Thứ Tư, 30/09/2026 10:06

Cherise Saywell giành Giải thưởng Truyện ngắn Quốc gia của BBC

Nhà văn Cherise Saywell, đến từ Edinburgh, đã giành Giải thưởng Truyện ngắn Quốc gia của BBC năm 2026 với Ditto...

Nhà văn Cherise Saywell, đến từ Edinburgh, đã giành Giải thưởng Truyện ngắn Quốc gia của BBC năm 2026 với Ditto – câu chuyện về một cậu bé phải đối mặt với bạo lực gia đình tại một thị trấn nhỏ ở Australia. Giải thưởng trị giá 15.000 bảng Anh, được trao tại một buổi lễ ở BBC Broadcasting House tối 29/9.

Nhà văn Cherise Saywell.

Lấy cảm hứng từ vùng đất nơi Saywell từng lớn lên, Ditto kể về một cậu bé có biệt danh Ditto, bị cuốn vào tình cảnh bạo lực trong gia đình. Khi mẹ bị đe dọa, cậu phải đấu tranh với nỗi sợ hãi trước khi đủ can đảm chạy đến một bốt điện thoại công cộng để gọi cảnh sát.

Di Speirs, Chủ tịch hội đồng giám khảo, đánh giá tác phẩm được xây dựng tinh tế, giàu sức căng thẳng và có giọng kể chân thực, đồng thời tạo dựng thành công không khí của một thị trấn nhỏ lúc chạng vạng. Tiến sĩ Yvonne Battle-Felton, Giám đốc học thuật về sáng tác văn học tại Đại học Cambridge, nhận xét Ditto gây ấn tượng bởi những miêu tả sống động, nhịp căng thẳng tăng dần và một nhân vật trung tâm giàu sức hút.

Nói về nguồn cảm hứng, Saywell cho biết cô muốn khám phá cách trẻ em trải nghiệm bạo lực khi chưa có đủ ngôn từ để gọi tên những gì đang xảy ra. Theo nhà văn, trẻ em có thể đồng thời cảm nhận tình yêu, nỗi sợ hãi và trách nhiệm, nhưng không phải lúc nào cũng hiểu được bản chất của hoàn cảnh mà mình đang sống.

Sinh ra và lớn lên tại Australia, Saywell chuyển đến Scotland năm 1996. Cô là tác giả của hai tiểu thuyết Desert Fish và Twitcher. Các truyện ngắn của cô từng giành giải Pindrop, Mslexia và VS Pritchett, đồng thời lọt vào danh sách đề cử của giải Bristol và Asham. Hiện cô làm việc cho Quỹ Văn học Hoàng gia.

Saywell vượt qua các tác giả trong danh sách rút gọn gồm Caoilinn Hughes, Lucy Caldwell, Laura Beatty và Merryn Glover. Mỗi tác giả lọt vào danh sách nhận 600 bảng Anh; các tác phẩm được xuất bản trong một tuyển tập của Comma Press và phát trên BBC Sounds.

Giải thưởng Truyện ngắn Quốc gia của BBC là một trong những giải thưởng lớn của Anh dành cho một tác phẩm truyện ngắn. Những tác giả từng đoạt giải gồm Sarah Hall, Jonathan Buckley, Lucy Caldwell, Ingrid Persaud và Saba Sams. Năm 2025, giải thưởng thuộc về Colwill Brown với You Cannot Thread a Moving Needle.

Tại lễ trao giải, BBC cũng công bố người chiến thắng ở hạng mục dành cho các tác giả trẻ từ 14 đến 18 tuổi. Giải thưởng thuộc về Eloise Barrett, 17 tuổi, học sinh lớp 12 ở Birmingham, với Bloodshed in Rafah, câu chuyện về tuổi thơ bị chiến tranh tác động.

Trích đoạn Ditto

Sau khi gọi điện xong, Ditto chạy khỏi bốt điện thoại công cộng ở đầu phố, vượt qua cả bảy ngôi nhà, kể cả nhà mình, cho đến khi đến chỗ đường cụt – nơi cha cậu vẫn gọi là “ngõ cụt”. Cậu chạy chậm lại, như thể đã đến một nơi mình mong đợi. Phía sau cậu, khuất trong màn đêm, là một vùng đất hoang – bụi rậm, rồi đến một bờ đá và sau đó là đường ray xe lửa.

Mặt trời đã lặn gần một tiếng đồng hồ. Đèn đã bật sáng trong những ngôi nhà và dọc các con phố. Dưới đôi giày cát của Ditto, mặt đường nhựa sần sùi và lỏng lẻo. Cậu cẩn thận di chuyển từng bước, dò đường vượt qua lề đường đến một đám cây lantana. Cúi người xuống, cậu nép mình vào đó và đặt tay lên đồng hồ.

