Đây không chỉ là hội nghị tổng kết thông thường, mà là thời điểm giới văn nghệ sĩ xác lập vị thế mới trong bối cảnh Nghị quyết 80-NQ/TW vừa chính thức chọn ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam.
Ngày 14/01/2026, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật (VHNT) Việt Nam tổ chức Hội nghị Ủy ban Toàn quốc lần thứ 5 tại Hà Nội tiếp ngay sau sự kiện trao Giải thưởng VHNT năm 2025. Đây không chỉ là hội nghị tổng kết thông thường, mà là thời điểm giới văn nghệ sĩ xác lập vị thế mới trong bối cảnh Nghị quyết 80-NQ/TW vừa chính thức chọn ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam. Trong "luồng gió mới" của chính sách, bản báo cáo tổng kết năm 2025 và phương hướng 2026 đã cho thấy một lộ trình chuyển mình đầy tham vọng nhưng cũng rất cụ thể của nền văn nghệ nước nhà.
Một số tác giả nhận giải năm 2025
Năm 2025: Những “con số biết nói” và dấu ấn trách nhiệm nghệ sĩ
Nhìn lại năm 2025, báo cáo tổng kết tại hội nghị đã vẽ nên một bức tranh VHNT đầy năng động. Đây là năm ghi dấu ấn với chuỗi hoạt động Tổng kết 50 năm VHNT Việt Nam sau ngày đất nước thống nhất, tạo nên một đợt sinh hoạt chính trị - nghề nghiệp sâu rộng.
Điểm sáng nhất chính là hệ thống Giải thưởng VHNT 2025. Với 85 tác phẩm xuất sắc được vinh danh từ 441 công trình dự giải, chất lượng chuyên môn được đánh giá là có bước nhảy vọt, đặc biệt là ở mảng văn học (152 tác phẩm) và nhiếp ảnh (102 tác phẩm). Những công trình này không chỉ có giá trị nghệ thuật đơn thuần mà còn thấm đẫm hơi thở của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bên cạnh hoạt động chuyên môn, năm 2025 còn khẳng định vai trò "mặt trận tư tưởng" của Liên hiệp qua các hoạt động xã hội giàu tính nhân văn. Giới văn nghệ sĩ đã trực tiếp đóng góp và vận động được 40 triệu đồng ủng hộ nhân dân Cuba và hơn 45,2 triệu đồng hỗ trợ đồng bào miền Trung, Tây Nguyên khắc phục hậu quả lũ lụt. Những con số này tuy không quá lớn về mặt tài chính nhưng lại mang ý nghĩa tinh thần cực kỳ to lớn, khẳng định nghệ sĩ luôn đồng hành cùng nỗi đau và niềm vui của dân tộc.
Tuy nhiên, hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận những vết hằn trong giai đoạn chuyển giao: Quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy và sáp nhập tại các Hội địa phương đã gây ra những chậm trễ nhất định trong thủ tục hành chính và giải ngân kinh phí sáng tạo. Đây chính là bài học thực tiễn để xây dựng kế hoạch cho năm kế tiếp.
Phương hướng 2026: 12 nhiệm vụ trọng tâm và mục tiêu chuyên nghiệp hóa
Bước sang năm 2026 – năm bản lề của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, Liên hiệp đã đề ra 12 nhiệm vụ trọng tâm với quyết tâm đổi mới toàn diện. Phương hướng của năm tới không chỉ dừng lại ở việc tổ chức các trại sáng tác hay triển lãm thường niên, mà tập trung vào các mục tiêu chiến lược:
Ổn định và hội nhập cơ cấu mới: Sau quá trình sáp nhập, năm 2026 sẽ là năm hoàn tất chuyển giao về mặt tổ chức dưới sự chỉ đạo trực tiếp của MTTQ Việt Nam, hướng tới bộ máy tinh gọn, hiệu quả và chuyên nghiệp.
Đột phá chuyển đổi số: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành và tổ chức các triển lãm, hội thảo trực tuyến. Đây là yếu tố then chốt để kết nối hiệu quả giữa Trung ương và địa phương.
