Với chủ đề “Trước biển lớn”, được tổ chức tại Quảng Ninh, vùng đất giàu truyền thống thi ca, Ngày Thơ Việt Nam năm nay không chỉ là sự hòa quyện giữa thơ ca và biển cả, mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc về những vận hội và khát vọng lớn lao trong một kỉ nguyên mới. Những vần thơ cất lên giữa “không gian biển” Quảng Ninh tối 3/3/2026, ngày rằm tháng Giêng, như tiếp thêm niềm tin và cảm hứng cho hành trình lớn, nơi những vần thơ đồng hành cùng đất nước, chắp cánh cho những khát vọng, những ước mơ...
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Thành Long đã dự và đánh trống khai mạc đêm thơ. Cùng dự đêm thơ có nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tư tưởng văn hóa Trung ương, nguyên Tổng thư ký Hội Nhà văn Việt Nam khóa V (1995-2000); đồng chí Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh; đồng chí Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và dân vận Trung ương; nhà thơ Thuận Hữu, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Biên tập báo Nhân dân, nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương; Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam. Tham dự đêm thơ còn có các đồng chí lãnh đạo, đại diện lãnh đạo các cơ quan Trung ương; lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc tỉnh và các cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Ninh; các Ủy viên BCH Hội Nhà văn Việt Nam, các nhà văn lão thành, các nhà văn, nhà thơ là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều phát biểu khai mạc sau đó Phó Thủ tướng Lê Thành Long đánh trống khai mạc Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 với chủ đề "Trước biển lớn".
Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều nói rằng, với tinh thần và thông điệp của Ngày Thơ Việt Nam năm nay, Quảng Ninh là sự lựa chọn không thể khác được cho biểu tượng tinh thần ấy. Quảng Ninh, vùng đất của một thiên nhiên kì vĩ, vùng đất của một lịch sử tự hào và kiêu hãnh, một vùng đất sinh ra những vẻ đẹp văn hóa thẳm sâu bền vững, vùng đất có ngọn núi mang tên Bài Thơ, cũng là nơi phát tích của Ngày Thơ Việt Nam, Quảng Ninh cũng là một vùng đất đã trở thành ví dụ nhiều ý nghĩa trong thời kì đổi mới của đất nước. Về chủ đề “Trước biển lớn” của Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam nói: “Thơ ca nói riêng và văn hóa nói chung là những cánh buồm đang mở ra để đón những ngọn gió lớn của thời đại, tạo nên nên sức mạnh cho con tàu mang tên Việt Nam ra biển lớn”.
Đồng chí Quản Minh Cường, Bí thư tỉnh ủy Quảng Ninh thay mặt địa phương bày tỏ niềm vinh dự khi được chọn làm địa phương đăng cai tổ chức Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24, năm 2026. Ngày Thơ Việt Nam không chỉ là sự kiện văn hóa tiêu biểu mà con mang một thông điệp sâu sắc về khát vọng vươn ra biển lớn của dân tộc, của hội nhập, của sáng tạo, của bản lĩnh văn hóa Việt Nam trong thời đại mới. Bí thư tỉnh ủy Quảng Ninh nói rằng, với Quảng Ninh, vùng đất địa đầu Đông Bắc của Tổ quốc, biển không chỉ là không gian sinh tồn, phát triển kinh tế mà còn là không gian của văn hóa, của sáng tạo văn học nghệ thuật. Trong những năm qua, cùng với việc chuyển dịch mạnh mẽ mô hình phát triển kinh tế từ nâu sang xanh, lấy con người làm trung tâm và văn hóa làm nền tảng tinh thần, Quảng Ninh luôn xác định văn học nghệ thuật là nguồn lực mềm quan trọng cho sự phát triển lâu dài. “Cách đây 39 năm Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trong cả nước có Ngày Thơ ở quy mô cấp tỉnh, từ đó góp phần hình thành nên truyền thống của Ngày Thơ Việt Nam hôm nay. Điều đó khẳng định một nền tảng văn hóa bền vững của đời sống thi ca. Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Quảng Ninh luôn trân trọng, đồng hành và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho đội ngũ văn nghệ sĩ thỏa sức sáng tạo. Chúng tôi tin tưởng rằng, bằng tài năng và trách nhiệm công dân, các văn nghệ sĩ trong và ngoài tỉnh Quảng Ninh, từ sự kiện Ngày Thơ Việt Nam hôm nay sẽ tiếp tục làm giàu thêm bản sắc văn hóa Việt Nam, làm đẹp thêm hình ảnh đất nước và con người Việt Nam”, đồng chí Quản Minh Cường nói.
