PV: Thưa đồng chí chính ủy, nói đến ngày 27 tháng 7 chúng ta lại tưởng nhớ đến chủ tịch Hồ Chí Minh - Người luôn dành sự quan tâm đến các đối tượng thương binh liệt sĩ. Sinh thời, cứ đến ngày này Người lại gửi thư thăm hỏi thương binh và kêu gọi đồng bào “tỏ lòng bác ái” với những người con đã hy sinh thân mình cho sự nghiệp giải phóng đất nước. Trong bức thư đầu tiên nhân Ngày thương binh, Bác Hồ đã viết những dòng thật vô cùng cảm động "...Tôi xin xung phong gửi một chiếc áo lụa mà chị em phụ nữ đã biếu tôi, một tháng lương của tôi, một bữa ăn của tôi và của các nhân viên tại Phủ Chủ tịch, cộng là một nghìn một trăm hai mươi bảy đồng..." 

Thương binh là những người đã hy sinh gia đình, hy sinh xương máu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào. Vì lợi ích của Tổ quốc, của đồng bào mà các đồng chí đó chịu ốm yếu, què quặt. Vì vậy, Tổ quốc và đồng bào phải biết ơn, phải giúp đỡ những người con anh dũng ấy. Ngày 27 tháng 7 là một dịp để đồng bào ta tỏ lòng hiếu nghĩa bác ái và tỏ lòng yêu mến thương binh.

 Luôn luôn tin vào lòng nhường cơm, sẻ áo của đồng bào ta, tôi tin chắc rằng Ngày Thương binh sẽ có kết quả mỹ mãn”

 Còn chúng ta, vào ngày này hàng năm, lại có dịp ôn lại truyền thống đấu tranh vẻ vang của dân tộc và sự hy sinh anh dũng của đồng chí, đồng bào. Với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, những năm qua Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Quân đội đã có nhiều chủ trương chính sách chăm sóc thương binh, gia đình liệt sĩ nhằm không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho các đối tượng này.

PV: Vâng, mới chỉ qua ký ức của cá nhân một người lính đã thấy chiến  tranh diễn ra trên mảnh đất miền đông Nam Bộ ác liệt như thế nào. Vậy mà chiến tranh trải dài trên mảnh đất ấy hơn ba chục năm trời, hẳn lực lượng vũ trang Quân khu 7 đã phải gánh chịu những hậu quả hết sức nặng nề?

Trung tướng Nguyễn Thành Cung: Quân khu 7 bao gồm 9 tỉnh, thành phố đứng chân trên địa bàn miền đông Nam bộ, có đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Campuchia, có chiến khu Đ, chiến khu Dương Minh Châu, Tua Hai lịch sử, có địa đạo Củ Chi, có vành đai diệt Mỹ Trảng Lớn, là chiến trường trọng yếu của miền Nam, nơi diễn ra các trận chiến đấu giằng co ác liệt kéo dài giữa ta và địch như chiến thắng Giang Xơn Xy Ty, Bàu Bàng, Bình Giã, Đồng Xoài, Phước Long… Sau chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước thống nhất, những hậu quả nặng nề của cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ chưa được khắc phục, lực lượng vũ trang Quân khu 7 lại cùng quân và dân cả nước bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nghĩa vụ quốc tế ở Campuchia.

 Chỉ tính riêng số liệt sĩ hy sinh thời kỳ đầu chiến tranh chống Mỹ và phần lớn thương binh trong kháng chiến chống Mỹ các đơn vị đã chuyển hồ sơ ra Bắc, số còn lại do Quân khu quản lý là 130.593 liệt sĩ, 55.408 thương binh. Ngoài ra còn hàng vạn quân nhân xuất ngũ mắc bệnh tâm thần và nhiễm chất độc hóa học.

PV: Đồng chí chính ủy có thể cho biết những hoạt động “đền ơn đáp nghĩa” đối với thương binh, gia đình liệt sĩ và các đối tượng chính sách của lực lượng vũ trang Quân khu 7 trong thời gian vừa qua?