Kiến tạo “thương hiệu quốc tế”: Tập trung xây dựng các đề án hỗ trợ sáng tạo giai đoạn 2026-2030, hướng tới các liên hoan nghệ thuật có tầm vóc quốc tế để quảng bá sức mạnh mềm Việt Nam.
Phát biểu khai mạc, PGS.TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân nhấn mạnh: “Năm 2026 mang ý nghĩa chính trị đặc biệt quan trọng. Đây là năm khởi đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tập trung vào đổi mới, nâng cao hiệu lực bộ máy, thúc đẩy phát triển kinh tế và hiện thực hóa mục tiêu văn hóa soi đường cho quốc dân đi".
Nghị quyết 80: Bệ đỡ đưa văn hóa phát triển
Sự kiện Hội nghị lần thứ 5 diễn ra ngay sau khi Nghị quyết 80-NQ/TW được ban hành đã tạo nên một tâm thế hoàn toàn mới. Việc xác lập ngày 24/11 là Ngày Văn hóa Việt Nam đã đưa các phương hướng hoạt động của Liên hiệp vào một khuôn khổ pháp lý và chính trị vững chắc hơn bao giờ hết.
Nghị quyết 80 không chỉ là một ngày nghỉ lễ, mà là sự thừa nhận: "Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững". Với mục tiêu đưa Chỉ số Sức mạnh mềm (Soft Power Index) của Việt Nam vào Top 30 thế giới, các kiến nghị của Liên hiệp gửi tới Chính phủ tại hội nghị lần này đã trở nên cấp thiết hơn: Đề xuất Quốc hội sớm sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật về Hội để tạo hành lang pháp lý minh bạch; hay Kiến nghị Bộ Tài chính và Bộ Văn hóa xây dựng cơ chế đặc thù, đảm bảo nguồn kinh phí ổn định cho VHNT giai đoạn 2026-2030.
Ông Vương Duy Biên, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội VHNT Việt Nam nhận định: “Xuyên suốt từ trước đến nay, qua các Nghị quyết từ Đề cương văn hóa đến Nghị quyết 05, Nghị quyết 23, Nghị quyết 33 và giờ là Nghị quyết 80, có thể thấy Đảng và Nhà nước rất coi trọng và luôn "đau đáu" về việc phát triển văn hóa đất nước. Nghị quyết 80 cho thấy sau một quãng đường dài, chúng ta đã có những cái làm được và những cái phải tiếp tục phấn đấu.
Hiện nay vị thế, tiềm lực và uy tín đất nước đã tốt hơn, chúng ta có nguồn lực để dành cho văn hóa tốt hơn. Riêng việc chọn được một ngày nghỉ lễ cho toàn dân như vậy đòi hỏi nguồn lực và ý chí quyết tâm rất lớn. Đảng vạch ra đường lối và chỉ đạo các bộ ngành phải thực hiện cho tốt để đem lại sản phẩm văn hóa thực sự cho người dân”.
Có thể khẳng định, từ những kết quả thực của năm 2025 và lộ trình bài bản cho năm 2026, cùng sự đồng hành của Nghị quyết 80, nền văn học nghệ thuật Việt Nam đang đứng trước vận hội lớn. Giới văn nghệ sĩ không còn chỉ là những người quan sát, mà đã trở thành những chủ thể tích cực trong việc xây dựng một hệ sinh thái văn hóa giàu bản sắc, đủ sức cạnh tranh và lan tỏa trên trường quốc tế.
Hội nghị lần này đã cho thấy góc nhìn thực tế rằng nghệ thuật không thể thăng hoa nếu thiếu cơ chế và sự đầu tư đúng tầm. Với 12 nhiệm vụ trọng tâm và sự ra đời của Ngày Văn hóa Việt Nam, năm 2026 hứa hẹn sẽ là năm "phá kén" của nền VHNT nước nhà.
HOÀNG OANH