách của tớ rút ruột, vắt óc ra mà viết, vậy mà... 1 phiếu.”

Nhà văn tôi cũng có chân trong một vài hội đồng, liền đáp lễ:
“Mười mấy năm nay số sách vô tích sự em phải đọc hơi nhiều anh ạ. Nhưng có nhiều ông hội đồng rõ ràng không đọc mà chỉ đoán văn, vào cuộc bình xét phán như thánh. Bỏ qua những tác phẩm hay. Lại chọn những cuốn vung vãi chữ mà chả có hồn cốt gì (có lẽ là do... nguyên nhân gì thì mình không phán sợ mắc tội vu oan giá họa cho người), khiến độc giả chán ngán cho rằng dân tộc ta đã mạt vận văn chương.
Chuyện nhà mối thực hư chưa phân định. Nhưng chúng có thể gặm hết anh nhỉ.”

Lại một nhà khác, có nick trên facebook là Binh Nguyen Thu Phap, nom ảnh là một chàng trai thuần Việt, nhắn rằng:
“Đúng, đúng... không thể đối đầu với bộ tộc mối được đâu... phải dĩ hòa vi quý. Trước tiên phải dâng lễ vật cho mối trên khắp nẻo đường mà mối sẽ kinh lí, tiếp theo phải đàm phán với mối chúa rằng: Nay đã nhận lễ vật thì hồn ai nấy giữ, đồ ai nấy lo không được xâm phạm lẫn nhau. Thứ ba là phân chia đất đai theo lối chia đất của bụt chia giữa người và quỷ... Và quả là hiệu nghiệm! Cuối cùng không biết bộ tộc mối đồng ý hay ăn năn hối hận việc làm điên rồ vô suy nghĩ của mình mà lặng lẽ ra đi không bao giờ trở lại... Thế là thiên hạ lại thái bình... Và lại khắc phục hậu quả do tàn tích để lại...”

Tôi liền nhắn lại rằng:
“Chúa Trời nặn ra cái gì thì ngay lập tức phải nặn ra cái đối đầu. Có lẽ Ngài sợ mọi sinh linh sẽ lấn át mình chăng? Ví như Ngài khiến não con người sinh ra sản vật đặc biệt là sách thì lập tức phải có nhà mối là loài tồn tại được nhờ thức ăn tuyệt hảo nhất là giấy. Nhưng rõ ràng mối phải có trước sách. Vậy tại sao khi sách ra đời, mối lại mê món này là vậy?”
Chuyện về nhà mối hay bộ tộc mối với sách còn rất nhiều, nhưng tạm thời kể sang chuyện khác.
 
Chuyện về những chàng trai mê sách
Cảo thơm lần giở
Trong các cuộc đàm đạo hay trà dư về sách, tôi thường hay nhắc tới một chàng trai mà không hiểu giờ này chàng trai tài hoa ấy trôi dạt phương nào. Tôi nhắc vì tiếc cho làng sách khi thiếu khuyết một người tử vì đạo sách. Vào thập niên đầu thế kỉ hai mươi mốt, dọc các thành phố khắp đất nước, dân săn sách hay sách hiếm hầu như đều biết đến danh nhà sách Cảo Thơm. Vào những nhà sách ấy ở Sài Gòn, Đà Nẵng, Huế (rồi sau tiến công ra Hà Nội), hầu như đều tìm thấy những cuốn sách về các nhân vật văn hóa Việt Nam. Những tác phẩm của Nguyễn Hiến Lê, thơ của Bùi Giáng, Phạm Thiên Thư... Những cuốn phê bình, khảo cứu, nghiên cứu, luận văn chương rất khó tìm đều có mặt ở chuỗi nhà sách này.

Cất công sưu tầm, in thành bộ từng tác giả, rồi cho phát hành ở tất cả các nhà sách Cảo Thơm là ông chủ còn rất trẻ, lứa những chàng trai sinh ra sau năm 1975. Đó là Dũng.

Vợ chồng tôi từng bay vào Đà Nẵng để dự khai trương nhà sách Cảo Thơm thứ bao nhiêu của Dũng. Những cô gái mặc áo dài đỏ tha thướt. Những chàng trai sơmi trắng đóng quần âu lịch thiệp. Họ đón khách nhiệt thành. Họ nhìn ông chủ trẻ ngưỡng mộ. Chúng tôi cũng ngưỡng mộ Dũng quá.

