Những người chiến thắng giải sách Nero

Với mục tiêu tôn vinh những tác phẩm xuất bản tại Ireland và Vương quốc Anh mà độc giả “ở mọi lứa tuổi và mọi sở thích” đều yêu mến, giải sách Nero vừa chọn ra những người chiến thắng mới nhất.

Giải Sách Nero năm nay đã xướng tên bốn tác giả ở bốn hạng mục quan trọng. Ở mảng tiểu thuyết, Benjamin Wood giành chiến thắng với Seascraper. Giải phi hư cấu thuộc về Sarah Perry với hồi ký Death of an Ordinary Man. Danh hiệu tiểu thuyết đầu tay xuất sắc nhất được trao cho Claire Lynch cùng A Family Matter, trong khi Jamila Gavin chiến thắng ở hạng mục sách thiếu nhi với My Soul, A Shining Tree.

Seacraper chiến thắng giải Nero ở hạng mục tiểu thuyết năm nay.

Ở hạng mục tiểu thuyết, Seascraper của Benjamin Wood lấy bối cảnh một vùng bờ biển hư cấu tại Merseyside, nước Anh. Nhân vật trung tâm là Thomas, một chàng trai trẻ làm nghề đánh bắt tôm, sống cùng mẹ và gắn bó với nhịp sinh hoạt lặng lẽ của miền biển. Cuộc sống ấy bắt đầu đảo lộn khi một người Mĩ xa lạ, đầy cuốn hút xuất hiện, mang theo những lời hứa về cơ hội và đổi thay. Ban giám khảo đánh giá đây là cuốn tiểu thuyết “hấp dẫn từ đầu đến cuối, giàu chất văn chương và gợi mở những câu hỏi căn bản về thế nào là một cuộc sống trọn vẹn”.

Trong bài phê bình trên The Guardian, nhà phê bình Jude Cook đặc biệt ca ngợi sự tinh tế của Wood trong việc khắc họa những chi tiết đời thường. Theo ông, từ việc buộc dây cương ngựa, nấu món chiên rán cho đến chỉnh dây đàn guitar, tác giả đều có khả năng biến những hành động quen thuộc thành những khoảnh khắc giàu chất thơ, khiến sự chính xác của lao động thường nhật trở nên sống động trên trang sách.

Chiến thắng của Benjamin Wood được xem là khá bất ngờ khi anh vượt qua những đối thủ nặng ký như Ian McEwan với What We Can Know. Các tác phẩm khác lọt vào danh sách đề cử gồm Cursed Daughters của Oyinkan Braithwaite và The Two Roberts của Damian Barr. Dù vậy, Seascraper đã được đánh giá cao suốt năm qua, góp mặt trong nhiều danh sách sách hay nhất năm và từng được đề cử cho giải Booker danh giá.

3 tựa sách chiến thắng khác.

Ở mảng phi hư cấu, Death of an Ordinary Man của Sarah Perry là một cuốn hồi kí cá nhân, xoay quanh quãng thời gian gia đình bà đối diện với sự ra đi của người bố chồng vì bệnh ung thư. Các giám khảo nhận xét tác phẩm “chân thành, mạnh mẽ và hào phóng”, được viết với độ chính xác và tinh tế hiếm thấy, qua đó trở thành “một cuốn sách dành cho tất cả mọi người”. Nhà phê bình Joe Moran cho rằng giá trị nổi bật của cuốn sách nằm ở việc nó đặt cái chết – một trải nghiệm lớn lao, gần như mang tính huyền thoại – song song với đời sống rất đỗi bình thường, nơi vẫn có những việc như đổ rác hay hàng xóm phơi quần áo.

Sarah Perry vốn là một tên tuổi quen thuộc với độc giả Anh ngữ. Bà là tác giả của nhiều tiểu thuyết bán chạy, từng giành giải Sách của năm của Waterstones và giải Sách của năm tại Vương quốc Anh. Các tác phẩm của Perry đã nhiều lần được đề cử cho các giải thưởng lớn như Booker, Women’s Prize for Fiction, Dylan Thomas, Folio và Costa. Bà hiện là thành viên của Hội Văn học Hoàng gia. Cùng được đề cử ở hạng mục này còn có The Finest Hotel in Kabul của Lyse Doucet, Craftland của James Fox và We Came By Sea của Horatio Clare.

