Từ ngày 24 đến ngày 27/8/2026, Đoàn nhà văn Tạp chí Văn nghệ Quân đội tổ chức chuyến đi thực tế tại Sư đoàn 324, Lữ đoàn Công binh 414 và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hoá. Được chứng kiến những ngày các đơn vị duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, chuẩn bị cho nhiệm vụ diễn tập cấp Quân khu và hướng tới kỉ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, các nhà văn đã có thêm những trải nghiệm thực tế về người lính hôm nay.
Chất lính 324
Ngày 24/8, Đoàn nhà văn Tạp chí Văn nghệ Quân đội đến thực tế tại Sư đoàn 324, Quân khu 4. Tiếp và làm việc với đoàn có Đại tá Nguyễn Huy Long, Bí thư Đảng uỷ, Chính uỷ Sư đoàn và Đại tá Nguyễn Minh Cường, Phó Chính uỷ Sư đoàn.
Đoàn nhà văn trong buổi làm việc với Chính uỷ, Phó Chính uỷ Sư đoàn 324.
Trải qua hơn 71 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 324 đã xây đắp truyền thống "Trung dũng kiên cường, liên tục tiến công, đoàn kết chiến thắng". Là sư đoàn chủ lực đủ quân, đơn vị xác định huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu là nhiệm vụ chính trị trung tâm; đồng thời là một trong những lực lượng chủ yếu của Quân khu 4 tham gia các cuộc diễn tập. Năm 2026, Sư đoàn đang tích cực triển khai công tác chuẩn bị tham gia diễn tập phòng thủ Quân khu.
Trong không gian Nhà tưởng niệm và Phòng Truyền thống của Sư đoàn, những câu chuyện về các thế hệ cán bộ, chiến sĩ từng chiến đấu, hi sinh và trưởng thành trên các chiến trường khốc liệt trở thành điểm tựa để các nhà văn hình dung rõ hơn mạch nguồn truyền thống đang được tiếp nối hôm nay.
Đoàn đã dâng hương tưởng niệm các Anh hùng, liệt sĩ tại Nhà tưởng niệm của Sư đoàn, tham quan Phòng Truyền thống; đồng thời tìm hiểu công tác quản lí, nắm bắt tư tưởng bộ đội thông qua những mô hình cụ thể như: "Điểm danh, kiểm tra quân số trực tuyến", "Kết nối yêu thương - Hậu phương chiến sĩ", "Phòng Hạnh phúc quân nhân", "Tâm tình đồng đội"... Những mô hình tưởng như bình dị ấy cho thấy một phương diện khác của công tác xây dựng đơn vị: chăm lo đời sống tinh thần, kịp thời nắm bắt tâm tư, tạo sự gắn kết giữa người lính với đồng đội, đơn vị và hậu phương. Đằng sau yêu cầu nghiêm ngặt của huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu là sự quan tâm đến các cán bộ, chiến sĩ, góp phần tạo nên sức mạnh của một đơn vị quân đội.
Ngày 25/8, đoàn nhà văn xuống Trung đoàn 1, Sư đoàn 324, đơn vị đứng chân trên địa bàn Đô Lương, tỉnh Nghệ An, đúng những ngày cả nước hướng về cơn bão số 4. Trên thao trường, các nhà văn trực tiếp quan sát hoạt động luyện tập thường ngày của cán bộ, chiến sĩ Đoàn Bình Long và gặp gỡ, giao lưu với các chiến sĩ trẻ.
Đại tá, nhà thơ Thái Thuỷ, người từng nhiều năm công tác tại Quân khu 4, trở lại những đơn vị từng gắn bó trong một tư cách khác, đem đến những cảm nhận mới: "Lần này đi cùng các nhà văn, tôi có thêm một góc nhìn khác về bộ đội, theo cách thơ và đời hơn. Điều mừng nhất là lớp cán bộ, chiến sĩ hôm nay đang tiếp nối truyền thống bằng chính công việc thường ngày của họ, lặng lẽ mà bền bỉ".
Tham quan tại Nhà truyền thống Sư đoàn 324
Tổng lực cho nhiệm vụ diễn tập
Ngày 26/8, Đoàn nhà văn đến Lữ đoàn Công binh 414 - Đoàn Hải Vân. Tiếp và làm việc với đoàn có Đại tá Nguyễn Quốc Long, Lữ đoàn trưởng và Đại tá Nguyễn Doãn Hoan, Chính uỷ Lữ đoàn. Là đơn vị công binh chủ lực cấp chiến dịch của Quân khu 4, Lữ đoàn thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng: huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; xây dựng công trình chiến đấu; rà phá bom, mìn, vật nổ; phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn.
Ngay trong ngày đoàn đến, trên thao trường, các phân đội khẩn trương luyện tập những nội dung theo kế hoạch. Ngoài bến sông, từng đốt cầu phao được ghép nối, kiểm tra. Trên các khu vực huấn luyện, cán bộ, chiến sĩ hoàn thiện những hạng mục phục vụ đợt diễn tập. Các đơn vị hiệp đồng cũng đưa phương tiện, khí tài về tập trung tại Lữ đoàn. Ở Sở chỉ huy, nhiệm vụ trực sẵn sàng chiến đấu được duy trì nghiêm theo kế hoạch. Quân số, phương tiện, khí tài luôn ở trạng thái sẵn sàng nhận và hoàn thành nhiệm vụ.