Một hôm Dũng gọi từ Huế ra:
“Em định đưa sách của Cảo Thơm ra Hà Nội. Anh chị trông nom cho em nhé.”
Tôi hỏi:
“Em định đặt nhà sách ở đâu?”
Dũng thản nhiên:
“Dạ, đường Bạch Đằng, chị.”
Tôi la lên:
“Ôi trời ơi. Em có biết cái con đường Bạch Đằng ấy là khu vực nào không? Chị dám cá là ở đó không ai định dạng được cái nhà sách của em là thể loại gì.”

 
minhhoa 2017
Minh họa: Lê Anh Vân
Nhưng Dũng quyết rồi. Chẳng ngăn được. Từ Thái Hà chạy xe lên Bạch Đằng để trông coi bao quát sách cho Dũng nằm ngoài khả năng của vợ chồng tôi. Chưa nói đến việc sách của Cảo Thơm không phải sách thị trường. Không bắt mắt cái bìa. Không mê hồn trận những chiêu truyền thông khôn ngoan lợi hại. Không phải những tác giả thời thượng đang đắt sô trên thị trường sách. Không đủ thứ. Chỉ có mỗi một điều duy nhất, đó là: hầu như toàn bộ di sản hiếm hoi của một số văn nhân trí sĩ mà sau này khi sách đã đi qua giai đoạn chạy đua trên thị trường những cái tên mới trẻ hậu hiện đại ăn khách, người ta mới ngoảnh lại đi tìm những cuốn sách vô giá kia.

Nhưng Cảo Thơm đã không đợi được ngày hoàng kim, đã sập tiệm, sập hàng loạt khắp từ Nam ra Bắc. Tôi ngồi cà phê với vợ chồng Dũng, ngắm cô vợ trẻ, tóc tém, gương mặt đen rám nắng khá cá tính, vừa bay từ Mĩ về thăm chồng, mà hình như cũng muốn hót chồng đi luôn. Cô không thể hiện sự lo lắng về tiếng tăm hào hoa của chồng, mặt lạnh băng. Tôi không biết đó là lần cuối cùng tôi còn nhìn thấy nụ cười của Dũng.

Sau đó một thời gian, với sự nằm im nguyên vẹn của những bộ sách quý ở đường Bạch Đằng, chúng được trao vào tay tôi, với lời nhắn:
“Em tặng chị tủ sách quý ngoài đó của em, đổi những cuốn sách của công ti Hà Thế mà nhà sách Cảo Thơm đã nhập vào trong này chị nhé. Em hết tiền rồi. Sách quý đó chị. Chị không thiệt đâu.”
Tôi có tủ sách quý. Nhưng không còn gặp Dũng hay liên lạc được với Dũng nữa.
Tiếc cho làng sách. Có lẽ Dũng đã tìm được phương trời khác.
 
Làn gió
Lại có một chàng trai mê sách khác mà trong câu chuyện này của mình tôi không thể không kể cho các bạn nghe.

Dạo mở quán cà phê ở Tô Hiến Thành, vợ chồng tôi tạo dựng một không gian cà phê sách khá hợp lí. Sách được cài lên tường, vào những cái khuôn ô nhỏ. Khi khách ngồi cà phê, có thể rút sách xuống đọc. Thi thoảng tôi tổ chức một cuộc ra mắt sách ấm cúng, đủ để truyền thông cho cuốn sách. Bằng cách nào đó, hoặc đến dự một cuộc ra mắt sách của bạn, mà Hiếu biết đến cái quán cà phê nhỏ của tôi, là quán cà phê sách duy nhất chính chủ một nữ văn sĩ trên đất Hà Nội. Hiếu thử sự tử tế kiên nhẫn của tôi với bạn đọc bằng một vài chiêu, sau đó tự bắt chuyện.

Những câu chuyện về sách của Hiếu khiến tôi ù cả tai, vì thực lòng bấy lâu rất ít biết đến những nhóm riêng biệt cộng đồng mê sách cũ ở Hà thành, dù sinh ra lớn lên lập nghiệp và ở lại luôn đất này, dù sách là niềm đam mê chung thân của tôi. Hiếu kể, nhà cậu sách để tràn ngập cả cầu thang, gác xép, tràn vào phòng ngủ khiến vợ ngạt thở không chịu nổi. Nhưng đam mê sách của Hiếu không dừng ở đó. Bất cứ nơi nào người ta trọng vọng sách đều có mặt một chàng trai vẻ ngoài giản dị như một người thợ. (Ờ mà một nhà văn như tôi cũng đâu có hoa lá cành gì, cũng là thợ.) Nhưng ánh mắt và cái nụ cười giọng nói lại toát lên sự đa mang lịch lãm xen chút kiêu mạn của một kẻ suốt đời mộng chữ.

