Một mùa xuân mới đang về, Ban biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội xin chúc bạn đọc xa gần một năm mới nhiều an vui, may mắn. Xin giới thiệu đến bạn đọc Tạp chí Văn nghệ Quân đội số đặc biệt mừng xuân Bính Ngọ với những bài viết, tác phẩm ấn tượng, mang đến nhiều cảm xúc tươi đẹp, trọn vẹn trong những ngày tết đến xuân về này.
Mùa xuân mới đang về trên khắp biển trời Tổ quốc, từ nơi biên cương hiểm trở núi cao đèo sâu đến các vùng biển đảo thiêng liêng nghìn trùng sóng vỗ, người chiến sĩ đang ngày đêm chắc tay súng canh giữ đất trời, góp phần gìn giữ sự bình yên của Tổ quốc, Nhân dân trong kỉ nguyên vươn mình của dân tộc. Năm 2025 đã qua đi với nhiều dấu mốc lớn và thành tựu rất đáng tự hào của Quân đội nhân dân Việt Nam; trong đó có những người lính thợ - Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng. Năm 2026 chắc chắn sẽ là những bước trưởng thành mới, vững vàng, mạnh mẽ, xứng đáng với niềm tin cậy của Đảng, của Nhân dân. Người lính thợ - Công nghiệp quốc phòng được luyện rèn, trưởng thành từ cội nguồn lịch sử để hôm nay, từ những thành tựu đạt được đã trở thành niềm tự hào của quốc gia độc lập, tự chủ, tự lực tự cường, có trách nhiệm trong khu vực và quốc tế.
Trên tinh thần những thành tựu đã đạt được ấy, Văn nghệ Quân đội có cuộc trò chuyện với Trung tướng Hồ Quang Tuấn - Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp quốc phòng, mở đầu cho số Tết Bính Ngọ - một năm tràn đầy sinh lực và niềm tin của người chiến sĩ.
Cuộc trò chuyện giữa Giáo sư Andrey Leonidovich Vassoevich và VNQĐ mỏe ra những chia sẻ trí tuệ cũng như tình cảm chân thành mà ông dành cho Việt Nam. Từ giáo dục, văn hóa, tôn giáo đến địa chính trị, các vấn đề lớn được soi chiếu bằng một tầm nhìn nhân văn, nhất quán ở việc tôn trọng kí ức lịch sử để mở đường cho tương lai. Ấn tượng sâu sắc là cách Giáo sư nhìn Việt Nam như một mẫu mực của sự bền bỉ, biết giữ gìn quá khứ, trân trọng những hi sinh, nhờ đó tạo nên sức mạnh phát triển. Lời khẳng định “Việt Nam là dân tộc tuyệt vời!” vì thế không phải cảm thán, mà là kết luận được chứng thực bằng trải nghiệm, nghiên cứu và niềm tin.
Phần Văn xuôi với nhiều tác phẩm và bài viết đặc sắc, ấn tượng.
Truyện ngắn Dưới chân núi Ngọc K’Linh của Thanh Tuân thấm đẫm hơi thở núi rừng và kí ức cộng đồng. Tác phẩm chạm tới mạch ngầm thiêng liêng giữa con người, rừng núi, tổ tiên và lòng yêu nước. Truyện đặt ra xung đột day dứt giữa truyền thống và sự tha hóa của lòng tham, giữa biết ơn và lãng quên. Giọng kể chậm, giàu chi tiết làm thức dậy những vỉa tầng văn hóa tộc người, qua đó nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm giữ gìn truyền thống như là cách để giữ lại căn cước của chính mình.
Truyện ngắn Chiều cuối năm của Nguyễn Thị Loan là những kí ức tuổi thơ, thân phận người phụ nữ và những tổn thương hòa vào nhau trong sương khói vùng đồi. Tác phẩm khắc họa không khí u buồn như chính số phận các nhân vật. Truyện xoáy sâu vào nội tâm nhân vật để nỗi đau tự trào lên tự xoa dịu. Chiều cuối năm không chỉ là câu chuyện của một gia đình hay một vùng quê, mà là nỗi day dứt về kí ức, sự buông bỏ bóng tối trong lòng để hướng đến cuộc sống tốt đẹp hơn, tươi sáng hơn.
