Đây cũng là đóng góp thiết thực của giới nghiên cứu văn học vào quá trình tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và xây dựng cơ sở khoa học phục vụ hoạch định chủ trương, chính sách phát triển đất nước...
Sáng ngày 31 tháng 10 năm 2026 tại Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (số 1 Liễu Giai, Ngọc Hà, Hà Nội) đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc tế “Văn học Việt Nam từ đổi mới đến nay” (1986 -2026) do Viện Văn học chủ trì.
Đến dự hội thảo cóGS.TS Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, TS Nguyễn Huy Bỉnh, Phó Viện trưởng Phụ trách Viện Văn học cùng các nhà khoa học trong nước và quốc tế đến từ các trung tâm nghiên cứu văn học uy tín trên cả nước như Viện Văn học, Viện Nghiên cứu văn hóa, Viện Thông tin Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam); Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh); Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội); Trường Đại học Văn Lang; Trường Đại học Văn Hiến; Trường Đại học Sư phạm,Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế); Trường Đại học Sư phạm Hà Nội; Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh; Trường Đại học Sài Gòn; Trường Đại học Hồng Đức; Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2; Trường Đại học Văn hóa Hà Nội; Trường Đại học Mỹ tại Việt Nam; Học viện Ngoại ngữ (Đại học Bắc Kinh, Trung Quốc); Đại học California(Riverside, Mỹ); Đại học Chulalongkorn (Thái Lan); Viện Nghiên cứu Ngôn ngữ và Văn hóa châu Á, (Đại học Mahidol, Thái Lan); Đại học Quốc gia Singapore.
TS Lê Văn Lợi phát biểu chào mừng Hội thảo.
Hội thảo đã nhận được hơn 100 tham luận có chất lượng. Trong phát biểu chào mừng GS.TS Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã nêu rõ: “Đặt trong yêu cầu tổng kết 40 năm thực hiện công cuộc Đổi mới của Đảng, Hội thảo khoa học lần này có ý nghĩa thiết thực trong việc bổ sung luận cứ khoa học về lý luận và thực tiễn từ góc độ văn học, phản ánh những biến đổi trong cáclĩnh vực chính trị - kinh tế - văn hóa - xã hội, góp phần nhận diện sự vận động của đời sống tinh thần, hệ giá trị, quan niệm của con người về cá nhân, cộng đồng và dân tộc Việt Nam trong suốt bốn thập niên qua.
Đây cũng là đóng góp thiết thực của giới nghiên cứu văn học vào quá trình tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và xây dựng cơ sở khoa học phục vụ hoạch định chủ trương, chính sách phát triển đất nước... khẳng định yêu cầu nghiên cứu văn học trong bối cảnh hiện nay phải gắn kết chặt chẽ với những biến đổi của đời sống xã hội - văn hóa, sự thay đổi của công chúng nghệ thuật và sự phát triển của truyền thông mạng xã hội; đồng thời bảo đảm sự hài hòa giữa việc giữ gìn, phát huy bản sắc dân tộc với tiếp thu các giá trị tiên tiến, hiện đại, khuyến khích sáng tạo và chủ động hội nhập quốc tế”.
TS Nguyễn Huy Bỉnh phát biểu đề dẫn.
Trong báo cáo đề dẫn, TS Nguyễn Huy Bỉnh, Phó Viện trưởng Phụ trách Viện Văn học khẳng định: “Hội thảo quốc tế “Văn học Việt Nam từ Đổi mới đến nay (1986 - 2026)” là dịp để chúng ta cùng nhìn lại một chặng đường lịch sử, cùng trao đổi về những vấn đề lý luận và thực tiễn, đồng thời mở ra những hướng nghiên cứu mới. Giá trị của Hội thảo không chỉ nằm ở số lượng tham luận hay những kết luận được đưa ra, mà còn ở khả năng tạo dựng sự hiểu biết lẫn nhau, thúc đẩy hợp tác học thuật và khơi mở những câu hỏi có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của văn học Việt Nam”. Sau hai bài phát biểu, hội thảo đã chia thành 6 tiểu ban bao gồm:
Tiểu ban 1: Văn học thời kỳ Đổi mới: Kết nối và mở rộng.
Tiểu ban 2: Nghiên cứu văn học dân gian, cổ trung đại và địa phương: Thành tựu và những hướng tiếp cận.
Tiểu ban 3: Lý luận, phê bình và dịch thuật văn học: Đổi mới và hội nhập.
Tiểu ban 4: Văn học thời kỳ Đổi mới: Chủ thể sáng tạo và cách tân nghệ thuật.
Tiểu ban 5: Văn học thời kỳ Đổi mới: Đa dạng thể loại và những hướng tiếp cận mở.
Tiểu ban 6: Văn học Đổi mới trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.
Ở các tiểu ban, các nhà khoa học và đại biểu trong nước và quốc tế đã lắng nghe các diễn giả trình bày các tham luận, trao đổi học thuật về nhiều những vấn đề cần quan tâm trong không khí học thuật nghiêm túc, thẳng thắn và thân mật, ấm áp. Các tham luận tại hội thảo đã làm rõ những thành tựu và hạn chế của văn học Việt Nam trong 40 năm đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trên các phương diện: sáng tác, dịch thuật, nghiên cứu - phê bình; đào tạo đội ngũ kế cận; sự phát triển khoa học liên ngành văn học - điện ảnh; văn học Việt Nam trong quá trình giao lưu, hội nhập với văn học thế giới; văn học mạng, công nghiệp hóa văn học trong bối cảnh thời đại mới với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI)... Từ đó đưa ra những phương hướng, đề xuất, giải pháp nhằm thúc đẩy sự phát triển văn học Việt Nam trong thời gian tới.
Nhìn lại lịch sử để hướng tới tương lai, với ý nghĩa đấy Hội thảo khoa học quốc tế “Văn học Việt Nam từ Đổi mới đến nay” (1986 -2026) đã thành công tốt đẹp, mở ra những hi vọng mới cho văn học Việt Nam trong thời gian tới.
TÂM ANH