Trung tướng Nguyễn Thành Cung: Trước những hậu quả nặng nề của chiến tranh để lại, Đảng ủy - Bộ Tư lệnh Quân khu luôn xác định làm tốt công tác chính sách đối với quân đội và hậu phương quân đội nói chung và chính sách đối với thương binh, gia đình liệt sĩ nói riêng sẽ góp phần ổn định tình hình chính trị - xã hội trên địa bàn Quân khu.

Ngay sau khi đất nước hòa bình thống nhất, lực lượng vũ trang Quân khu đã khẩn trương bắt tay vào việc giải quyết chế độ đối với thương binh và gia đình liệt sĩ góp phần xoa dịu nỗi đau do hậu quả chiến tranh để lại.

 Cụ thể là đã cấp giấy chứng nhận thương binh cho 38.199 trường hợp, trợ cấp một lần cho 20.470 trường hợp, lập hồ sơ báo tử công nhận liệt sĩ cho 134.855 trường hợp (trong đó có 4.262 trường hợp mất tin, mất tích). Thực hiện chủ trương đưa thương binh nặng về nhà, Quân khu 7 đã đưa được 1.594 thương binh nặng về đoàn tụ và sinh sống cùng gia đình, tạo điều kiện để các đồng chí thương binh nặng được sống trong không khí đầm ấm, thương yêu của người thân và bà con hàng xóm.

 Sau giải phóng Quân khu đã tổ chức 10 Đội quy tập mộ liệt sĩ, toàn Quân khu thực hiện phong trào “Hành quân về chiến trường xưa tìm đồng đội”, phối hợp với ngành Lao động thương binh xã hội quy tập đưa vào 53 nghĩa trang trên địa bàn 9 tỉnh, thành phố được 128.774 mộ liệt sĩ.

 Thực hiện Hiệp định được ký kết giữa Chính phủ 2 nước Việt Nam – Campuchia, Quân khu 7 đã thành lập 4 Đội K tổ chức quy tập trên địa bàn 10 tỉnh, thành phố thuộc Vương quốc Campuchia từ năm 2001 đến nay, đưa về nước được 6.238 bộ hài cốt liệt sĩ (trong đó có 370 bộ có tên).

 Nhân dịp các ngày lễ tết hàng năm, lực lượng vũ trang Quân khu đã phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương chăm lo thăm hỏi, tặng quà cho các gia đình thương binh liệt sĩ và các đối tượng chính sách, kịp thời động viên khích lệ các đồng chí thương binh và thân nhân liệt sĩ phấn đấu vươn lên trong cuộc sống, không để một hộ chính sách nào sống dưới mức thu nhập trung bình của địa phương.

PV: Một đất nước trải qua ba bốn chục năm chiến tranh như đất nước ta, các đơn vị quân - dân - chính -  đảng cũng có những biến động như tách ra, nhập vào, thay đổi địa giới, phiên hiệu… vì thế việc lần giở lại quá khứ truy xác nhận các trường hợp thương bệnh binh hoặc ghi công các anh hùng, tìm hài cốt liệt sĩ qua các thời kỳ là điều khó khăn. Quân khu 7 có phải đối mặt với thực tế này và đã giải quyết như thế nào thưa đồng chí chính ủy?