Biết vợ chồng tôi sửa nhà Thái Hà để đưa cả công ti về lại nhà, khỏi phải mất tiền thuê nhà, Hiếu mang cả đội quân đến lắp điện, trát vá cho anh chị. Mọi thứ xong xuôi, sách đã bày lên giá, cậu ta đến ngắm những giá sách một cách sung sướng.

Bỗng một hôm cậu la toáng lên:
“Ôi trời ơi, cuốn Ma của lão Mạc Tàu tay nào in vậy?”
Tôi hỏi:
“Gì thế?”
Mắt Hiếu vằn đỏ:
“Ca ngợi lính của họ hi sinh ở chiến trường biên giới à? Họ anh hùng thì ta là ai? Mà sao họ viết ra, lại còn được dịch sang ta vậy? Ai cấp phép xuất bản đây?”

Giây phút ấy, tôi chỉ nhìn thấy một con người với tình yêu quê hương da diết. Sau đó là cả một chiến dịch của cộng đồng để giải quyết vụ này. Bìa sách phải làm lại. Cộng đồng đọc sách cũng đọc và thẩm lại theo cách bên này nhìn bên kia...

Tôi và Hiếu cùng chung những mái nhà thành phố, cùng gian khó, chạy vạy mưu sinh. Có lẽ cũng cùng hưởng chung những làn gió mát đi qua phố thị. Chung những vầng bụi mờ mịt khói xăng. Chung niềm kiêu hãnh.

Giờ Hiếu cũng đã đi khỏi thành phố.
Mỗi lần có gió về trên những cành cây còn xanh lá, tôi cứ thấy vấn vương, không rõ vấn vương điều gì. Hay là tôi tiếc cho thành phố đã không biết được những cơn gió lành đã từng sinh ra ở những ngõ ngách chật hẹp, và rồi đã bỏ ta mà đi rất xa...

Khi viết đến những dòng này, thì chị cũng vừa bán xong căn nhà thân thuộc của mình rồi Hiếu ạ. Căn nhà trong con ngõ nhỏ mà em từng có lần nói về sau ngõ này phải được đặt tên chị. Căn nhà chị đã viết ra bao nhiêu tác phẩm. Căn nhà, cũng như nhà em, ngập tràn thứ hoang phí nhất trên đời nhưng cũng quý nhất trên đời với chị em mình là sách.
 
Tương tư sách

Cuối cùng thì câu chuyện của tôi cũng vẫn quay lại đề tài sách.
Số là trước khi có vụ việc thắp hương cho liệt tổ liệt tông nhà mối, thì là do sách đã bị mục bị trương mốc do ẩm, bị cắn bị đục khoét bị chui vào bụng mối. Nên bản thân nhà văn tôi vô cùng sầu não và lúng túng.

Cách nửa năm về trước có kêu gọi bạn đọc mua sách về làm tủ sách cho gia đình dòng họ hay nhà trường cộng đồng. Bắc loa kêu ra rả trên các phương tiện. Nhưng mọi người mải lo chống thực phẩm bẩn nên chẳng mấy ai còn chú ý đến sách. Giờ sách trơ xương cò thành ra thế này. Không lẽ mời đám bát âm về làm bữa cỗ ma.

Quyết định bán cân. Gọi mấy bác trai đồng nát sách đến, các bác trả giá như kiểu mua làm phúc. Buồn cho cuộc đời gian khó, tần ngần lấy máy ra chụp kho sách. Chụp xong không đưa lên facebook cho xả stress thì không ăn không ngủ được.

Bèn đưa:
“Ngày...
Rơi nước mắt khi phải bán cân (giấy vụn) kho sách này...
Năm ngoái có cầu cứu một số đại gia lập tủ sách gia đình hoặc thư viện cộng đồng với chiết khấu 70%. Nhưng tang mẹ, rồi nhiều vận không may đến. Có người hẹn lấy hộ, cả nhà phấn khởi soạn ra cả chục thùng. Đợi dài cổ...

Thôi, nhà tớ gian khó. Từ thiện cũng âm thầm làm nhiều rồi. Mà sách là cả mồ hôi nước mắt, trên hết là trí tuệ. Không nhiều người mua. Không muốn làm phiền ai. Không cầu không nài. Cũng không thể cho không, không thể để mối xông mục nát...

