Nơi tôi ở hoa đại rơi trắng đất/ Có ai nhìn hoa nghĩ tóc bạc trên đầu. Hai câu thơ nổi tiếng của nhà thơ Nguyễn Đức Mậu vừa gợi nên không gian đặc trưng của Tạp chí Văn nghệ Quân đội - một di sản kiến trúc của Thủ đô Hà Nội - vừa nói lên cái sức mạnh vô hình, bất biến không thể nào cưỡng lại của thời gian. Thế hệ nhà văn chiến sĩ chống Mĩ “tài hoa ra trận” ngày nào giờ đã dần thưa vắng. Hướng tới kỉ niệm 70 năm ngày Tạp chí Văn nghệ Quân đội ra số đầu tiên, nhà phê bình Ngô Thảo, một trong số ít những “người lính già đầu bạc” còn lại của thế hệ nhà văn chiến sĩ thời chống Mĩ, đã dành cho tạp chí một cuộc trò chuyện thân tình về những “chuyện Nguyên Phong” của một thời không thể nào quên.
Bài trò chuyện Trong chiến tranh, sáng tác của nhà văn chiến sĩ không chỉ là cảm hứng cá nhân mà còn là nhiệm vụ chiến đấu sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với các tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Anh bạn rắn mối nơi gộp đá đen của Nguyễn Tam Mỹ gợi ký ức chiến trường vừa khốc liệt vừa ấm áp tình người. Giữa những ngày tháng hiểm nguy nơi đất địch, hình ảnh ba người lính và người bạn rắn mối khiến câu chuyện chiến tranh trở nên gần gũi. Qua một chiến công thầm lặng, tác giả làm nổi bật bản lĩnh, sự mưu trí và tình đồng đội của những người lính năm xưa, những con người đã góp phần giữ bình yên bằng những công việc ít được biết đến. Đặc biệt, quyết định tha mạng cho con rắn mối rồi được nó “dẫn đường” đến vạt rau càng cua đem lại một vẻ đẹp nhân hậu, như thể giữa khắc nghiệt của chiến tranh, sự sống vẫn âm thầm tìm cách nâng đỡ con người.
Truyện ngắn Năm phút của Thụy Anh mở ra những góc nhìn thú vị và sâu sắc về nhiều phận người. Đó là những nhọc nhằn, lựa chọn và cả những phút giây đứng trước ranh giới của đúng sai. Hình ảnh Đông, Thạnh và Ly được soi chiếu qua công việc, tình thân và sự tử tế, để từ đó vẻ đẹp của người lao động đường sắt hiện lên chân thực mà ấm áp. Đặc biệt, “năm phút” trong truyện không chỉ là thời gian một con tàu dừng lại, mà còn là khoảnh khắc đủ để một con người tìm thấy lương tri, đúng đắn và bước tiếp nhẹ nhõm hơn.
Bút kí Những liệt sĩ trở về của Nguyễn Hội để lại dư âm sâu lắng bởi câu chuyện về những người đã ngã xuống và những người ở lại mang theo nỗi chờ mong suốt nhiều thập kỉ. Qua số phận liệt sĩ Huỳnh Văn Quên và tình yêu thủy chung của cô Sáu Lệ, tác giả khơi dậy vẻ đẹp của nghĩa tình, lòng son sắt và sự tri ân đối với những người đã hi sinh. Đằng sau một cuộc trở về là biết bao kí ức, mất mát và những món nợ ân tình chưa bao giờ khép lại.
Bút kí Những bước chân tiếp nối của Nguyễn Quốc Hùng để lại dư âm sâu lắng về hành trình đưa những người lính đã nằm lại nơi biên viễn trở về với gia đình, đồng đội và Tổ quốc. Những bước chân của người lính năm xưa và những người lính hôm nay gặp nhau trên cùng một mảnh đất, nối liền kí ức chiến tranh với trách nhiệm của thời bình. Bài viết lay động bởi những chi tiết chân thực, nhiều ám ảnh, để từ đó làm sáng lên vẻ đẹp của những con người lặng lẽ đi tìm người đã khuất.
“Kí ức lính” Gặp người làng trên đường chiến trận của Nguyễn Trọng Luân là dư âm sâu lắng từ những cuộc gặp bất ngờ giữa người cùng quê giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Qua những ký ức mộc mạc, chân thành, tác giả làm hiện lên sức mạnh của tình làng nghĩa xóm, trở thành điểm tựa tinh thần giữa ranh giới sống và chết.
Phần Thơ với sự xuất hiện của các tác giả: Nguyễn Thị Kim Tuyến, Vân Phi, Nguyễn Kiến Thọ, Trần Nhật Minh, Nguyễn Trọng Văn, Kiều Cao Chung, Lương Minh Cừ, Duyên An, Đậu Văn Hoá.
Những suy tư về thời gian, những mối giao cảm của con người với quê hương đất nước, với người lính là điểm nhấn của phần thơ số này.
Đặc biệt là sự xuất hiện của các tác giả dự thi viết về lực lượng vũ trang và người lính hôm nay cho thấy cuộc thi đang được nhiều người viết quan tâm. Các tác giả, tác phẩm đã tạo nên dấu ấn và sự khác biệt. Người lính hôm nay qua góc nhìn khác nhau, cảm xúc khác nhau đã hiện lên bằng bản lĩnh, ý chí, vẻ đẹp và nhân văn. Cuộc thi tiếp tục chờ đợi sự cộng tác của các tác giả.