Đó là vật quý giá nhất của cậu, phần thưởng cậu giành được trong một cuộc thi. Ditto lướt ngón tay qua nút bật đèn trên mặt đồng hồ nhưng không nhấn, vì sợ ánh sáng nhỏ nhoi ấy có thể làm lộ vị trí của mình. Thay vào đó, cậu gồng cứng người, lắng nghe màn đêm trong khoảnh khắc đầy sợ hãi, rồi dùng ngón tay bịt tai và nhìn về hướng đông – hướng mà xe cảnh sát sẽ xuất hiện, nếu nó thực sự đến.

Đoàn tàu sẽ xuất hiện từ vệt đen ấy vào lúc 7 giờ 32 phút tối. Đêm nào nó cũng đi qua đây vào đúng giờ đó, trên hành trình tới Sydney.

“Hai mươi phút,” người phụ nữ ở bốt điện thoại đã nói với cậu. Đó là câu cuối cùng bà nói trước khi rời đi. “Tôi đoán khoảng hai mươi phút, nếu cháu gọi ngay bây giờ và nói với họ những gì cô đã nói. Họ sẽ đến trước khi tàu đi qua.”

Điều đầu tiên người phụ nữ nói, sau khi gõ cửa kính, là tên khai sinh của cậu, chứ không phải “Ditto”.

“Mẹ cháu tên Lonnie, đúng không?”

Ditto không trả lời ngay. Cậu biết người phụ nữ sống ngay đối diện bốt điện thoại, nhưng chưa bao giờ thấy bà nói chuyện với mẹ mình – trên đường phố, trong cửa hàng tạp hóa hay bất cứ nơi nào khác.

Cậu nhận ra mình trông giống như đang làm một điều gì đó sai trái, như một đứa trẻ nghịch ngợm trong bốt điện thoại. Có những số điện thoại có thể gọi, một số hoàn toàn miễn phí, chỉ để cho vui. Quả thực, một giọng nói tự động vẫn vang lên bên tai cậu: đến lần bấm thứ ba sẽ là…

Chỉ có điều, cậu không hề nghịch ngợm.

Dù sao thì đó cũng không phải việc của bà. Ditto chỉnh lại tư thế, nhìn chằm chằm vào mặt số, mong người phụ nữ bỏ đi. Nhưng thay vào đó, bà mở tung cửa. Cậu suýt đánh rơi ống nghe; trong cơn hoảng loạn, cậu đập đầu vào kính.

Rồi bà giơ hai tay lên, lòng bàn tay hướng ra ngoài. Có điều gì đó trong cách bà làm như vậy khiến cậu muốn ngã vào vòng tay bà.

Đó là một cảm giác kinh khủng.

“Suỵt,” bà nói, như thể cậu là một con thú hoang bị nhốt trong không gian chật hẹp ấy. “Suỵt.”

Ditto vẫn giữ nguyên tư thế, nắm chặt ống nghe trong tay trái, để nó cách xa mặt. Giọng nói tự động giờ chỉ còn là một tiếng vo ve rõ ràng:

…đến tiếng thứ ba… đến tiếng thứ ba…

Hẳn bà đã nghe thấy.

Ôi, sự xấu hổ, và một điều gì đó khác nữa, không thể gọi tên – một cục nghẹn sâu bên trong cậu, một làn sóng nóng bừng dâng từ cổ lên mặt. Cậu quay mặt khỏi đôi mắt của người phụ nữ. Nếu không, những đôi mắt ấy có thể thiêu đốt làn da cậu và phơi bày sự xấu xa đang ẩn sâu bên trong.

“Bà ấy đưa cho cháu, phải không?” người phụ nữ nói, chỉ vào bàn tay đang nắm chặt đồng xu của cậu. “Mẹ cháu.”

Ditto nhìn xuống chân, kéo ống nghe vào ngực và không nói gì.

Nhưng người phụ nữ không hề nao núng.

“Cô đã thấy cháu ở đây. Cô đã thấy cháu ở đây rất nhiều lần với một đồng xu trong tay.” Bà chỉ vào chiếc điện thoại. “Nhưng cô không nghĩ cháu là người gọi.”

Nằm co ro trong bụi lantana, bụng Ditto thắt lại khi nghĩ đến điều đó. Nước bọt lại ứa ra trong miệng, giống như những lần cậu chắc chắn mình sắp nôn.

BÌNH NGUYÊN dịch