Bán cân!
Thắp hương xin thần linh trăm họ cho phép, con dù có mĩ miều giỏi giang gì, cũng không thể với tay vượt qua vận số. Con chịu thua!”

Chỉ sau một tiếng đồng hồ, một tiếng chìm trong sự bất cần, không chờ mong sự cảm thông, lòng lạnh tanh không khắc khoải tiếc nuối, bỗng nhiên trang facebook như có sự chuyển động. Sự rúng động ấy kéo tôi trở lại với cuộc đời thường, với hàng trăm bạn đọc, hàng ngàn bạn xã hội không biết mặt không tường tỏ danh tính. Họ hết thảy đều rùng mình khi nhìn thấy tận mắt bao nhiêu sách bị cân.
*
*    *
Giờ thì có thể bạn hiểu ra rằng, câu chuyện này sở dĩ tôi có ngẫu hứng kể lại là nhờ những giây phút hiếm hoi trong cuộc đời nhà văn, khi được đón tiếp hàng vài trăm người đến mua sách, san sẻ sự tổn thất của những người đang đuối dần trên con đường đi gập ghềnh của văn hóa đọc.

Ngày hôm sau trên trang facebook Cầm Kỳ, tôi gửi bức thư tới cộng đồng bạn yêu sách:

“Ngày...
Gửi các bạn quan tâm đến sách và văn hóa đọc

Chưa bao giờ tôi có được hạnh phúc như hôm nay. Hàng trăm trang facebook đã chia sẻ status bán sách cân của tôi, chỉ sau hơn một buổi đưa lên. Hàng chục bạn tìm đến địa chỉ của công ti để chọn mua sách. Có bạn đưa cả con đến chọn, dù chỉ chọn được hai cuốn. Hàng trăm bạn nhắn tin, gửi địa chỉ email để mong có list sách, vì chưa đến được hoặc ở xa...

Những hình ảnh đưa lên status này là một vài ảnh chụp vội, không đầy đủ vì có những bạn đến mua sách rồi đi ngay. Nhiều bạn chờ gửi list sách. Có bạn đề nghị đưa list sách và các hình bìa sách lên mạng. Có bạn hỏi mua cân, và sẽ cân hết sách trong kho. Có bạn hỏi vì sao lại bán sách như thế. Có bạn chia sẻ với nhau, vì chị ấy khó khăn quá phải bán cân kho sách. Rất rất nhiều bạn hỏi nhiều câu mà Cầm Kỳ không sao trả lời được. Nhưng trên hết là sự chia sẻ của cộng đồng yêu sách. Không ngờ thời buổi này lại có nhiều người yêu quý sách trân trọng sách như vậy. Mà đa số là các bạn trẻ. Dĩ nhiên cũng có những bác lớn tuổi đến chọn rất kĩ càng.

Tự giới thiệu, Cầm Kỳ là bút danh viết báo của nhà văn Võ Thị Xuân Hà. Xin đừng xót thương cá nhân nhà văn, vì nhà văn cũng lao động như một người lao động, cảm thấy bản thân phải không ngừng phấn đấu. Xin hãy xót thương cho một nền văn hóa đọc đang có nguy cơ xuống cấp, biến tướng...”

Cả kho sách sau đó đã đến tay rất nhiều gia đình, trường học, làng xã, nơi có những người yêu sách và trân trọng sách. Cho dù gia đình tôi chỉ thu lại được chút ít vốn liếng để in ra những cuốn sách đó. Nhưng chúng tôi như được tiếp thêm linh khí. Giống như ông già yêu sách năm nào, đã cho tôi niềm tự hào với kho báu của mình...

Sau này tôi thường kể lại với bạn bè về sự linh nghiệm của Bà Chúa Mở Nước. Nhờ bà níu lại mà cả kho sách đã đến được tay biết bao bạn đọc.

Số là khi bác đồng nát bê mấy thùng tiểu thuyết Công Nữ Ngọc Vạn ra định cân, tôi hoảng hồn bảo không thể cân cuốn này. Chồng tôi bảo: Bìa sách ghi sai tên Bà. Có gì mình in lại sau. Tôi bảo: Ghi sai bìa cũng không sao, nội dung bên trong không hề sai. Để đưa lên mạng xã hội giới thiệu cho bạn bè biết mà đọc cuốn sách rất nên đọc này. Trong lòng tôi nghĩ, chắc chắn cũng được vài chục bạn đọc, bạn viết mua về. Mọi người phải đọc để biết về một liệt nữ đã hi sinh hạnh phúc cá nhân vì đất nước. Nhờ Bà mà cả dải đất phía Nam được mở thuận lợi. Tác giả viết cuốn tiểu thuyết này là nhà văn Ngô Viết Trọng, là một con người có biệt tài và tha thiết yêu quê hương. Ông là nhà văn hải ngoại, sống ở Mĩ. Ông là một trong những nhân sĩ khởi lên những cuộc hội thảo nhỏ về Công Nữ Ngọc Vạn, về những chiến công thầm lặng của triều đình nhà Nguyễn để mở nước về phía Nam. Cách đây mấy năm, nghe danh công ti truyền thông Hà Thế, ông nhờ qua người bạn gửi bản thảo về. Tôi đọc xong quyết định duyệt xuất bản ngay.

