Thứ Ba, 25/08/2026 15:21

Alice Roberts: “Đến khi đọc xong Richard Dawkins, tôi đã từ bỏ niềm tin tôn giáo”

Người dẫn chương trình truyền hình và tác giả viết về các nhà sinh vật học tiến hóa đã truyền cảm hứng cho bà, thiên tài George Eliot và những điều thú vị với chú ếch và con cóc.

Người dẫn chương trình truyền hình và tác giả viết về các nhà sinh vật học tiến hóa đã truyền cảm hứng cho bà, thiên tài George Eliot và những điều thú vị với chú ếch và con cóc.

Alice Roberts - học giả và người dẫn chương trình nổi tiếng người Anh.

Những cuốn sách đầu tiên tôi nhớ thuộc bộ sách The Village with Three Corners của tác giả Sheila K McCullagh. Tôi yêu thích những nhân vật đầy màu sắc - theo đúng nghĩa đen - như Johnny Mũ Vàng. Tôi đang đọc sách cùng bà ngoại, có lẽ trong khu vườn của bà, ngồi trên một hiên nhỏ, xung quanh là những cây hoa begonia rực rỡ và hoa cúc dại.

Cuốn sách yêu thích nhất của tôi thời thơ ấu là

những câu chuyện tuyệt vời về Ếch và Cóc của Arnold Lobel. Cóc thường tự làm mình rối tung lên khi cố gắng tìm một cái cúc áo hoặc thả diều, nhưng Ếch luôn ở bên cạnh - một người bạn trung thành, chu đáo và hài hước. Tôi rất thích đọc những câu chuyện này cho các con tôi khi chúng còn nhỏ, và thỉnh thoảng chúng tôi vẫn đọc lại chúng. Những câu chuyện ấy tràn đầy sự hài hước, tình cảm và lòng nhân ái giản dị.

Cuốn sách đã thay đổi tôi khi còn là thiếu niên

Thời điểm đó, tôi rất thích Alan Garner, Susan Cooper và Rosemary Sutcliff. Nhưng cuốn sách mà tôi nhớ là đã có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến tôi là cuốn The Selfish Gene của Richard Dawkins. Tôi đam mê sinh học, và góc nhìn từ gen đã đảo lộn mọi thứ, đột nhiên thuyết tiến hóa trở nên dễ hiểu hơn. Sau đó, tôi say sưa đọc tất cả các bài luận về sinh học tiến hóa của Stephen Jay Gould. Hai tác giả đó thực sự đã truyền cảm hứng cho tôi.

Tác giả đã thay đổi suy nghĩ của tôi

Khi cầm trên tay cuốn Người thợ đồng hồ mù của Dawkins, tôi đã bắt đầu nghi ngờ nghiêm trọng về đức tin Anh giáo mà mình được nuôi dạy. Đến khi đọc xong, tôi biết mình đã từ bỏ đức tin đó. Sự đa dạng sinh học hoàn toàn có thể được giải thích thông qua các quá trình tự nhiên; không cần thiết phải có và cũng không có bằng chứng nào về một đấng tạo hóa thần thánh. Tôi trở thành một người theo chủ nghĩa nhân văn, mặc dù lúc đó tôi chưa biết từ ngữ để gọi tên điều đó.

Cuốn sách đã truyền cảm hứng cho tôi trở thành nhà văn

Tôi chưa bao giờ có ý định trở thành nhà văn ngay từ đầu. Tôi viết cuốn sách đầu tiên của mình như một tài liệu phát kèm theo loạt phim truyền hình đầu tiên mà tôi tự viết và dẫn chương trình - Don't Die Young trên kênh BBC Two. Là một giảng viên đại học, tôi muốn có thêm nội dung đi kèm với các chương trình. Tất nhiên, tôi đã viết nhiều bài báo, nhưng chưa có bài nào dành cho độc giả phổ thông, và tôi rất thích điều đó. Trong quá trình viết lách, dù là sách hay kịch bản truyền hình và các chương trình trực tiếp, tôi luôn quay lại với lời khuyên và tấm gương của Gould. Ông khẳng định rằng hoàn toàn có thể truyền đạt những ý tưởng phức tạp mà không cần “đơn giản hóa quá mức”, bạn chỉ cần đủ các bước và loại bỏ những thuật ngữ chuyên ngành không cần thiết.

Cuốn sách vừa xuất bàn của cô.

Cuốn sách tôi luôn đọc lại

Điều này không có gì đáng ngạc nhiên đối với bất kỳ nhà sinh vật học nào. Đó là cuốn Nguồn gốc các loài bằng chọn lọc tự nhiên của Darwin. Sách chứa đầy những chi tiết và hiểu biết tuyệt vời và tôi yêu thích cách ông dẫn dắt người đọc vào một cuộc hành trình, từ những điều đã biết và quen thuộc, đến những điều mới lạ và kì thú.

Cuốn sách mà tôi khám phá ra khá muộn trong đời

Là Middlemarch của George Eliot, mãi đến năm năm trước tôi mới thực sự ngồi xuống đọc nó. Hồi đi học, tôi chưa bao giờ thích các tác phẩm của chị em nhà Brontë hay Jane Austen, và trong đầu tôi, tôi đã xếp Eliot vào cùng loại với “những tiểu thuyết nhàm chán và tầm thường nhưng lại được chấp nhận vì chúng là những ví dụ ban đầu của thể loại này nên không có nhiều đối thủ cạnh tranh”! Chính Andrew Copson, giám đốc điều hành của Humanists UK, đã thuyết phục tôi đọc Middlemarch và tôi đã bị cuốn hút hoàn toàn bởi nó: sự phức tạp của các nhân vật và cách nó thách thức những định kiến ​​của bạn. Đó là một kiệt tác.

Những cuốn sách tôi đang đọc hiện nay:

Để phục vụ công việc, tôi đang đọc cuốn Các lễ hội La Mã ở Đông Hy Lạp của Fritz Graf và bộ sách hai tập về Các tôn giáo của La Mã của Mary Beard, John North và Simon Price. Để giải trí, gần đây tôi đã đọc xong cuốn Nữ hoàng Macbeth tuyệt vời của Val McDermid và cuốn Đế chế trí tuệ nhân tạo hấp dẫn và đầy trăn trở của Karen Hao. Tôi cũng đang nghe sách nói Notorious của Otto English. Và tôi rất thích đọc cuốn Vấn đề ba vật thể của Liu Cixin cho con trai tuổi teen của mình, thằng bé vẫn thích nghe truyện trước khi đi ngủ!

BÌNH NGUYÊN dịch theo The Guardian