Thơ trên bàn biên tập: Trả lời thư của bạn Trúc và bạn Hà

Thứ tư - 05/10/2011 08:04


Lâu rồi, Người Biên Tập mới trở lại trò chuyện cùng cộng tác viên của mình. Phần vì công việc, phần vì cũng phải lùi xa im lặng một chút để cả bên này lẫn bên kia cùng có thời gian suy ngẫm. Trong khoảng im hơi lặng tiếng ấy, rất nhiều thư gửi về tâm sự, đóng góp ý kiến với Người Biên Tập xoay quanh cuộc thi thơ đang diễn ra.

Bạn Viên Trúc, ở Quảng Trị, gửi một bức thư dài, tâm sự với Người Biên Tập rằng, mặc dù bạn gửi nhiều thơ và chưa được sử dụng bài nào, nhưng bạn vẫn kiên trì theo dõi sát cuộc thi. Vừa rồi bạn đọc bài viết ngay trên tạp chí Văn nghệ Quân đội số 231 nhận xét về thơ dự thi và lấy làm băn khoăn không hiểu đây có phải là ý kiến chính thức của tòa soạn không, vì theo bạn biết thì tác giả bài viết là người làm việc ngay tại tạp chí. Bạn đặt vấn đề: nếu đây là ý kiến chính thức của tòa soạn thì xem ra không thỏa đáng vì theo chủ quan của bạn đã có nhiều bài đạt độ cao, độ sâu. Và bạn Trúc viết: “...những câu thơ được khen trong bài viết kia khác với tông những bài tôi thích, nó khác cả tông sáng tác của tôi, cho nên thật tình là tôi đang cân nhắc xem có nên tiếp tục kiên trì gửi bài dự thi nữa hay không”. Trong bức thư khác, ở Quảng Ninh, bạn Ngô Thúy Hà gõ một cái vào trán Người Biên Tập với câu hỏi: “Nhiều nhà thơ thường khuyên tôi nên viết theo kiểu này, nên viết theo kiểu kia mới được, khiến tôi thấy chao đảo. Theo Người Biên Tập, tôi phải viết thế nào mới gọi là được?”

Trước hết, Người Biên Tập xin trả lời bạn Trúc như sau: Thứ nhất, bài viết trên Văn nghệ Quân đội số 231 chỉ là ý kiến, cảm nhận của một cá nhân bình thường như bao cá nhân bình thường khác, không phải là tiếng nói thay mặt tòa soạn, mặc dù tác giả vẫn đang công tác tại tòa soạn, càng không phải tiếng nói của những người trực tiếp chịu trách nhiệm về cuộc thi. Do đó những khen, chê trong bài viết này trước tiên cũng hoàn toàn chỉ có giá trị hay, dở trong phạm vi cá nhân người viết bài, không nhất thiết phải bị định đoạt trong cảm quan người khác. Là cảm nhận cá nhân, nên khi tác giả bài viết nhận xét: chưa cao, chưa sâu thì xảy ra hai trường hợp: một, đúng là chưa cao, chưa sâu theo cảm nhận của tác giả đó, hai, có thể đã cao, đã sâu mà tác giả đó chưa nhìn ra. Vì để nhìn ra cao và sâu cũng chẳng dễ, nó đòi hỏi phải có “con mắt” ở tầm nào đó, vượt lên thiên kiến cá nhân. Không thể chỉ đọc một, hai chữ, một, hai câu rồi khái quát chất lượng của cả bài thơ được. Tương tự như vậy, theo dõi một cuộc thi, với sự thiện tâm thực sự, thì nhiều khi phải biết chấp nhận nhìn vượt qua những tảng đá để thấy được toàn bộ hình hài ngọn núi. Mỗi bài thơ, theo Người Biên Tập hình dung, giống một tảng đá góp phần dựng nên ngọn núi, là toàn bộ cuộc thi. Những bài trung bình khá thường chiếm phần đa số trong các cuộc thi, nó phản ánh mặt bằng chung của các cuộc thi đó, và không chỉ các cuộc thi đó, nhưng nó không hẳn đã quy định vóc dáng đỉnh của cuộc thi. Vì đỉnh là bất thường, là sự vọt lên, có khi gấp nhiều lần, với tương quan xung quanh. Ở cuộc thi trước của tạp chí, Người Biên Tập cũng nhận được một vài ý kiến phản ánh rằng có những bài thơ “chưa chuẩn” mà vẫn được sử dụng và tỏ ra bi quan, nhưng rồi cuộc thi vẫn có kết quả, còn kết quả đó thuyết phục hay không lại là chuyện khác. Thứ hai, như đã nói, ý kiến trong bài viết kia hoàn toàn là cảm nhận cá nhân, nên chuyện chọn “tông” là rất bình thường. Khi bạn khẳng định rằng “những câu thơ được khen trong bài viết kia khác với tông những bài tôi thích, nó khác cả tông sáng tác của tôi...” có nghĩa rằng bạn đã trực tiếp minh chứng một điều: cuộc thi đã có nhiều “tông” và mỗi “tông” đều có giá trị riêng của nó. Người Biên Tập trân trọng các “tông” khác nhau, cũng như trân trọng mọi ý kiến cá nhân, còn hay, dở, đúng, sai lại phải bàn luận dài dài. Nhân nói về đúng, sai, thì ngay như công việc của Người Biên Tập, nơi đòi hỏi sự cẩn trọng, chắc chắn, đôi lúc cũng vẫn cứ mắc sai sót, đôi lúc câu dở lại đề xuất sửa thành câu dở hơn. Nhưng điều ấy cũng không có gì quá lạ, bởi rốt cuộc con người vẫn chỉ là con người, không phải là thần thánh, nên khó tránh được sai sót. Cũng như trong một bài thơ không hoàn toàn tránh khỏi những câu đuối, và trong cuộc thi hàng nghìn bài thơ thì không tránh khỏi vài bài chất lượng chưa đạt. Xin nhắc lại, vấn đề là góc nhìn rộng hay hẹp, và góc nhìn thì phụ thuộc vào sự thiện tâm hay không. Người Biên Tập nghĩ, cuộc thi còn đang tiếp tục và rất mong bạn nên tiếp tục gửi bài. Mọi chuyện còn lại, hội đồng chấm giải sẽ làm công việc của họ.

Về cú gõ vào trán: “...tôi phải viết thế nào mới được?” của bạn Ngô Thúy Hà thì quả là khó, vì Người Biên Tập không làm cái việc định hướng sáng tác. Chỉ xin nói với bạn Hà là bạn cũng đừng quá nghe những lời phủ dụ, phán xét kiểu phải viết thế này, phải viết thế nọ của bất kỳ ai. Theo kinh nghiệm của Người Biên Tập, những nhà thơ “thường thường bậc trung” thì rất hay lên giọng bậc thầy, còn những bậc thầy thực sự lại ít khi giở giọng “ông kễnh” vì họ hiểu được sự mênh mông biến ảo đáng sợ của thơ, đặc biệt họ rất tôn trọng cá tính sáng tạo của người khác. Nhưng nếu cần phải có một lời chia sẻ thì Người Biên Tập nói với bạn Hà thế này: hãy viết thật trung thực với cảm quan của mình, viết cho tới khi nào tự bạn thấy được, thì lúc đó là được. Cái dở có cá tính đáng giá gấp vạn lần cái hay nhàn nhạt, chung chung.

Mong chờ những sáng tác tiếp theo của các bạn

Người Biên Tập



 
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

Quảng cáo