Tâm huyết với văn hóa dân gian

Thứ sáu - 27/10/2017 13:36
Chi hội trưởng Chi hội Văn nghệ dân gian tỉnh Quảng Bình Đinh Thị Kim Liên là một trong 10 gương mặt cá nhân nhận Giải thưởng Phụ nữ năm 2017 của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Với tình yêu văn hóa, văn nghệ dân gian, bà là người truyền cảm hứng đồng thời có nhiều công trình nghiên cứu giá trị về văn hóa dân gian Quảng Bình.

Gian nan bước đầu

Cuốn sách nghiên cứu đầu tiên của bà Đinh Thị Kim Liên là Địa chí làng Đức Phổ, như sự tri ân mảnh đất quê hương. Bà nhớ lại: “Thời điểm năm 2005 - 2006, văn hóa dân gian không được mọi người quan tâm, tôi đã phải tự bỏ tiền của mình để in cuốn sách. Đó cũng là khoảng thời gian khó khăn nhất về mọi mặt, nhưng tôi vẫn quyết tâm làm và in cuốn sách về ngôi làng của mình. Để viết cuốn sách này tôi mất 2 năm, nhưng trước đó để kiếm được tư liệu tôi phải mất 4 năm. Nguồn tư liệu chính được lấy từ người mẹ của tôi”.

Nguồn tư liệu lấy trực tiếp từ các câu ca dao, tục ngữ, các câu chuyện mẹ kể, nhưng sâu xa hơn, cảm hứng đến từ Quảng Bình - vùng đất xưa nay đã gánh chịu nhiều đau thương mất mát vì chiến tranh và thiên tai song vẫn kiên cường vượt qua. Nơi ấy, những người chị, người mẹ, người dân quê hiền hòa, yêu cuộc sống đã sáng tạo nên câu hát, lời ru nỉ non, nơi ấy là sự hài hòa sắc thái văn hóa Chăm - Việt… Nhưng từ tư liệu đến khi ra đời ấn phẩm không ít khó khăn. Khi đang viết bản thảo, máy tính bị mất, toàn bộ tư liệu không còn. May mắn bà nhờ người tìm lại được tư liệu, nhưng khi viết xong lại lo tiền in sách. Bà Liên đã thế chấp sổ đỏ để vay tín dụng 70 triệu đồng, 3 - 4 năm sau mới trả hết số nợ. “Thời gian đó, tôi dành toàn bộ lương của hai vợ chồng gom lại để trả nợ, mỗi ngày phải cố gắng viết tin bài đăng báo cũng như làm thêm một vài công việc khác để kiếm tiền trang trải chi phí sinh hoạt gia đình”, bà Đinh Thị Kim Liên chia sẻ.

Bà Đinh Thị Kim Liên nhận Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2017 Ảnh: Minh Quang

Nhận thấy nét đẹp của truyền thống, những câu hát, lời ru và cả sự phong phú của phong tục, tập quán xưa, bà đã tập trung vào nghiên cứu văn nghệ dân gian. Được bầu làm Chi hội trưởng Chi hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tỉnh Quảng Bình nhiệm kỳ 2015 - 2020, bà Liên như được chắp thêm cánh. Ở vị trí mới, bà đã viết cuốn “Quảng Bình miền sự tích” gồm nhiều câu chuyện về những sự tích của vùng đất Quảng Bình (chưa in), và cuốn Nghiên cứu hương ước làng, xã. Đến nay, bà đã cho ra đời gần 10 ấn phẩm về văn hóa dân gian Quảng Bình, ngoài ra còn có 8 tập thơ.

Trăn trở với tư liệu gốc

“Chiến tranh ập đến, cuộc sống gian khó, nên văn hóa dân gian dần mai một đi mà không ai để ý tìm và giữ lại. Nhiều người viết về văn nghệ dân gian đã không còn, nên việc tìm kiếm tư liệu càng khó khăn”. Bắt đầu viết sách chưa lường trước được khó khăn nhưng bà Đinh Thị Kim Liên vẫn quyết tâm, trước nhất là bởi vốn cổ của dân tộc đang dần mai một, và lo lắng lớp trẻ lớn lên mà không biết về văn hóa quê hương. Bà cùng chồng là nhạc sĩ Dương Viết Chiến - hiện là Chi hội trưởng Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Quảng Bình - tập trung nghiên cứu những điệu hò, câu hát. Quảng Bình có rất nhiều làn điệu dân ca hay, trong đó có hò khoan Lệ Thủy đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, nhưng hầu hết tài liệu gốc không còn.

“Điều trăn trở nhất với tôi hiện nay là tài liệu gốc hầu hết đã thất lạc. Như gia phả các dòng họ không còn, hay tư liệu xa xưa của các tổ chức làng xã cũng mất. Thu thập thông tin phải tìm sách, tài liệu để đọc, nghiên cứu và kết nối rất vất vả, thời gian tính theo năm”. Tuy nhiên, càng nghiên cứu, bà Liên càng phát hiện ra những điều chưa ai tìm đến như Hòn Cỏ, Hòn La gắn với sự tích Sơn Tinh - Thủy Tinh hay sự tích về rừng mai của vua Minh Mệnh, giếng của Vua Quang Trung gần đảo Yến…

Chi hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tỉnh Quảng Bình hiện có 8 hội viên, trong đó 5 hội viên đã ngoài 75 tuổi. Không thu hút được người trẻ am hiểu tham gia hội nên việc nghiên cứu, viết sách càng khó khăn. Ấy thế mà dự định của bà Liên vẫn còn rất nhiều. Mới đây, bà tìm đến vùng dân tộc Bru Vân Kiều, muốn đồng hành với họ trong việc giữ văn hóa dân tộc. “Tôi đến và thấy gần gũi với họ, yêu nét văn hóa của họ. Tôi muốn dành công sức, vật chất của mình để giúp họ gìn giữ văn hóa và thấy hạnh phúc với điều đó”, bà Đinh Thị Kim Liên nói.

Bà Đinh Thị Kim Liên tâm sự, những điều bà làm không phải để chứng minh tình yêu quê hương mà qua những câu chuyện, qua chuyến đi, những gì còn lại của mảnh đất đó, hay những con người kể lại câu chuyện, khiến bà cảm thấy mình phải có trách nhiệm. Vì nếu bà không làm, không biết văn nghệ dân gian Quảng Bình còn giữ được gì khi các nghệ nhân nắm giữ thông tin ngày càng ít.

4 lần đoạt giải thưởng Lưu Trọng Lư của tỉnh Quảng Bình, là một trong 10 cá nhân nhận Giải thưởng Phụ nữ Việt Nam 2017, đã ghi nhận lòng nhiệt huyết, cống hiến của bà Đinh Thị Kim Liên với văn nghệ dân gian. Bà hy vọng, điều này sẽ truyền cảm hứng cho mọi người thêm yêu và nhận thấy trách nhiệm với văn hóa quê hương, đất nước.

Nguồn: Đại biểu nhân dân (Hồng Nhung)



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)