Trung tướng Nguyễn Thành Cung: Hiện nay riêng cơ quan chính sách Quân khu mỗi ngày tiếp hàng chục lượt thân nhân liệt sĩ và hàng chục đơn thư tìm mộ liệt sĩ. Chỉ tính 5 năm trở lại đây đã có 2.793 lượt thân nhân đến tìm mộ liệt sĩ. Cơ quan chính sách đã trả lời 2.595 đơn thư tìm mộ liệt sĩ nhưng chỉ xác định được 453 trường hợp có mộ liệt sĩ, số còn lại phần nhiều có tên trong danh sách liệt sĩ nhưng chưa xác định được phần mộ vì hiện nay ở các nghĩa trang liệt sĩ còn nhiều mộ chưa xác định được tên liệt sĩ. Trong quá trình giúp đỡ thân nhân tìm kiếm mộ liệt sĩ, cán bộ chính sách gặp một khó khăn nhỏ như sau: Nếu chỉ nhìn vào chi tiết đơn vị ghi trên giấy báo tử theo ký hiệu như: KB, KT, KN…  thì chưa xác định rõ là đơn vị nào, vì thế không giải đáp, hướng dẫn được cho thân nhân liệt sĩ. Tuy nhiên, tôi được biết hiện nay Cục Chính sách – Tổng cục Chính trị đang xây dựng đề án lập danh sách liệt sĩ hy sinh của toàn quân và đang tích cực phối hợp cùng các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng nghiên cứu giải mã phiên hiệu các đơn vị. Nếu đề án này thành công thì sẽ thuận tiện hơn trong việc tìm kiếm mộ liệt sĩ.

PV: Chiến tranh đã lùi xa, bộ đội thời bình vẫn phải đối mặt với rất nhiều những khó khăn thầm lặng, vẫn có những người lính hy sinh hoặc mất đi một phần cơ thể trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Chính sách về thương binh liệt sĩ của chúng ta có gì mới và thời gian qua lực lượng vũ trang Quân khu 7 đã thực hiện công tác hậu phương quân đội như thế nào, thưa đồng chí chính ủy? 

Trung tướng Nguyễn Thành Cung: Nghị định 54 của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng quy định về điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh trong thời bình đối với người hy sinh hoặc bị thương trong các trường hợp như sau:
- Dũng cảm đấu tranh chống lại hoặc ngăn chặn các hành vi gây nguy hiểm cho xã hội là tội phạm được quy định trong Bộ luật Hình sự.
 - Dũng cảm làm công việc cấp bách, nguy hiểm phục vụ quốc phòng, an ninh, dũng cảm cứu ngưới, cứu tài sản của Nhà nước và nhân dân.
 - Do ốm đau, tai nạn trong khi đang làm nhiệm vụ quốc phòng và an ninh ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, khi làm nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ ở vùng rừng núi, hải đảo và ở nước ngoài.

 Những trường hợp hy sinh, bị thương khi đang làm nhiệm vụ quốc phòng và an ninh ở địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn được công nhận là liệt sĩ, thương binh là quy định mới so với trước đây. Áp dụng quy định trên, Quân khu 7 có các địa bàn: Đảo Hòn Hải thuộc tỉnh Bình Thuận, xã Đắk Ơ, xã Bù Gia Mập thuộc tỉnh Bình Phước, huyện Côn Đảo thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu.

 Đối với các trường hợp nêu trên, ngoài chế độ chính sách được hưởng theo quy định của Nghị định 54, vừa qua Bộ quốc phòng đã trích quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” trợ cấp cho thân nhân liệt sĩ và thương binh hy sinh, bị thương từ tháng 01 năm 2005 đến nay 50.000.000đ/1 trường hợp liệt sĩ, 5.000.000đ/1 trường hợp thương binh. Quân khu 7 có 5 gia đình liệt sĩ và 5 thương binh được hưởng theo quy định mới này.

 Ngoài ra, để tiếp tục góp phần thực hiện công tác hậu phương quân đội và giải quyết chế độ chính sách cho các đối tượng tham gia kháng chiến chống Mỹ cứu nước, 5 năm qua LLVT Quân khu 7 đã giải quyết chế độ trợ cấp một lần theo Quyết định số 290 của Thủ tướng Chính phủ cho 44.722 trường hợp với số tiền hơn 155 tỷ đồng, trợ cấp một lần theo Quyết định số 142 của Thủ tướng Chính phủ cho 13.176 trường hợp với số tiền hơn 66 tỷ đồng. Xây dựng quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” được hơn 5 tỷ đồng, trao tặng 400 căn nhà tình nghĩa, 38 sổ tiết kiệm, phụng dưỡng 85 Bà Mẹ Việt Nam anh hùng. Mua 202.502 thẻ bảo hiểm y tế cấp cho thân nhân sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp và hạ sĩ quan, chiến sĩ.

