Trong lúc nhiều người dân mải lo mưu sinh cuộc sống, dần quên những kí ức lịch sử thì có một nhóm bạn trẻ ở Hà Nội đã và đang làm sống dậy những năm tháng hào hùng của dân tộc bằng các hoạt động trải nghiệm, tái hiện lịch sử rất đáng khâm phục, đó là “Đoàn Hồng Hà”.
Hình thành từ những đam mê
“Đoàn Hồng Hà” được hình thành bởi nhóm các bạn thanh niên đang công tác, học tập ở nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau như: bác sĩ, dược sĩ, sinh viên, công nhân, thợ may… có chung sở thích đam mê tìm hiểu tư liệu lịch sử quân sự. Từ vài người ban đầu, đến nay nhóm đã có 11 thành viên chính thức và hơn 20 cộng tác viên do Nguyễn Phan Hải Anh, chàng trai gốc Hà Nội sinh năm 1995, hiện là nghiên cứu sinh ngành chấn thương chỉnh hình làm Trưởng nhóm.
Nguyễn Phan Hải Anh chia sẻ, ý tưởng thành lập Đoàn Hồng Hà hình thành từ dịp kỉ niệm 70 năm ngày tiếp quản Thủ đô (10/10/1954-10/10/2024) khi thành phố tổ chức phục dựng khung cảnh Hà Nội từ những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến đến khi tiếp quản Thủ đô trên không gian phố bích họa Phùng Hưng. “Trong không khí ấy, em đã rủ một số bạn bè có cùng sở thích, mặc trang phục bộ đội Vệ quốc đoàn đến phố Phùng Hưng để chụp ảnh kỉ niệm.
“Ban quản lí phố cổ Hà Nội cũng ủng hộ, tạo điều kiện cho bọn em mặc trang phục và sử dụng các đạo cụ, mô hình vũ khí của quân đội ta hồi đầu Toàn quốc kháng chiến như: súng trường, bom ba càng... để nhân dân chụp hình làm kỉ niệm, góp phần làm sống dậy không khí hào hùng của quân và dân Thủ đô trong những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến năm 1946. Lúc ấy, người dân rất thích thú khi được chiêm ngưỡng và chụp ảnh cùng ‘những chiến sĩ Vệ quốc đoàn năm xưa’” - Hải Anh chia sẻ.
Nguyễn Phan Hải Anh, Trưởng nhóm Đoàn Hồng Hà trong trang phục Vệ quốc đoàn. Ảnh: NVCC
Sau đợt đó, Hải Anh tập hợp mọi người thành nhóm để bàn cách tổ chức hoạt động sôi nổi hơn, bài bản hơn. Dần dần, anh em trong nhóm lại giới thiệu thêm bạn bè vào.
Về tên gọi “Đoàn Hồng Hà”, Hải Anh cho biết: Đoàn là cách gọi các đơn vị Vệ quốc đoàn thời kì 1946, còn Hồng Hà là sông Hồng, con sông gắn liền với Thủ đô Hà Nội. Đoàn Hồng Hà mang ý nghĩa gợi nhắc đến những chiến sĩ Vệ quốc đã một thời sống chết với Thủ đô.
Chung tay tái hiện lịch sử
Các thành viên trong nhóm “Đoàn Hồng Hà” đều đam mê nghiên cứu tư liệu lịch sử quân sự, thích sưu tầm hình ảnh, hiện vật liên quan đến trang phục và vũ khí của quân đội nhưng mỗi người lại có một thế mạnh riêng như: có người thạo nguồn sưu tầm hình ảnh, tư liệu; có người thì có quan hệ với các nhà sưu tầm hiện vật; có người biết chụp ảnh; có người thì chuyên may trang phục... Khi tập hợp lại thành một đội ngũ thì những thế mạnh ấy đã trở thành sức mạnh tập thể. Cả nhóm cùng xác định tạo ra một sân chơi phi lợi nhuận của những người có chung sở thích. Mặc dù có những góc nhìn khác nhau nhưng tất cả đều thống nhất quan điểm: mỗi kỉ vật kháng chiến không chỉ là món đồ cũ mà còn là những mảnh ghép sống động, ẩn chứa những câu chuyện lịch sử của cả một thời đại do vậy việc tìm hiểu phải chính xác, khách quan, phải có tư duy phản biện để cùng nhau nghiên cứu, đánh giá các tư liệu, hiện vật sưu tầm được.