“Thơ trong những tập thơ” là bài viết Còn lại một chữ tình của Đỗ Anh Vũ giới thiệu tập thơ Cúc muộn của Hồng Thanh Quang.
Phần Văn học nước ngoài giới thiệu tác phẩm Con trai của cha của nhà văn Sandeep Kumar Mishra.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Huỳnh Vũ Lam, Hữu Việt, Nguyễn Văn Thọ, Đỗ Thị Thanh Nga, Nguyễn Hồng Vinh, Yến Thanh.
Bài viết Người thầy, người bạn đỡ đầu thủy chung và nhân hậu của Nguyễn Văn Thọ để lại dư âm sâu đậm về một mối duyên văn chương được bồi đắp qua năm tháng. Từ những ngày chiến tranh đến cuộc đời xa xứ, Văn nghệ Quân đội hiện lên như một người thầy nghiêm khắc, một người bạn ân tình, luôn nâng đỡ người viết trở về với trang văn và với đồng đội. Đặc biệt, hình ảnh nhà văn bật khóc giữa vòng tay tòa soạn gợi một cuộc trở về đầy xúc động, nơi khoảng cách thời gian và không gian dường như được xóa nhòa. Câu chuyện về ngọn lửa đọc thơ trong căn hầm Trường Sơn càng làm sáng lên sức mạnh của văn chương và tình đồng đội. Khép lại bài viết là một lời tri ân chân thành, sâu nặng đối với cái nôi đã âm thầm góp phần làm nên một cây bút.
Bài viết Nhà văn Hữu Mai - người cha, người thầy suốt đời của tôi của Hữu Việt là những hồi ức chân thành, xúc động về người cha, nhà văn Hữu Mai, từ cuộc đời, sự nghiệp đến những bài học văn chương và nhân sinh lặng lẽ truyền lại cho con. Qua những câu chuyện gia đình giản dị, tác giả khắc họa một Hữu Mai tận tụy với nghề viết, sâu sắc trong tình cảm và nghiêm cẩn trong lao động nghệ thuật. Đằng sau chân dung một nhà văn là bóng dáng một người cha, người thầy âm thầm mà bền bỉ, để lại dấu ấn sâu đậm trong cuộc đời và con đường văn chương của con.
Bên cạnh đó là những bài viết về các tác giả, tác phẩm ấn tượng, các vấn đề đáng quan tâm của văn học, nghệ thuật hôm nay.
Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 1093 dày 120 trang, dự kiến phát hành ngày 20/9/2026. Trân trọng mời các bạn đón đọc!
Văn
Ngô Thảo - Đoàn Minh Tâm
Trong chiến tranh, sáng tác của nhà văn chiến sĩ không chỉ là cảm hứng cá nhân mà còn là nhiệm vụ chiến đấu
Nguyễn Tam Mỹ
Anh bạn rắn mối nơi gộp đá đen
Nguyễn Quốc Hùng
Những bước chân tiếp nối
Nguyễn Hội
Những liệt sĩ trở về
Nguyễn Trọng Luân
Gặp người làng trên đường chiến trận
Thuỵ Anh
Năm phút
Thơ
Nguyễn Thị Kim Tuyến
Nỗi nhớ của Trường Sa; Tiếng hót bầy chim nhỏ;
Thầm lặng những bước chân
Vân Phi
Thư cho mùa hè; Những chiếc ghế đá ở Trung đoàn 88;
Những vì sao trở về
Nguyễn Kiến Thọ
Sông quê; Nghe tiếng còi tàu đêm Đồng Mỏ
Trần Nhật Minh
Sáng nay; Khói
Nguyễn Trọng Văn
Bài thơ viết bên mộ liệt sĩ chưa biết tên; Tình biển
Kiều Cao Chung
Bà tôi; Phú Lễ quê tôi
Lương Minh Cừ
Trái tim và ngọn đèn; Sau trận càn và cô du kích ấy;
Bản Khói tương tư
Duyên An
Ngôi nhà những phím đàn tự hát; Bài thơ cho khu vườn
Đậu Văn Hoá
Nhớ “Chú đi tuần”
Đỗ Anh Vũ
Còn lại một chữ tình (Đọc Cúc muộn của Hồng Thanh Quang)
Văn học nước ngoài
Sandeep Kumar Mishra
Con trai của cha (Ánh Nguyễn dịch)
Bình luận văn nghệ
Huỳnh Vũ Lam
Văn học nhà trường trong kỉ nguyên số
Hữu Việt
Nhà văn Hữu Mai - người cha, người thầy suốt đời của tôi
Nguyễn Văn Thọ
Người thầy, người bạn đỡ đầu thuỷ chung và nhân hậu
Đỗ Thị Thanh Nga
Từ Cột đồng Mã Viện đến Vũ Như Tô - hành trình sáng tạo
nghệ thuật về kịch bản lịch sử của Nguyễn Huy Tưởng
Nguyễn Hồng Vinh
Sóng thơ vẫn dạt dào giữa hai bờ cỏ
Yến Thanh
Trăm năm cô đơn của G.G.Márquezz và những nhân vật
lấy nguyên mẫu từ hiện thực
Minh hoạ, ảnh
Bìa 1: Khúc giao mùa
Tranh của hoạ sĩ Phạm Văn Khải
Minh họa: Trương Đình Dung, Lê Trí Dũng,
Đỗ Dũng, Nguyễn Minh