Giải Women’s Prize for Fiction 2026 công bố danh sách đề cử

Do cựu Thủ tướng Úc Julia Gillard chủ trì, giải Women’s Prize for Fiction lần thứ 31 mới đây đã chọn ra danh sách sơ tuyển gồm 16 tác phẩm “mang tầm quốc tế về cả phạm vi cũng như bối cảnh”. Những tiểu thuyết này trải dài từ những hòn đảo bị tàn phá bởi biến đổi khí hậu đến một Kolkata (Ấn Độ) trong tương lai gần.

13 tựa sách được đề cử ở giải Women's Prize for Fiction 2026.

Từng được đề cử giải Booker danh giá là các tiểu thuyết gia Katie Kitamura và Susan Choi. Trong đó, Choi xuất hiện với Flashlight - một thiên sử thi gia đình hoành tráng, có bối cảnh xoay quanh sự biến mất của người cha cũng như nỗi đau lan rộng qua nhiều thế hệ và nhiều vùng đất. Trải dài từ Triều Tiên đến Indiana, cuốn tiểu thuyết thứ 6 của nhà văn người Mĩ này "táo bạo về mặt địa chính trị" với "sự hỗn loạn” được kiểm soát “tinh vi" theo nhận xét của Beejay Silcox trên tờ The Guardian.

Trong khi đó, tiểu thuyết thứ 5 của Kitamura, Audition, cũng được gọi tên, xoay quanh một nữ diễn viên giấu tên bị một người đàn ông trẻ tuổi tự nhận là con trai mình quấy nhiễu, qua đó thảo luận về diễn xuất và những lớp mặt nạ trong cuộc sống đời thường. Với The Best of Everything, nhà văn Ireland Kit De Waal đánh dấu lần đề cử thứ hai, kể câu chuyện về một phụ nữ gốc Caribbean thuộc tầng lớp lao động ở Birmingham vào những năm 1970. Tác phẩm này được đánh giá là một câu chuyện "tinh tế" và "được chấp bút một cách tuyệt đẹp".

Một tên tuổi nổi bật khác là Lily King cũng lọt vào danh sách đề cử dài với cuốn tiểu thuyết thứ 6 xoay quanh tình yêu của một cặp đôi, trải dài từ khuôn viên trường đại học cho đến khi ở độ tuổi trung niên. Đây là tác phẩm được nhà phê bình Rebecca Wait ca ngợi là "sống động, cảm động và dí dỏm". Thành công về mặt thương mại, Virginia Evans cũng lần đầu góp mặt với tác phẩm đầu tay The Correspondent, kể về một người phụ nữ ngoài 70 tuổi và những lá thư bà gửi cho bạn bè, con cái, người thân, những người mình hâm mộ và thậm chí là cả xa lạ. Qua đó, những câu chuyện cá nhân và nhiều xúc cảm đã được kể lại. Đây là một trong những cuốn sách tự xuất bản thành công nhất năm ngoái, ghi nhận số lượt bán cao kỉ lục trên nền tảng Amazon.

Ban giám khảo của giải Women's Prize for Fiction năm nay.

Nhiều tiểu thuyết trong danh sách đề cử dài cũng đề cập đến những dư chấn của biến động chính trị. Đơn cử trong Paradiso 17, Hannah Lillith Assadi đã theo chân một người đàn ông sống lưu vong, di chuyển từ Palestine đến Kuwait rồi Ý và cuối cùng là New York. The Others của Sheena Kalayil cũng quay trở lại những ngày cuối cùng của Bức tường Berlin, theo dõi cách những thay đổi lịch sử dữ dội ảnh hưởng đến đời sống riêng tư của 3 người bạn. Và trong A Beast Slinks Towards Beijing, Alice Evelyn Yang đã sử dụng văn hóa dân gian và các yếu tố của chủ nghĩa hiện thực huyền ảo để xem xét sự tàn bạo và tổn thương do chế độ thuộc địa gây ra.

Sự suy thoái môi trường cũng là bối cảnh cho nhiều tác phẩm lọt vào danh sách đề cử dài năm nay. Có thể kể đến Wild Dark Shore của tác giả người Úc Charlotte McConaghy lấy bối cảnh một hòn đảo biệt lập đứng trước nguy cơ biến mất hoàn toàn bởi khủng hoảng khí hậu, trong khi A Guardian and a Thief của cây viết Ấn Độ Megha Majumdar lại tưởng tượng ra một Kolkata trong tương lai gần bị tàn phá bởi lũ lụt và nạn đói.