Truyện ngắn Dưới trời là cỏ non của Tống Ngọc Hân viết về hành trình đoàn viên thấm đẫm sự bao dung và ấm áp. Tác phẩm được kết nối tinh tế qua nhiều tầng quan hệ để tìm ra ánh sáng trong lòng mỗi người. Không gian núi rừng, hang đá, ánh nến và những pho tượng tạo nên một thế giới biểu tượng dày đặc. Truyện được trừu tượng hóa khi chọn nghệ thuật là cách con người đối thoại với lỗi lầm và cô độc. Truyện khép lại bằng khoảnh khắc giao thừa giản dị mà thiêng liêng, để lại dư âm cho bạn đọc.
Truyện ngắn Đôi dép của Tiến Luận gợi nhiều suy ngẫm khi viết về khoảng cách giữa các thế hệ, giữa nếp sống quê nghèo và nhịp sống thị thành. Trong sự đủ đầy vật chất nhưng khuyết thiếu ký ức con người sẽ trở nên như thế nào. Hình ảnh đôi dép cao su đã trở nên như biểu tượng của tình mẫu tử, của sự hi sinh thầm lặng và của kí ức chiến tranh không thể bị vứt bỏ. Văn phong truyện giản dị, giàu chi tiết đời thường nhưng thấm sâu nỗi buồn nhân hậu.
Truyện ngắn Thần Mã Cảo La của Đoàn Ngọc Hà mang đậm chất huyền sử. Truyền thuyết, lịch sử và tâm thức đã hòa quyện trong nhịp vó ngựa dân gian. Hình tượng Mã Thần không chỉ là linh vật siêu nhiên mà là linh hồn của đất Cảo La, là biểu tượng cho sức mạnh cộng đồng, cho vận mệnh đất nước trong cơn binh lửa. Nhân vật Tiên Thiên hiện lên như mẫu anh hùng cổ sơ, mang vẻ đẹp bi tráng của số phận kẻ giữ biên cương. Văn phong truyện giàu nhịp điệu, trùng điệp, dày đặc hình ảnh, tạo cảm giác vừa sử thi vừa mê đắm như một nghi lễ cổ xưa được kể lại bằng ngôn ngữ hiện đại.
Tản văn Tết Tày của Vũ Mai Phong kể về hành trình “ra mắt làm khươi Tày” bằng cảm xúc yêu thương và thấm đượm văn hóa truyền thống. Bài viết mở ra không gian Tết miền núi với phong tục, ẩm thực và con người hòa quyện trong không gian đại ngàn.
Bút kí Những mùa xuân ở xứ người của Bác của Trình Quang Phú lần theo 30 mùa xuân xa Tổ quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng giọng kể trang trọng mà gần gũi. Tác giả đã kết nối các mốc lịch sử lớn của đất nước với những chi tiết đời thường khiến lịch sử trở nên sống động và nhân văn. Hình ảnh người thanh niên cô độc đọc Tuyên ngôn Mỹ, đến người chiến sĩ cộng sản tìm thấy con đường Lênin, rồi vị lãnh tụ trở về Tổ quốc giữa mùa xuân Tân Tỵ 1941, tạo nên một hành trình vừa bi tráng vừa rạng rỡ niềm tin.
Tết Bính Ngọ ở làng Lon của Xuân Ba là những kí ức về chiến tranh và tình người. Qua không gian một làng quê giáp ranh miền núi Thanh Hóa, tác giả tái hiện chân thực sự giao thoa giữa đời sống dân làng nghèo khó với những người lính tân binh trước giờ ra trận. Bài viết không chỉ là kí ức cá nhân mà còn là một lát cắt chân thực, xúc động về cái Tết thời chiến.
Bút kí Mo Rai, mây vẫn bay trên khung trời huyền thoại của Nguyễn Xuân Thủy kết hợp nhuần nhị giữa chất tư liệu giàu chi tiết với giọng kể trữ tình, để hành trình của cây cao su, của những người lính Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 78 và cộng đồng Rơ Măm hiện lên như một huyền thoại mới được viết bằng mồ hôi, kiên nhẫn và lòng nhân ái. Mo Rai hiện ra không chỉ là địa danh, mà là biểu tượng của sự hòa hợp giữa phát triển và bảo tồn, giữa hiện đại và truyền thống, mây vẫn bay nhưng bầu trời đã khác…
“Truyện ngắn hay tác giả tự chọn” giới thiệu tác phẩm Gầm Cầu của nhà văn Phùng Văn Khai.