Sau 2 năm hình thành và phát triển, “Đoàn Hồng Hà” đã sưu tầm, phục chế hàng trăm vật dụng, quân, tư trang từ các cuộc kháng chiến. Bên cạnh đó, “Đoàn Hồng Hà” đã tổ chức được nhiều hoạt động sôi nổi, phong phú, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho thanh thiếu niên như: Trang facebook “Hồng Hà Reenactment” thường xuyên đăng tải các bài viết, hình ảnh, video clip về các loại trang phục, phù hiệu, vũ khí của các lực lượng vũ trang thời kì đầu Toàn quốc kháng chiến như: Vệ quốc đoàn, Công an xung phong, Tự vệ chiến đấu Thành Hoàng Diệu… được phục dựng lại theo lịch sử; Thường xuyên tổ chức các sự kiện trải nghiệm và giao lưu tại ngôi nhà cổ ở 23 phố Châu Long, trong đó có chiếu phim, kể lại những câu chuyện lịch sử sống động; Phối hợp Ban quản lí phố cổ Hà Nội tổ chức các hoạt động nhân dịp kỉ niệm ngày Thương binh liệt sĩ 27/7, kỷ niệm ngày tiếp quản Thủ đô 10/10 hàng năm; Phối hợp Bảo tàng tỉnh Hà Nam (nay là tỉnh Ninh Bình) tổ chức trưng bày bộ sưu tầm các kỉ vật kháng chiến; Phối hợp Bảo tàng Chiến thắng B52 phục dựng những mẫu quần áo, trang bị của bộ đội thời kì trước; Cung cấp quân tư trang phục dựng cho: phim “Mưa đỏ” (đạo diễn Đặng Thái Huyền), phim tài liệu ngắn “Bắc Bộ Phủ - Từ Nguyễn Ái Quốc đến Hồ Chí Minh” (Media 21 phối hợp với Ban Chuyên đề - Khoa giáo Đài Truyền hình Việt Nam) và “Hà Nội, ngày thống nhất” (Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội và Media 21 phối hợp sản xuất); Phối hợp với Bảo tàng Lịch sử quân sự Việt Nam tổ chức không gian trải nghiệm trong khuôn khổ triển lãm “Lời hiệu triệu non sông” dịp kỈ niệm 80 năm ngày Toàn quốc kháng chiến (19/12/1946-19/12/2026).
Quân hiệu, phù hiệu của Công an xung phong, Vệ quốc đoàn, Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu được Đoàn Hồng Hà phục chế.
Đoàn Hồng Hà phục dựng bối cảnh Hà Nội xưa.
Các loại trang phục của Vệ quốc đoàn, Công an xung phong, Tự vệ chiến đấu Hoàng Diệu năm 1946 do Đoàn Hồng Hà phục dựng. Ảnh: NVCC
Nguyễn Phan Hải Anh cho biết “Chúng em muốn hướng đến việc phục dựng chuẩn xác các loại quân trang, quân phục để cung cấp cho các Bảo tàng, các đoàn làm phim và các cơ sở giáo dục. Đồng thời dựng các bối cảnh trải nghiệm, để mọi người, đặc biệt là giới trẻ có thể mặc trang phục, cầm súng đạo cụ tham gia tái hiện lại những cuộc chiến đấu của các thế hệ cha anh ngày xưa. Thông qua đó, việc học lịch sử không chỉ là học thuộc sách mà là được cảm nhận mình đang ở trong đó. Từ đó góp phần làm cho mọi người tăng thêm lòng yêu nước, yêu truyền thống chống giặc ngoại xâm kiên cường, bất khuất của dân tộc”.
Những điều trăn trở
Có thể nói niềm đam mê của các bạn trẻ ở “Đoàn Hồng Hà” không chỉ dừng lại ở việc sưu tầm tư liệu, phục dựng các hiện vật lịch sử mà còn mang ý nghĩa hết sức lớn lao, trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, lan tỏa tình yêu lịch sử đến cộng đồng, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước bằng nhiều cách làm sáng tạo, phong phú. Đó là một minh chứng rõ nét rằng thế hệ trẻ hôm nay chưa bao giờ lãng quên lịch sử và niềm tự hào dân tộc. Mặc dù cách làm của các bạn trẻ ở “Đoàn Hồng Hà” là hoạt động tự phát nhưng rất phù hợp với xu thế tổ chức các hoạt động trải nghiệm, tái hiện lịch sử đã và đang được tổ chức tại một số điểm tham quan du lịch ở trong nước và ở nước ngoài.
Nguyễn Phan Hải Anh - Trưởng nhóm “Đoàn Hồng Hà” tâm sự: điều chúng em lúng túng và lo lắng nhất hiện nay chính là việc phục dựng các loại trang phục và mô hình vũ khí của các lực lượng vũ trang để tổ chức các hoạt động trải nghiệm có bị trái với những quy định của pháp luật về cấm sản xuất, mua bán, sử dụng các loại trang phục của các lực lượng vũ trang và quy định về “Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ” hay không?
Thiết nghĩ các ngành chức năng, nhất là phía Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch Hà Nội, cần hướng dẫn, quản lí và đồng hành cùng các đơn vị đang tổ chức các hoạt động trải nghiệm, giáo dục truyền thống lịch sử có ý nghĩa và thiết thực như “Đoàn Hồng Hà”, góp phần thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển, đưa kí ức lịch sử đồng hành cùng dân tộc trong giai đoạn mới.
KHÁNH TÙNG
VNQD