Giải thưởng dành cho tiểu thuyết đầu tay được trao cho A Family Matter của Claire Lynch. Cuốn sách khai thác những hệ quả lâu dài của định kiến và sự che giấu trong một gia đình bị chia cắt bởi nạn kì thị đồng tính vào thập niên 1980. Tác phẩm gây ấn tượng bởi hiện thực khắc nghiệt và cấu trúc kể chuyện song tuyến, vừa tiết chế vừa giàu sức nặng cảm xúc. Ban giám khảo mô tả đây là một câu chuyện về bất công “được viết tinh tế nhưng không kém phần mạnh mẽ, chân thực trong cảm xúc và vẫn giữ được tia hy vọng”. Trên The Guardian, nhà văn Joanna Cannon nhận xét rằng trong một câu chuyện ngắn gọn mà giàu sức công phá, Lynch đã buộc người đọc phải đối diện trực diện với sự cố chấp.

Trước khi bước vào con đường viết tiểu thuyết, Claire Lynch có nhiều năm giảng dạy văn học tại các trường đại học. Cô cũng là tác giả của cuốn phi hư cấu Small: On Motherhoods và hiện sống tại Windsor cùng vợ và ba con gái. Các tác phẩm cạnh tranh ở hạng mục này gồm The Expansion Project của Ben Pester, Lush của Rochelle Dowden-Lord và Season của George Harrison.

Ở mảng sách thiếu nhi, chiến thắng thuộc về Jamila Gavin với My Soul, A Shining Tree. Tiểu thuyết dựa trên câu chuyện có thật về Khudadad Khan, một pháo thủ người Ấn Độ anh dũng trong Thế chiến thứ nhất, và được kể từ bốn góc nhìn khác nhau, trong đó có cả góc nhìn của một cây óc chó. Nhà phê bình Imogen Russell Williams đánh giá đây là “một tiểu thuyết lịch sử cảm động và giàu sức gợi từ một tác giả được đông đảo độc giả yêu mến”.

Jamila Gavin là nhà văn người Anh gốc Ấn Độ, sinh ra tại vùng chân núi Himalaya. Gia đình bà chuyển tới Anh sau những biến động của chiến tranh và chính trị, và trải nghiệm sống giữa hai nền văn hóa đã trở thành nguồn cảm hứng quan trọng cho sáng tác của bà. Gavin là tác giả của nhiều cuốn sách thiếu nhi đoạt giải, trong đó nổi bật có Coram Boy từng giành giải Whitbread. Ở hạng mục này, bà đã vượt qua People Like Stars của Patrice Lawrence, Dragonborn của Struan Murray và Shrapnel Boys của Jenny Pearson.

Các giải thưởng theo từng hạng mục được chấm bởi hội đồng giám khảo gồm những tên tuổi như Sinéad Gleeson, Paterson Joseph và Sharna Jackson. Sau đó, bốn tác giả chiến thắng sẽ được hội đồng giám khảo cuối cùng, do nhà văn Nick Hornby – tác giả Chuyện một cậu bé – làm trưởng ban, cùng nhà báo Reeta Chakrabarti và biên kịch kiêm tiểu thuyết gia Daisy Goodwin, xét chọn để trao giải Nero Gold.

Ông Gerry Ford, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Caffè Nero, cho biết giải thưởng đã phát triển mạnh mẽ chỉ sau hai năm tổ chức. Theo ông, các tác phẩm đoạt giải năm nay đều có chất lượng nổi bật, khiến ban giám khảo gặp nhiều khó khăn khi lựa chọn. “Những cuốn sách chiến thắng thể hiện rõ những gì chúng tôi tìm kiếm ở Giải Sách Nero: lối viết xuất sắc, khả năng kể chuyện cuốn hút và đó là những cuốn sách mà bạn muốn giới thiệu cho người khác,” ông nhấn mạnh.

Năm ngoái, giải Nero Gold thuộc về Sophie Elmhirst với Maurice and Maralyn, một tác phẩm phi hư cấu kể câu chuyện có thật về cặp vợ chồng người Anh sống sót sau 118 ngày trôi dạt trên bè cao su giữa Thái Bình Dương. Các giải thưởng khác năm đó lần lượt thuộc về Lost in the Garden của Adam S. Leslie (tiểu thuyết), Wild Houses của Colin Barrett (tiểu thuyết đầu tay) và The Twelve của Liz Hyder, minh họa bởi Tom de Freston (sách thiếu nhi). Trước đó, vào năm 2024, Paul Murray là người đầu tiên giành giải Nero Gold với The Bee Sting, tác phẩm cũng được đề cử Booker cùng năm.

NGÔ MINH dịch từ The Guardian