Nếu thao trường là nơi thể hiện sức mạnh và trình độ tổ chức, hiệp đồng của bộ đội thì khu tăng gia lại cho thấy một diện mạo khác của đời sống đơn vị. Đóng quân trên vùng đất thường xuyên chịu tác động của gió Lào khô nóng và mưa bão thất thường, cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn vẫn duy trì vườn rau xanh, ao cá và khu tăng gia gọn gàng, sạch sẽ.
Đặc điểm thời tiết khắc nghiệt cũng đặt ra những yêu cầu riêng trong huấn luyện. Đơn vị chủ động điều chỉnh thời gian luyện tập, triển khai các biện pháp phòng, chống say nắng, say nóng và dịch bệnh, bảo đảm sức khoẻ cho bộ đội. Bảy tháng đầu năm 2026, quân số khoẻ của Lữ đoàn đạt 99,34%.
Từ thao trường đến nơi ăn ở, từ nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu đến công tác bảo đảm đời sống, hình ảnh người lính công binh không phải qua những điều lớn lao, mà trước hết từ sự chủ động, kỉ luật và bền bỉ trong từng công việc cụ thể.
Phỏng vấn những người lính thực địa
Trước ngày lên đường sang nước bạn Lào
Ngày 27/8, Đoàn nhà văn làm việc với Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hoá. Theo kế hoạch, ngày 4/9, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ của đơn vị sẽ lên đường sang tỉnh Hủa Phăn, nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào, thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam. Đợt công tác dự kiến kéo dài đến ngày 14/7/2027. Trước ngày lên đường, Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hoá đã tổ chức thăm hỏi, tặng quà, động viên cán bộ, nhân viên của Đội. Những món quà nhỏ mang theo tình cảm của hậu phương, đồng hành cùng những người lính trong chặng đường phía trước.
Nhưng phía sau một chuyến đi thực địa là cả một hành trình không dễ hình dung nếu chỉ nhìn từ những con số. Đoàn công tác có buổi trò chuyện với các thành viên của Đội tìm kiếm, quy tập - những người nhiều năm đi rừng, nằm võng, ăn rau dại, đào từng lớp đất… để tìm kiếm và đưa những người con Việt Nam trở về Tổ quốc.
Địa bàn tìm kiếm nằm sâu trong rừng, cách khu dân cư hàng chục ki-lô-mét, không có điện, không có sóng điện thoại. Mùa khô vẫn có những đợt mưa kéo dài cả tuần, khiến việc ăn ở, sinh hoạt và tìm kiếm thực địa thêm nhiều khó khăn. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, cẩn trọng và cả khả năng chịu đựng gian khổ trong thời gian dài. Trong hành trình ấy, những người lính không chỉ có đồng đội bên cạnh. Phía sau họ là những gia đình, người vợ, người mẹ và những người thân âm thầm gánh vác công việc hậu phương, để các anh yên tâm thực hiện nhiệm vụ đặc biệt.
Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hoá thăm và tặng quà Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại nước CHND Lào
Sau chuyến đi, nhà thơ Đinh Tiến Hải chia sẻ: "Điều làm tôi nhớ nhất không phải là những con số thành tích, mà là cách những người lính nói về công việc của mình. Dù khó khăn, thử thách đến đâu họ cũng chung một thái độ bình thản, kiên cường vì màu áo xanh bộ đội. Có những điều đọc trong tài liệu, nghiên cứu tư liệu, nhưng thực tế là trải nghiệm vô giá cho những tứ thơ mà ngồi nhà không bao giờ nghĩ ra được. Tôi tin mình đã có nhiều chất liệu cho chủ đề lực lượng vũ trang trong thời bình".
Năm ngày đi qua ba điểm đến, từ thao trường của người lính 324 đến những đốt cầu phao trên bến sông Lam của Đoàn Hải Vân, rồi những câu chuyện về hành trình tìm kiếm đồng đội đã hi sinh trên đất bạn Lào, chuyến đi đem đến cho các nhà văn nhiều hơn những tư liệu phục vụ sáng tác. Đó là cơ hội để nhìn người lính hôm nay trong những công việc cụ thể, trong sự bình dị của đời sống thường ngày và trong những nhiệm vụ vẫn đòi hỏi bản lĩnh, ý chí, sự hi sinh. Chuyến công tác nằm trong kế hoạch hoạt động thường xuyên của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, đồng thời gắn với việc làm dày thêm chất liệu cho Cuộc thi Thơ và Kí năm 2026, hướng tới dấu mốc 70 năm Tạp chí Văn nghệ Quân đội ra số đầu tiên (1/1957 - 1/2027).
Từ thực tế đời sống bộ đội, những câu chuyện được ghi lại hôm nay sẽ tiếp tục đi vào trang viết. Ở đó, người lính thời bình không chỉ hiện diện trong những thời khắc lớn lao, mà còn trong từng buổi luyện tập, từng cây cầu được ghép nối, từng luống rau xanh, từng nhát cuốc tìm đồng đội… Chính từ những điều tưởng như bình dị ấy, phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ tiếp tục được bồi đắp và toả sáng trong đời sống hôm nay.
HOÀNG OANH