Buổi tọa đàm với chủ đề "Đọc Tây Hiểu Ta" đã đưa ra những lát cắt khác nhau về sự chuyển dịch của văn hóa đọc tại Việt Nam.
Sáng ngày 12/04/2026, tại không gian nhà sách Inbook Hà Nội, buổi tọa đàm với chủ đề "Đọc Tây Hiểu Ta" đã đưa ra những lát cắt khác nhau về sự chuyển dịch của văn hóa đọc tại Việt Nam.
Buổi thảo luận có sự tham gia của bà Hoàng Thanh Vân (Giám đốc Andrew Nurnberg Associates Hà Nội), dịch giả Thảo Minh và nhà văn Đức Anh trong vai trò điều phối. Sự kiện thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn, các nhà báo văn hóa và những người làm công tác xuất bản tại Hà Nội.
Một trong những nội dung trọng tâm của buổi tọa đàm chính là nhận định của giới xuất bản quốc tế về độc giả Việt Nam. Bà Hoàng Thanh Vân, người có nhiều năm kinh nghiệm kết nối bản quyền giữa các tập đoàn xuất bản lớn trên thế giới với thị trường nội địa, chia sẻ một góc nhìn đầy thú vị: Việt Nam hiện đang là một trong những thị trường khiến các "ông lớn" tại London hay New York phải thay đổi chiến lược.
Toạ đàm diễn ra tại Không gian Inbook.
Theo bà Vân, giới xuất bản quốc tế vốn từng mặc định các thị trường đang phát triển như Việt Nam chỉ ưa chuộng dòng sách "kỹ năng" hoặc kinh doanh đại chúng. Tuy nhiên, thực tế những năm gần đây đã phá vỡ định kiến đó. Độc giả Việt Nam đang thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến các chủ đề "ngách" và khó như: Địa chính trị, Tâm lý học xã hội, và Khoa học hàn lâm. Tốc độ cập nhật tri thức của người đọc trong nước nhanh đến mức đáng kinh ngạc. Thường thì ngay khi một tác phẩm gây tiếng vang lớn tại các hội sách quốc tế như Frankfurt hay London, các đơn vị đại diện bản quyền đã nhận được yêu cầu khai thác từ Việt Nam.
Sự dịch chuyển này mang đến một hệ quả tất yếu: độc giả Việt Nam đang trực tiếp đối thoại với những tư duy đương đại nhất của nhân loại.
Liệu có sự cạnh tranh giữa sách ngoại - khi công chúng đọc tiếng Anh đã rất nhiều? Tại sao tiếp cận tri thức phương Tây lại giúp hiểu sâu hơn về bản sắc Việt? Nhà văn Đức Anh đặt vấn đề về sự "va chạm" giữa các hệ thống logic khác biệt. Khi người đọc tiếp cận với cấu trúc lập luận khắt khe, tính cá nhân cao độ và góc nhìn phản biện từ phương Tây, họ vô tình có một hệ quy chiếu để nhìn lại những giá trị bản địa vốn được coi là "hiển nhiên".
Bà Hoàng Thanh Vân dẫn chứng rằng, nhiều giá trị văn hóa Việt như tính cộng đồng, sự thấu cảm hay các triết lý nhân sinh đặc thù chỉ thực sự hiện ra rõ nét hơn khi chúng ta đặt chúng bên cạnh những phân tích xã hội học phương Tây. Việc đọc không chỉ là tiếp nạp cái mới, mà còn là một quá trình "tự soi" để nhận diện lại chính mình.
Dịch giả Thảo Minh, với kinh nghiệm chuyển ngữ 8 tựa sách Non-fiction chuyên sâu, nhấn mạnh rằng sự khác biệt về ngôn ngữ chính là rào cản nhưng cũng là cơ hội để rèn luyện tư duy. Đọc sách ngoại văn giúp độc giả trẻ thoát khỏi những lối mòn trong tư duy ngôn ngữ bản địa, từ đó có thêm công cụ để diễn đạt và hiểu về thực tại của chính mình một cách sắc sảo hơn.
Buổi tọa đàm không né tránh những vấn đề thực tế của ngành xuất bản. Một câu hỏi hóc búa được đặt ra: Tại sao các đơn vị phát hành vẫn còn e ngại các bản dịch đồ sộ? Thực trạng này xuất phát từ chi phí tác quyền, công dịch thuật và giá bìa cao, tạo nên rào cản cho sự tiếp cận đại chúng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây là lúc cần thay đổi tư duy làm sách.
Sự xuất hiện của các không gian giám tuyển tri thức sẽ đóng vai trò như một "bộ lọc" cần thiết. Thay vì chạy theo số lượng, việc tập trung vào chất lượng giám tuyển và hình thức sẽ giúp những cuốn sách "khó" tìm thấy đúng chủ nhân. Dịch giả Thảo Minh gợi mở một lộ trình đọc cho người mới: bắt đầu từ những tiểu luận nhỏ, những tập truyện ngắn tinh tuyển để làm quen với "nhịp độ" tư duy phương Tây trước khi bước vào những công trình đồ sộ.
Phần cuối của tọa đàm mở ra triển vọng về việc đưa văn hóa Việt ra thế giới. Các chuyên gia chia sẻ quan sát về việc nhiều khách hàng quốc tế và Expats (người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam) tìm đến hiệu sách như Inbook không chỉ để tìm sách từ quê hương họ, mà còn khao khát tìm hiểu về văn học và lịch sử Việt Nam qua các bản dịch Anh ngữ.
Đây chính là cơ hội vàng để "quảng bá Việt Nam". Nếu chúng ta có một thế hệ độc giả giỏi ngoại ngữ, am hiểu tư duy quốc tế, họ sẽ chính là những "đại sứ văn hóa" tốt nhất để kể câu chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ toàn cầu. Sự tương tác hai chiều – nhập khẩu tri thức tinh hoa và xuất khẩu bản sắc bản địa – sẽ là động lực chính cho sự phát triển của văn hóa đọc trong tương lai.
Việc đọc sách ngoại văn không làm chúng ta "xa rời" gốc rễ, mà ngược lại, nó cung cấp cho chúng ta một đôi mắt mới để nhìn thấy sự sâu sắc và vẻ đẹp của chính dân tộc mình trong sự hòa quyện với dòng chảy chung của nhân loại.
THẢO LAN