Ra đời từ yêu cầu tất yếu của cách mạng, lớn lên trong khói lửa chiến tranh và trưởng thành cùng sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, Binh chủng Công binh đã viết nên hành trình 80 năm đầy gian lao nhưng vô cùng vẻ vang. Nhân kỉ niệm 80 năm Ngày thành lập Binh chủng Công binh, trong những ngày đầu tháng 3, Tạp chí Văn nghệ Quân đội đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Trần Trung Hòa - Tư lệnh Binh chủng và Thiếu tướng Đinh Ngọc Tường - Chính ủy Binh chủng, nhằm giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về truyền thống, những đóng góp to lớn của Bộ đội Công binh trong suốt chặng đường đã qua, cũng như những yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra đối với lực lượng trong giai đoạn mới.
Bài đối thoại Lịch sử mở đường, vẻ vang tiếp bước sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi được nối tiếp với các tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Đêm hoàng cung của Nguyệt Chu là một truyện ngắn lịch sử giàu tính biểu tượng, lấy điểm nhìn của con mèo - Miêu Nữ - để soi chiếu bi kịch quyền lực, tình yêu của Dương Vân Nga và Lê Hoàn. Không gian Hoa Lư mờ ảo tạo nên một bầu khí huyền hoặc làm nền cho sự giằng xé dữ dội trong tâm can con người. Các sự kiện lịch sử về Đinh Tiên Hoàng, biến loạn cung đình và việc khoác hoàng bào được lồng ghép khéo léo, làm nền cho lựa chọn đầy hệ trọng của nhân vật nữ. Truyện đặt con người vào giữa thế nước ngặt nghèo của tình riêng và đại nghĩa.
Truyện ngắn Một mình giữa tháng giêng của Hồ Tấn Vũ kể về An, chàng trai khập khiễng sống cùng mẹ nơi làng quê nghèo. Tháng giêng rực rỡ phơi bày rõ hơn nỗi mặc cảm, sự tủi thân và khát khao được nhìn nhận của cậu giữa dòng người đổi thay. Đôi giày mới, bộ quần áo mới không đủ làm An bớt chông chênh trước ánh nhìn đời. Giữa cánh đồng lúa đang thì con gái, cậu dần hiểu mình không phải trung tâm của thế gian, nhưng cũng không vô nghĩa. Tình thương lặng lẽ của người mẹ là điểm tựa âm thầm giữ cậu khỏi gãy đổ...
Bút kí dự thi Biên cương ngời một chấm xanh của Ngọc Tấn là hành trình gần bảy mươi năm của một vùng đất từ máu và nước mắt đến màu xanh bình yên của cao su nơi Đức Cơ. Từ những dinh điền khốc liệt thời Ngô Đình Diệm đến những năm tháng hậu chiến đói nghèo, lớp lớp người đã đổ mồ hôi, nước mắt giữ đất, dựng làng. Sự ra đời của Binh đoàn 15 mở ra một mô hình kinh tế - quốc phòng, đánh thức những vùng đất hoang vu và nâng đỡ phận người. Giữa dọc dài biên cương, “chấm xanh” ấy không chỉ là màu lá, mà là ánh sáng của ý chí, tình người và khát vọng bền bỉ nơi phên giậu Tổ quốc.
Bút kí dự thi Như người lính vô hình của Nguyễn Hội là câu chuyện người lính trẻ về Long An, bước vào miền biên viễn còn lắm gian nan, nơi sông nước và bùn lầy thử thách ý chí. Gắn bó với địa bàn Tà Nu, anh thấm thía truyền thống lịch sử, những hi sinh âm thầm của bao thế hệ và trực tiếp tham gia quy tập hài cốt liệt sĩ nơi chiến trường xưa. Thực trạng trộm cướp có vũ trang từ bên kia biên giới từng gieo bất an cho người dân vùng biên. Từ đó, mô hình “Tiếng kẻng vùng biên” ra đời, khơi dậy sức mạnh đoàn kết quân - dân, tạo thế trận an ninh vững chắc giữa đêm tối.
Bài viết Về lại Bù Bông - Bu Prăng của Trình Tự Kha là hành trình ngược dòng kí ức của một người lính Trung đoàn 174, từ những ngày cuối năm 1973 khốc liệt trên cao điểm Bù Bông đến chuyến trở về sau hơn nửa thế kỉ. Giữa bia đá đơn sơ của đường Đông Trường Sơn, người lính già chỉ mong một điều, không ai bị quên lãng, không gì bị lãng quên...
"Truyện ngắn hay tác giả tự chọn" giới thiệu tác phẩm Khói biên phương của Lê Quang Trạng.
Phần Thơ với sự xuất hiện của các tác giả: Đỗ Thế Tuấn, Lê Thúy Bắc, Bùi Thanh Hà, Trần Sang, Đặng Bá Khanh, Nguyễn Đức Hạnh, Huỳnh Minh Tâm, Trần Thanh Dũng, Đào An Duyên, Võ Mạnh Hảo, Thy Nguyên, Trương Hữu Thắng, Lê Việt Hùng.
Cuộc thi thơ đã đi được một chặng khởi đầu với sự xuất hiện của những cây bút vững vàng, có dấu ấn riêng và cả những cây bút mới với niềm hứng khởi, mở ra những niềm hi vọng cho cuộc thi. Hình ảnh người lính hôm nay đã và đang được khắc họa qua nhiều góc nhìn. Đặc biệt, ở góc nhìn của nghệ thuật thơ ca, hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng vừa bình dị, vừa lớn lao, gắn bó với dân tộc, đất nước.