Đêm thơ nguyên tiêu 2026 với những vần thơ về biển gắn với tâm khảm khát vọng và ý chí Việt Nam, tâm thế và tầm vóc hướng biển, những suy tư, chiêm nghiệm trước biển thể hiện trong thơ ca của các thế hệ nhà thơ Việt. Công chúng đã được chạm vào những miền kí ức biển mang tinh thần, khát vọng ấy qua những bài thơ của những bậc tiền bối của nền thơ ca cách mạng.
Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm với bài thơ “Tháng tư Trường Sa”, bài thơ được ông viết tháng 4 năm 2003 khi ra thăm Trường Sa với những chiêm nghiệm tươi xanh khiến ông đến gần hơn với công chúng đương đại.
Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm với bài thơ về Trường Sa.
Nhà thơ Hữu Thỉnh trước khi đọc bài thơ “Thơ viết ở biển”, một bài thơ được ông sáng tác ngay trước biển Bãi Cháy của tỉnh Quảng Ninh từ khi đất nước vừa giải phóng năm 1975, bài thơ sau này được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc thành ca khúc “Biển, nỗi nhớ và em” được đông đảo công chúng yêu thích nhiều năm qua đã chia sẻ những chuyện “hậu kì” phía sau việc sáng tác và phổ biến bài thơ thật thú vị: "Năm 1975, sau khi hoàn thành Chiến dịch Hồ Chí Minh tôi được Binh chủng Tăng thiết giáp cho đi an dưỡng 10 ngày tại Bãy Cháy, Quảng Ninh. Gần hết thời gian an dưỡng chúng tôi rủ nhau sang Hồng Gai mua tôm để mang về làm quà. Tôm họ luộc sẵn rồi nhưng mua về phải phơi cho khô. Về đoàn an điều dưỡng tôi rải tôm ra phơi và ngồi trông để chim không ăn. Trong thời gian ấy, nhìn Vịnh Hạ Long diễm lệ tôi tức cảnh ra hai câu thơ: "Biển vẫn cậy mình dài rộng thế/ Vắng cánh buồm một chút đã cô đơn". Đó là hai câu thơ ở giữa bài, tôi tìm cách kể câu chuyện này, thêm đầu, thêm đuôi để thành bài thơ hoàn chỉnh”. Nhưng phải hai mươi năm sau nó mới được Hữu Thỉnh đưa vào tập "Thư mùa đông", in trên Báo Phụ nữ Việt Nam và sau này được nhạc sĩ Phú Quang phổ nhạc thành bài hát "Biển, nỗi nhớ và em", trở thành bài hát yêu thích của giới trẻ đương thời.
Nhà thơ Trần Nhuận Minh đọc một bài thơ viết năm 1973 trong chuyến đi từ Hà Cối ra tuyến đảo Đông Bắc của tỉnh Quảng Ninh chứng kiến cuộc sống của bộ đội và nhân dân trên các vùng biển Hồng Gai, Cẩm Phả, Móng Cái. Bài thơ nói về cuộc đối thoại ngàn đời giữa thiên nhiên và con người:
Như một tên phù thuỷ khổng lồ
Biển tung tàu lên rồi lại đỡ
Bàn tay biển muốn bóp con tàu vỡ
Không-không-không, tiếng biển cố gầm gào
Cuộc đọ sức kiên cường, dai dẳng và quyết liệt ấy trong nỗ lực chế ngự và tương hỗ diễn ra tự ngàn đời, từ khi có biển và từ những ngày khai quốc cho đến tận hôm nay:
Cuộc tranh cãi ngàn đời sức người và sức biển
Đang tiếp diễn
và đoàn tàu cứ tiến
Và lưới cứ buông dài thềm lục địa của ta...
