Lời bình truyện ngắn dự thi "Đội nhạc hiếu làng Hoa" của Phùng Phương Quý (VNQĐ 778)

Chủ nhật - 17/11/2013 20:54

MỘT GÓC CUỘC SỐNG NHÌN QUA CÁI CHẾT

Truyện ngắn Đội nhạc hiếu làng Hoa của Phùng Phương Quý mới đọc qua thì thấy nội dung cốt truyện đơn giản, nhưng đọc kĩ, thấy đây là một câu chuyện có nhiều sự tìm tòi, chắt lọc, cách kể chuyện xen lẫn bi hài làm cuốn hút người đọc. Rõ ràng những chuyện ma chay, kèn trống từ hồi nảo hồi nào tới giờ, ai cũng biết, ai cũng tỏ tường, nhưng đưa lên thành một tác phẩm văn học thì xưa nay ít. Lại càng hiếm hơn khi chuyện ma chay phản ánh hiện thực cuộc sống một cách chọn lọc, có ý đồ. Bạn đọc Văn nghệ Quân đội nhiều người “khoái” Đội nhạc hiếu làng Hoa của Phùng Phương Quý ở điểm ấy. Về chất lượng nghệ thuật thì chưa có bứt phá lớn, nhưng vấn đề đặt ra lại thuyết phục lòng người. Rằng cuộc sống với nhiều ước mơ, tham vọng, mưu mô… có thể người này khéo giấu, người nọ khéo che, nhiều người khôn ngoan hơn thì có hẳn lớp vỏ bọc đạo đức, tác phong không chê vào đâu được; ấy vậy mà qua cái chết, nó lộ ra hết cả, hoặc cũng bảy tám phần mười sự thật, cho người ta nhìn thấy góc khuất của cuộc sống.

Phùng Phương Quý tỏ ra khá chắc tay khi chia cốt truyện thành hai tuyến nhân vật. Một phía đại diện cho bên A - cầu, một tuyến bên B - cung. Không cần nói đến phong tục tập quán, vì điều đó là hiển nhiên, nhưng theo cơ chế kinh tế thị trường thì có cầu ắt phải có cung. Việc mời thợ kèn tới các đám hiếu từ xưa tới nay không thể thiếu, như câu ngạn ngữ “sống dầu đèn, chết kèn trống”, ở chừng mực truyền thống thì đây là việc làm tình nghĩa, “nghĩa tử là nghĩa tận”, ai cũng muốn người thân của mình khi nhắm mắt xuôi tay, lần cuối vĩnh viễn xa lìa cõi trần được thanh thản trong lời kinh, tiếng trống tiễn biệt, cũng là điều kiện cho một nhóm người kiếm sống bằng nghề, “nghề thợ kèn” như dân gian thường gọi. Song cơ chế thị trường ngày càng phân hóa xã hội, ngay cả trong cái chết. Đừng có nói sự chết là bình đẳng. Cách tổ chức đám tang trong nhà ông phó chủ tịch tỉnh khác với đám tang nhà chủ tịch xã, khác với đám tang của nhà thường dân. Có thể nhìn thấy ở đây văn hóa, nếp sống trong mỗi gia đình. Đám ma nhà chủ tịch tỉnh đơn giản, đúng giờ giấc và công xá hậu hĩnh nhưng rườm rà, phức tạp trong mối quan hệ công sở. Đám tang mẹ chủ tịch xã lại là cơ hội cho gia chủ “kiếm chác” hay kiểm tra đối tác có nhiệt tình, thật lòng với mình không. Cũng là cách phô trương hợm hĩnh của một quan xã với thiên hạ.

Với những đối tác kể trên, thì tuyến nhân vật cung, tức thợ kèn hay đội nhạc hiếu cũng phải bắt nhịp thật khéo léo, nhuần nhuyễn. Sự trì trệ, cổ hủ sẽ bị trượt ra ngoài “cơ chế” như đội thợ kèn già của ông Tạo. Có thể sự trung thực, nhiệt tình là đáng quý, nhưng theo thời gian sẽ bị xã hội đào thải. Cái linh hoạt, ma cô của đội nhạc hiếu ông Tế lại được chấp nhận, chào mừng, tuy biết rằng mình sẽ bị “móc túi”. Sự háo danh, khuếch trương đều phải trả giá và người ta chấp nhận điều đó.

Loanh quanh chuyện mấy ông nhạc hiếu, thấy tác giả có một thông điệp ngầm, rằng cái cũ thì nên thay đổi hoặc dứt bỏ, cái mới cũng cần làm nhưng chưa hẳn là tốt. Tất cả cần có sự điều tiết hợp lý, để cùng đưa cộng đồng tiến tới cuộc sống văn minh, công bằng.

NGUYỄN QUANG MINH



 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

 
Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Người trong Ngôi nhà xưa bên suối

Tôi viết truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối trong khoảng thời gian gần một tháng, là thời gian kí ức thì gần cả cuộc đời. Không chỉ với ai theo nghiệp văn chương, khi có tuổi hình như con người ta hay sống với hoài niệm. Đời buồn, vui ai chẳng từng, nhưng dù thế nào cũng đều thành vốn sống, chắp cánh ước mơ, hay giúp an ủi lòng mỗi khi cô quạnh. (CAO DUY SƠN)

 
Cám ơn anh bán giày

Cám ơn anh bán giày

Thực tế, bọn bán sách tránh xa bọn bán giày, vì không cùng “phân khúc thị trường”. Nhưng hề gì? Làm nhà văn thật sướng, nhặt anh bán sách nhét vào cạnh anh bán giày, thế là thành truyện. Gì chứ nghề bán sách mình có đầy kinh nghiệm... (TÔ HẢI VÂN)

 
“Con mắt còn có đuôi” của “tình già” hư cấu hay sự thật?

“Con mắt còn có đuôi” của “tình...

Hơn mười năm trước, có người hỏi tôi: Có bao nhiêu sự thật trong bài thơ Tình già của Phan Khôi? Câu hỏi đó đã theo tôi trong suốt một thời gian dài. (PHAN NAM SINH)

 
Napoléon và tấn bi kịch của quyền lực

Napoléon và tấn bi kịch của quyền...

Mối tình đầu của Napoléon (nguyên tác tiếng Pháp Désirée) là một trong số tác phẩm bán chạy nhất của Annemarie Selinko (1914-1986), tiểu thuyết gia người Áo. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

 
Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Hành trình từ Cao Mật ra thế giới

Từ vùng đất Cao Mật nhỏ bé, nghèo khó và heo hút của tỉnh Sơn Đông, nhà văn Mạc Ngôn đã bước lên bục cao nhất của văn đàn thế giới với vị thế rất riêng của mình: người kể chuyện dân gian trong thế giới hiện đại. (NGUYỄN VĂN HÙNG)

Quảng cáo