Phần Thơ số này là sự xuất hiện của những nhà thơ tên tuổi đã góp phần làm nên diện mạo của nền thơ ca Việt Nam trong nhiều năm qua cũng là những tên tuổi đã gắn bó với Nhà số 4 như: Anh Ngọc, Nguyễn Đức Mậu, Nguyễn Hữu Quý, Vũ Quần Phương, Vương Trọng, Trần Anh Thái, Nguyễn Linh Khiếu, Nguyễn Quang Hưng, Nguyễn Thuý Quỳnh, … và nhiều tác giả khác đang góp mình vào dòng chảy thi ca đương đại hôm nay. Mỗi bài thơ là một góc nhìn độc đáo, sâu sắc, riêng biệt. Sự phong phú của đề tài, đa dạng của thể loại làm cho những trang thơ mùa xuân sinh động, ấm áp và gợi mở nhiều cảm xúc…
Phần thơ dự thi tiếp tục tạo nên được dấu ấn riêng, đặc biệt là các tác giả trẻ đã dần khẳng định phong cách viết cũng như sự độc đáo, sâu sắc trong cách nhìn, trong suy ngẫm về người lính hôm nay.
“VNQĐ giới thiệu” là chân dung tác giả Như Bình cùng chùm thơ ấn tượng của chị.
“Thơ trong những tập thơ” là bài viết Những câu thơ từ tiết điệu cuộc sống của Nguyễn Đình Minh giới thiệu tập trường ca Đi dọc mùa thương của Phạm Ánh Sao.
Phần Bình luận văn nghệ với sự góp mặt của các tác giả: Hoài Nam, Tuy Hòa, Nam Gianh, Phạm Minh Quân, Nguyễn Trương Quý, Tâm Anh, Đoàn Ánh Dương, Nguyễn Văn Nhượng - Lê Văn Tấn, Bùi Việt Thắng, Trung Sỹ, Thiên Sơn.
“Nói đến văn xuôi nghệ thuật, người vốn ít có thời gian đọc và lại quen đọc theo cách không cần bao quát kĩ càng lắm, có thể tạm bỏ qua các thể loại như kí, nhất là cái thứ mới nổi và đang ngày một chiếm lĩnh mặt báo: tản văn. Nhưng với tiểu thuyết và truyện ngắn thì không, vì đây là hai thể loại quan trọng nhất để định hình diện mạo một nền văn xuôi nghệ thuật, cho dẫu cái nền ấy có thể tính bằng giai đoạn vài chục năm, hoặc thậm chí chỉ là một năm. Ở bài viết này, vì nhiều lí do, tôi tạm bỏ qua tiểu thuyết - thể loại tôi vẫn theo dõi suốt nhiều năm nay - để chỉ quan tâm đến truyện ngắn. Câu hỏi đặt ra khá đơn giản: Truyện ngắn Việt Nam năm 2025 có gì đáng chú ý?...”. Bài viết Truyện ngắn năm 2025, một năm được mùa sẽ đưa ra những góc nhìn xoay quanh chủ đề này.
Bài viết Từ vó chiến mã đến giấc mộng thảo nguyên: ngựa trong thơ các thế hệ thi sĩ Nhà số 4 nhìn hình tượng con ngựa như trục thẩm mĩ xuyên suốt trong thơ các văn nghệ sĩ Nhà số 4, từ chiến mã sử thi đến nhân chứng lặng lẽ của kí ức hậu chiến. Qua đối thoại liên thế hệ, tác giả cho thấy sự dịch chuyển của thi ca từ hào sảng sang suy tư, từ hành động sang chiêm nghiệm.
Bài viết Chuyến tàu mùa xuân là hồi ức sâu sắc về một mùa xuân nơi chiến trường K, ở đó tiếng còi tàu, tiếng hát và kí ức máu xương cùng song hành. Giữa những sân ga ám ảnh chiến tranh, người lính trẻ vẫn giữ trọn nhịp đập hồn nhiên, yêu đời và niềm tin được trở về. Chuyến tàu mùa xuân như chở cả khát vọng sống, kí ức và lời hẹn bình yên của một thế hệ.
Còn nhiều bài viết về các vấn đề đáng quan tâm, các vấn đề của đời sống hôm nay, chân dung nhân vật qua cái nhìn của văn nghệ sĩ... cũng được phản ánh một cách sinh động và thuyết phục.
Tạp chí VNQĐ số xuân Bính Ngọ dày 200 trang, dự kiến phát hành ngày 30/1/2026. Thân mời các bạn đón đọc!