Trong khi đó, một số tiểu thuyết gia mới nổi lại tập trung vào mối quan hệ mẹ con. Đơn cử, The Benefactors của Wendy Erskine lấy bối cảnh Belfast hiện đại, dõi theo những cáo buộc trong một vụ tấn công tình dục, đồng thời khám phá những căng thẳng về giai cấp, địa vị và nỗi lo lắng cho tương lai. The Mercy Step của Marcia Hutchinson lại bao trùm 11 năm đầu đời của một cô gái trẻ nổi loạn ở Bradford vào những năm 1960, và trong Dominion, Addie E Citchens xem xét những áp lực đặt lên các bà mẹ da màu.

Danh sách này bao gồm 9 tác phẩm đến từ các nhà xuất bản độc lập và 7 tiểu thuyết đầu tay. Hoàn thiện dàn đề cử dài là cuốn sách đầu tay Gloria Don't Speak của Lucy Apps kể về một thiếu nữ 19 tuổi mắc chứng khó học, Moderation của Elaine Castillo có nhân vật chính là một người kiểm duyệt nội dung phải lòng cấp trên và Kingfisher của Rozie Kelly xoay quanh một học giả bị ám ảnh bởi vị đồng nghiệp khả kính.

Năm nay, Gillard sẽ cùng tham gia ban giám khảo với nhà thơ kiêm tiểu thuyết gia Mona Arshi, tác giả kiêm phát thanh viên Salma El-Wardany, nhà văn kiêm diễn viên hài Cariad Lloyd và DJ kiêm tác giả Annie Macmanus. Nói về 16 tác phẩm được đề cử, bà cho biết: “Danh sách này đã thể hiện một cách xuất sắc khả năng của văn học hư cấu trong việc khám phá những vấn đề phức tạp của số kiếp người. Từ biến đổi khí hậu đến trí tuệ nhân tạo, chúng đề cập đến các vấn đề của thời đại chúng ta với sự cấp bách và mục đích rõ ràng, đưa con người vào bối cảnh và các trải nghiệm đôi khi giống với hiện thực một cách không ngờ, từ đó khám phá bản sắc và những quan điểm thường bị bỏ qua hoặc quên lãng, giữa những điều vốn dĩ mang tính phổ quát và dễ nhận biết.”

Bà nói thêm: “Với việc tôn vinh cả những tiểu thuyết gia mới nổi và các nhà xuất bản nhỏ, độc lập, ban giám khảo tự hào đã phản ánh một cách tuyệt vời sự sáng tạo vốn đang phát triển mạnh mẽ của các tác giả nữ đương đại, cũng như mối quan tâm hàng đầu của Quỹ Women’s Prize trong việc khuếch đại những tiếng nói chưa được lắng nghe, đưa chúng ra với ánh sáng. Đây thực sự là một kho báu dành cho độc giả, và chúng tôi xin gửi lời chúc mừng chân thành nhất đến tất cả tác giả được đề cử.”

Claire Shanahan, Giám đốc điều hành của Quỹ Women’s Prize cũng chia sẻ thêm: “Trong suốt 3 thập kỉ qua, Giải Women’s Prize for Fiction đã làm thay đổi diện mạo của văn học – nâng tầm sáng tạo cho các tác giả nữ, trao quyền cho những tiếng nói mới và kết nối cộng đồng độc giả toàn cầu. Với Quỹ Women’s Prize, sứ mệnh của chúng tôi vẫn không thay đổi từ những ngày đầu: giúp xây dựng một tương lai nơi câu chuyện của mỗi một người đều có chỗ đứng, và cũng là nơi mà những trải nghiệm phong phú, quan trọng đến được với nhiều độc giả hơn. Chúng tôi vô cùng tự hào về danh sách đề cử dài năm nay. Xin chúc mừng 16 tiểu thuyết gia xuất sắc, đồng thời xin bày tỏ lòng biết ơn đến các giám khảo”.

Đối với vòng trong, danh sách rút gọn gồm 6 tác phẩm sẽ được công bố vào ngày 22 tháng 4 tới, và người chiến thắng sẽ được công bố vào ngày 11 tháng 6 tại một lễ trao giải ở London, cùng với người chiến thắng giải thưởng dành cho tác phẩm phi hư cấu của các cây viết nữ (Women’s Prize for Non-fiction). Người được gọi tên sau cùng sẽ nhận một kỉ niệm chương được thiết kế riêng cùng khoản tiền thưởng trị giá 30.000 bảng Anh. Năm ngoái, người chiến thắng là Yael van der Wouden với cuốn tiểu thuyết đầu tay The Safekeep, khám phá những ham muốn bị kìm nén và sự lãng quên trong đời sống Hà Lan thời hậu Thế chiến thứ hai. Những người từng đoạt giải trước đó bao gồm Barbara Kingsolver, Maggie O'Farrell, Kamila Shamsie và Zadie Smith.

NGÔ THUẬN PHÁT dịch từ The New York Times