 Hiện nay trên địa bàn Quân khu 7 có 18.142 cán bộ quân đội nghỉ hưu, trong đó có 317 cán bộ cấp Tướng và Đại tá nâng lương lần hai, 313 cán bộ cấp Đại tá nâng lương lần một, 207 cán bộ mắc bệnh hiểm nghèo. Bộ Tư lệnh Quân khu đã chỉ đạo cơ quan chức năng Quân khu và các đơn vị quản lý nắm chắc tình hình cán bộ quân đội nghỉ hưu, kịp thời bảo đảm mọi chế độ chính sách theo quy định của Bộ Quốc phòng như chế độ tiền báo, tiền an dưỡng, quà lễ tết và tổ chức đưa đón cán bộ đi an nghỉ dưỡng tại các Đoàn an dưỡng; chăm sóc tốt cán bộ nghỉ hưu mắc bệnh hiểm nghèo, thường xuyên thăm hỏi, động viên những đồng chí cán bộ bị bệnh đang điều trị tại các bệnh viện, tổ chức chu đáo và viếng đám tang các đồng chí cán bộ quân đội nghỉ hưu từ trần.

PV: Trong một lá thư khác gửi vào dịp 27 tháng 7 năm 1948, Bác Hồ đã viết: “Họ quyết liều chết chống địch để cho Tổ quốc và đồng bào sống. Ngày nay, bố mẹ họ mất một người con yêu quý, vợ trẻ trở nên bà góa, con dại trở nên mồ côi, trên bàn thờ gia đình thêm một linh bài tử sĩ, tay chân tàn phế của thương binh sẽ không mọc lại được và những tử sĩ sẽ không thể tái sinh”. Chúng ta, những thế hệ đi sau, dù có làm gì đi nữa cũng không thể bù đắp được những mất mát hy sinh của biết bao đồng chí, đồng đội và đồng bào trong các cuộc chiến tranh vừa qua. Sự tỏ lòng hiếu nghĩa như Bác Hồ nói không phải là tùy tâm vọng tưởng mà thiết nghĩ, mỗi chúng ta cần những hành động cụ thể và thiết thực hơn nữa… 

Trung tướng Nguyễn Thành Cung: Đúng thế. Từ 1955, Ngày Thương binh toàn quốc được đổi thành Ngày Thương binh liệt sĩ để thể hiện đầy đủ hơn tình cảm của toàn Đảng, toàn đân đối với tất cả những người đã hy sinh xương máu của mình cho Tổ quốc. Cũng từ đó, hàng loạt chính sách chế độ đối với thương binh và gia đình liệt sĩ được ban hành. Sau hơn 30 năm chiến đấu hy sinh, qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại và thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả, hàng triệu người con ưu tú của tổ quốc Việt Nam đã ngã xuống hay mãi mãi chịu mang thương tật. Ngày 27-7 hàng năm là dịp để toàn dân biểu hiện những tình cảm sâu xa nhất, với tinh thần Uống nước nhớ nguồn, ơn trả nghĩa đền làm trọn nghĩa vụ với các đồng chí đã hy sinh như Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ IV đã chỉ rõ: "... Săn sóc và giúp đỡ chu đáo thương binh, gia đình liệt sĩ, gia đình có công với cách mạng. Tích cực chữa bệnh và thương tật, bồi dưỡng sức khỏe cho thương binh, cung cấp phương tiện và dụng cụ chuyên dùng cần thiết, tổ chức tốt việc dạy nghề và bố trí công việc thích hợp cho thương binh, thực hiện đầy đủ các chính sách, chế độ đối với thương binh và gia đình liệt sĩ...".

Với lực lượng vũ trang Quân khu 7 nói riêng và quân dân miền đông Nam Bộ nói chung, việc “tỏ lòng hiếu nghĩa và yêu mến thương binh” không chỉ là lời dặn dò quý báu của Bác Hồ mà còn được biến thành những hành động thiết thực trong nhiều năm qua.