"VNQĐ giới thiệu" là chân dung tác giả Lương Mỹ Hạnh cùng chùm thơ của chị.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Trần Thị Hồng Hoa, Trịnh Bá Đĩnh, Nguyễn Thanh Kim, Đỗ Lai Thúy, Đỗ Viết Nghiệm, Hoàng Thụy Anh.
Khảo sát các tác phẩm hồi kí tiêu biểu của Việt Nam thời kì Đổi mới, ta có thể thống kê ra một loạt biểu tượng về con người, các địa danh hay những hình ảnh thiên nhiên nổi bật có liên quan mật thiết đến tư duy nghệ thuật của tác giả cũng như đặc trưng thể loại của hồi kí… Nhiều biểu tượng không chỉ xuất hiện một lần mà lặp đi lặp lại trong nhiều văn bản và tái diễn trong những hình vẻ phong phú. Bài viết Một số biểu tượng nghệ thuật nổi bật trong hồi kí tại Việt Nam sau 1986 sẽ luận bàn sâu sắc về vấn đề này.
Bài viết Hành trình bốn mươi năm phê bình văn học Việt Nam của Trịnh Bá Đĩnh phác họa tiến trình phê bình từ 1985 đến 2025 như một hệ thống luôn vận động qua ba chặng chính. Giai đoạn “Đổi mới” nổi bật với phê bình ý thức hệ, giàu tinh thần phản tư, sôi nổi tranh luận và đặt lại vấn đề về tư tưởng, quản lí và giá trị văn chương. Giai đoạn “hội nhập” chuyển sang phê bình học thuật, tiếp thu các lí thuyết phương Tây, tập trung phân tích văn bản và gia tăng tính chuyên môn hóa. Mười lăm năm gần đây chứng kiến sự trỗi dậy của phê bình văn hóa, mở rộng văn học trong ngữ cảnh liên văn hóa, diễn ngôn quyền lực, nữ quyền, sinh thái… Từ một nền phê bình tương đối thống nhất, văn học Việt Nam bước vào thời kì phân tán, đa dạng, chịu tác động mạnh của toàn cầu hóa, công nghệ và kinh tế thị trường.
Bên cạnh đó là những bài viết về các tác giả, tác phẩm ấn tượng, các vấn đề đáng quan tâm của văn học, nghệ thuật hôm nay.
Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 1080 dày 120 trang, dự kiến phát hành ngày 5/3/2026. Trân trọng mời các bạn đón đọc!
Văn
VNQĐ
Binh chủng Công binh: Lịch sử mở đường, vẻ vang tiếp bước
Ngọc Tấn
Biên cương ngời một chấm xanh...
Nguyễn Hội
Như người lính vô hình
Lê Quang Trạng
Khói biên phương
Trình Tự Kha
Về lại Bù Bông - Bu Prăng
Nguyệt Chu
Đêm hoàng cung
Hồ Tấn Vũ
Một mình giữa tháng giêng
Thơ
Đỗ Thế Tuấn
Những ánh sao đêm; Những người cha; Trái tim lính thợ
Lê Thuý Bắc
Người gác biển; Cánh đồng sau bão
Bùi Thanh Hà
Ngôi nhà vỗ cánh tình yêu; Cô gái mũ nồi xanh
Trần Sang
Như ngọn hải đăng lặng lẽ; Trên đồi Tức Dụp
Đặng Bá Khanh
Dấu chân xưa; Bài thơ về người lính thời bình
Nguyễn Đức Hạnh
Ngọn lửa trên đảo Trường Sa; Tình ca lính đảo
VNQĐ giới thiệu thơ Lương Mỹ Hạnh
Lời piêu; Lời suối trong; Đời sông
Huỳnh Minh Tâm
Vu Gia; Hồ Tây
Trần Thanh Dũng
Thử bắt mạch vô biên; Phiêu dạt
Đào An Duyên
Trong cánh tay rừng; Hồi sinh
Võ Mạnh Hảo
Trên sông Sài Gòn; Những tia nắng cuối ngày
Thy Nguyên
Cỏ mãi xanh ở phía thao trường
Trương Hữu Thắng
Hoàng Su Phì
Lê Việt Hùng
Trở lại Quỳnh Nhai
Bình luận văn nghệ
Trần Thị Hồng Hoa
Một số biểu tượng nghệ thuật nổi bật trong hồi kí
tại Việt Nam sau 1986
Trịnh Bá Đĩnh
Hành trình bốn mươi năm phê bình văn học Việt Nam
Nguyễn Thanh Kim
Phạm Ngọc Cảnh - “áo lính chẳng phai màu trận mạc”
Đỗ Lai Thuý
Hàm Nghi - con của mùa xuân
Đỗ Viết Nghiệm
Nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn và chuyện nghề
Hoàng Thuỵ Anh
Vẻ đẹp của người nữ trong “bể người thăm thẳm”
Minh họa, ảnh
Bìa 1: Em Nấm
Tranh của họa sĩ Nguyễn Thị Hoà
Minh họa: Lê Anh, Trương Đình Dung,
Nguyễn Anh Minh, Quốc Trung