Ca khúc "Chút thơ tình của người lính biển" của nhạc sĩ Hoàng Hiệp, phổ thơ Trần Đăng Khoa.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa với hai bài thơ “Lính đảo hát tình ca trên đảo” và “Thơ tình người lính biển” vốn quen thuộc nhưng như một phần không thể thiếu trong kí ức thơ ca về biển đảo những năm tháng sau giải phóng với những kiên cường nơi đầu sóng của những người lính đảo tại Quần đảo bão tố Trường Sa. Nguyễn Việt Chiến với “Tổ quốc nhìn từ biển” được ông coi như dấu mốc quan trọng nhất trong thơ về biển của bản thân, bài thơ được thai nghén và hoàn thành tại Trại sáng tác Văn nghệ Quân đội diễn ra cũng tại Hạ Long 17 năm trước, bài thơ với những câu mở đầu kể câu chuyện về tâm thế biển của dân tộc mình từ ngọn nguồn lịch sử:
Nếu Tổ quốc đang bão giông từ biển
Có một phần máu thịt ở Hoàng Sa
Ngàn năm trước con theo cha xuống biển
Mẹ lên rừng thương nhớ mãi Trường Sa
Các nhà thơ nữ góp mặt tại đêm thơ có Nguyễn Thị Hồng Ngát với “Biển”, Trang Thanh với “Nếu đi hết sông này”, Lữ mai với trích đoạn trường ca “Ngang qua bình minh”, Nguyễn Thị Kim Nhung với “Hải trình nỗi nhớ”, một sáng tác sau chuyến công tác Trường Sa năm 2023 của chị.
Nhà thơ Trang Thanh, người vừa nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2025 với tập thơ “Trên con đường tóc” đã thể hiện đầy đủ xúc cảm và bản lĩnh sân khấu cùng những biểu đạt cần thiết cho một thi phẩm khi trình bày “Nếu đi hết sông này” với những vần thơ chạm vào miền xúc cảm công chúng:
mẹ bảo: cứ đi hết sông này là ra tới biển
nên khôn nguôi những cuộc kiếm tìm
mẹ đi tìm con, vợ đi tìm chồng, anh đi tìm em
cả người khuất đi tìm người khuất
Nhà thơ Lữ Mai (trên) và nhà thơ Trang Thanh với phần trình bày của mình. Ảnh: FBNV
Nhà thơ Lữ Mai với những nỗ lực về đề tài chiến tranh cách mạng và người lính đã được ghi nhận mang đến những vần thơ trong trích đoạn “Ngang qua bình minh”, tập trường ca nhận được Giải thưởng VHNT 5 năm Bộ Quốc phòng với phần trình bày làm chủ sân khấu và giọng đọc:
biển mặn bao nhiêu bão hòa máu đỏ
tàu ra khơi dò hướng mắt người
hải cảng mù mưa mất mát nào khô nổi
hạc giấy đậu vào trắng nỗi biệt ly
Những chiến sĩ LLVT Quảng Ninh tại Đêm thơ "Trước biển lớn".
Đêm thơ “Trước biển lớn” diễn ra tại Cung quy hoạch, hội trợ và triển lãm tỉnh Quảng Ninh thu hút đông đảo công chúng, từ lực lượng vũ trang, công nhân mỏ, học sinh và những người yêu thơ Quảng Ninh. Cùng với tọa đàm “Phẩm giá của thơ ca” diễn ra buổi sáng cùng ngày tại Khách sạn Grand Hạ Long, sự kiện Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 khép lại nhưng cũng mở ra hành trình của những suy tư, trăn trở về đổi mới thơ ca và sứ mệnh của nhà thơ trong những khát vọng lớn của dân tộc, để những vần thơ đồng hành cùng đất nước trên con đường ra biển lớn.
Cũng trong dịp này tập thơ “Trước biển lớn” tập hợp những câu thơ, bài thơ hay về biển và chủ đề của Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 của các nhà thơ nhiều thế hệ đã được Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản làm quà tặng cho khách mời tham dự Ngày Thơ. Tập sách được giới thiệu như một bộ “hồ sơ thi ca” về biển đảo Việt Nam, là bản tuyên ngôn của người Việt về lãnh thổ địa lí và lãnh thổ văn hóa của mình.
THIỆN NGUYỄN - HOÀI PHƯƠNG