(Cũng phải nói thêm, rằng công ti truyền thông Hà Thế ngày đó giờ đã chìm trong cơn lốc suy sụp của ngành xuất bản. Chúng tôi đã cố gắng đứng lên trên bãi đổ nát, để lập công ti văn hóa và dịch vụ Thiên Đức. Vẫn với niềm tin về sách.)
Nhưng không hiểu sao, khi định đưa lên facebook về Bà, những tấm ảnh kho sách bán cân đập vào mắt tôi nhức nhối. Có lẽ, mà đúng như vậy, chính Bà đã lùi sau, để giục tôi nhanh chóng cho cộng đồng biết về kho sách quý giá của mình. Sách phải đến được tay bạn yêu sách. Phải bán, với giá tốt nhất có thể. Không thể cho không. Không bao giờ được phép dùng từ làm từ thiện với sách.

Suốt mấy ngày ngồi viết lại câu chuyện này, trong tôi cứ trăn trở với những ý tưởng của nhà văn Mario Puzo, tác giả tiểu thuyết Bố già:

Sự sống bắt nguồn từ lòng nhân đạo của con người!
Cái chết bắt nguồn từ sự tàn bạo!
Căn nguyên của tội ác bắt nguồn từ lòng tốt thừa thãi!

Tôi ngẩng lên, nhìn ra bầu trời xanh thẳm. Mùa này ở Nàng Thê Coffee House có cặp đôi rất nên khoe.
Dâu da xoan đang mùa lá rụng, bù lại hoa giấy đỏ rực phủ khắp các cành dâu da xoan. Đã mấy mùa đông tôi ngồi đây ngắm cặp đôi trong giá lạnh và sương mù. Trời càng rét dâu da xoan càng trơ cành, kì ảo. Càng rét, hoa giấy càng đỏ, màu đỏ thắm như phượng. Mưa phùn lây rây rắc xuống muộn màng, khiến những cánh hoa như được tắm nước trời.
Ra lan can ngắm chúng gần hơn, nỗi buồn tan đi như mây như khói...

Lòng chợt nhớ những dòng chữ của một chàng trai mà tôi chưa gặp, không biết anh là ai, vui buồn sướng khổ ra sao, nhưng dường như tôi đã quen với sự có mặt của anh trên cõi này, rất gần:
“Cứ nghĩ không bao giờ là THIÊN THẦN nhưng chỉ một điều gì đó đọng lại là THIÊN THẦN của mọi người rồi!”
Câu ấy dĩ nhiên anh dành cho tôi, người vừa kể cho bạn nghe câu chuyện này.
 
Nàng Thê Coffee House, 24/3/2017
V.T.X.H
______
1. Đề từ truyện của ông Lương Tống Huỳnh (Việt kiều Mĩ) tặng tác giả, được viết trên trang facebook Cầm Kỳ.
 

 


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự gặp gỡ thú vị giữa Victor Hugo và Honoré de Balzac

Hai nhân vật - một nguyên mẫu: Sự...

Hiện tượng thú vị này của tự nhiên dễ khiến người ta liên tưởng đến trường hợp hai nhân vật của hai nhà văn lừng danh nước Pháp là Victor Hugo và Honoré de Balzac. (NGUYÊN MINH)

 
Nhân vật Anna Karenina và sự soi chiếu từ nguyên mẫu đời thực

Nhân vật Anna Karenina và sự soi...

Lev Tolstoy - “con sư tử” của văn học Nga thế kỉ XIX - đã tạo ra những tác phẩm vĩ đại từ chất liệu tươi ròng của đời sống. Mỗi nhân vật được ông khắc họa luôn trở thành những điển hình nghệ thuật bất diệt, có tác động sâu đậm đến mọi tầng lớp xã hội. (NGUYỄN THỊ HỒNG​ HOA)

Quảng cáo