Văn
VNQĐ Công nghiệp quốc phòng Việt Nam, từ cội nguồn lịch sử đến tự hào quốc gia 3. Thanh Tuân Dưới chân núi Ngọc K’Linh 11. Vũ Mai Phong Tết Tày 19. Trình Quang Phú Những mùa xuân ở xứ người của Bác 24. Xuân Ba Tết Bính Ngọ ở làng Lon 41. Nguyễn Thị Loan Chiều cuối năm 47. Tống Ngọc Hân Dưới trời là cỏ non 58. Hoàng Đăng Khoa - Andrey Leonidovich Vassoevich “Việt Nam là dân tộc tuyệt vời!” 81. Tiến Luận Đôi dép 87. Nguyễn Xuân Thuỷ Mo Rai, mây vẫn bay trên khung trời huyền thoại 96. Phùng Văn Khai Gầm cầu 122. Đoàn Ngọc Hà Thần Mã Cảo La 132.
Thơ
Trần Việt Hoàng Dưới những tàng thông; Gửi lại ban mai 30. Mai Diệp Văn Xuân ở Trường Sa; Người gác biển 33. Nguyễn Doãn Việt Lính đảo Sơn Dương; Những người lính cắm bản 35. Lê Nhi Nghĩ về anh; Thầm lặng toả hương 37. Lữ Hồng Phiên gác trẻ 39. Anh Ngọc Tổ quốc chân trời 68. Thanh Thảo Mùa xuân 70. Nguyễn Việt Chiến Ngút ngàn xứ Quảng 70. Vũ Quần Phương Không lẽ 72. Vương Trọng Du thuyền 73. Nguyễn Hữu Quý Yên Tử 74. Phan Thị Thanh Nhàn Mùa đông trên Đồng Tháp Mười 75. Nguyễn Thuý Quỳnh Một cuộc đi săn 76. Trang Thanh Soi gương 77. Trần Hoàng Thiên Kim Mùa xuân của cha 78. Nguyễn Quang Hưng Sớm đầu năm 79. Nguyễn Thị Kim Tuyến Sông Tiền nay em ạ đã dài thêm 80. Nguyễn Linh Khiếu Hạt mưa 107. Nguyễn Đức Mậu Lối cũ 108. Dương Soái Phố Bàng 109. Trịnh Bích Ngân Bảo tàng kí ức 110. Nguyễn Ngọc Phú Ngấn lụt miền Trung 112. Phan Hoàng Hoa của đá 113. Lê Thành Nghị Cuộc người 114. Trần Anh Thái Đi 115. Hữu Việt Ghi ở một ngôi đền 116. Vi Thuỳ Linh Thượng uyển 117. Trần Nhật Minh Sau bão 118. Đỗ Thành Đồng Giáp tết 119. VNQĐ giới thiệu thơ Như Bình: Trong khu vườn của em; Ảo giác 120. Pờ Sảo Mìn Thương nhớ 163. Hữu Nhân Hoài niệm tháng giêng 164. Nguyễn Xuân Việt Cảm xúc biên thuỳ 165. Nguyễn Tiến Thanh Đảo 166. Hải Thanh Nhà trên núi 167. Đoàn Mạnh Phương Ngày 168. Nguyễn Thanh Kim Giấc mơ đá 169. Võ Sa Hà Rơi 170. Nguyễn Kiến Thọ Chờ 171. Đỗ Anh Vũ Đưa con thăm Văn Miếu 172. Nguyễn Văn Khôi Tình cha 173. Nguyễn Đình Minh Những câu thơ từ tiết điệu cuộc sống 174.
Bình luận văn nghệ
Hoài Nam Truyện ngắn năm 2025, một năm được mùa 141. Tuy Hoà Nhìn lại 2025, ấn tượng văn hoá và suy ngẫm văn học 146. Nam Gianh Từ vó chiến mã đến giấc mộng thảo nguyên: ngựa trong thơ các thế hệ thi sĩ Nhà số 4 151. Phạm Minh Quân Tuyển khúc của kí ức 156. Nguyễn Trương Quý Sự trắc ẩn của mùa xuân 160. Tâm Anh Tấm lòng của Bác đối với thiếu nhi 177. Đoàn Ánh Dương Dấu ấn văn chương Việt trong một phần tư thế kỉ XXI 180. Nguyễn Văn Nhượng - Lê Văn Tấn Truyện cực ngắn: viết và đọc trong bối cảnh công nghệ số 186. Bùi Việt Thắng Làm người là khó 191. Trung Sỹ Chuyến tàu mùa xuân. 195. Thiên Sơn Tôi viết về Bác 198.
Minh họa, ảnh
Bìa 1: Ảnh của Tưởng Hồng Dương
Ảnh phụ bản của Vũ Minh Quân
Minh hoạ: Lê Trí Dũng, Đỗ Dũng, Nguyễn Văn Đức,
Ngô Xuân Khôi, Tào Linh, Vũ Đình Tuấn,
Quốc Trung, Lê Anh Vân