Trong dòng chảy của nghệ thuật đương đại, khi công nghệ sân khấu ngày càng mở rộng biên độ biểu đạt và đại cảnh tạo nên choáng ngợp thị giác, đạo diễn Đặng Lê Minh Trí vẫn kiên trì theo đuổi nền tảng cốt lõi để nghệ thuật chạm tới con người bằng nguồn cảm xúc chân thật nhất. Từ những chương trình quy mô quốc gia về Tổ quốc, người lính, chủ quyền và khát vọng Tổ quốc, đạo diễn vừa đắm say tìm kiếm vẻ đẹp của hình tượng, đồng thời nỗ lực khám phá chiều sâu của số phận, hi sinh thầm lặng và sức mạnh tinh thần hun đúc bản lĩnh dân tộc. Trong cuộc trò chuyện với Tạp chí Văn nghệ Quân đội, đạo diễn Đặng Lê Minh Trí đã chia sẻ những suy nghĩ về trách nhiệm của nghệ thuật trước lịch sử và hiện tại, về cách kể mới đối với giá trị yêu nước, phụng sự và đoàn kết dân tộc, cũng như vai trò của sân khấu trong việc nuôi dưỡng niềm tin, khơi dậy khát vọng cống hiến và góp phần kiến tạo sức mạnh mềm của Việt Nam trong kỉ nguyên mới.
Bài trò chuyện Sức mạnh của một dân tộc bắt đầu từ con người giữa nhà thơ Đoàn Văn Mật và đạo diễn Đặng Lê Minh Trí sẽ mở đầu Tạp chí số này.
Phần Văn xuôi được tiếp tục với các tác phẩm và bài viết ấn tượng.
Truyện ngắn Đất gọi của Hồ Tấn Vũ dung dị mà giàu sức ám ảnh. Tác giả dẫn người đọc trở về với miền kí ức của quê hương và bóng dáng người cha suốt một đời lặng lẽ hi sinh. Một người cha cả đời âm thầm gánh nợ với con, với đất, với rừng; từng đốt rừng để nuôi con ăn học, rồi lại lặng lẽ dùng phần đời còn lại để trả món nợ ấy bằng màu xanh hồi sinh. Với giọng văn giàu chất thơ, nhiều chi tiết biểu tượng và sức gợi, truyện để lại dư âm về sự hi sinh của cha mẹ, về trách nhiệm với cội nguồn và niềm tin rằng mọi mất mát đều có thể được chữa lành bằng tình yêu cùng sự trả nghĩa.
Truyện ngắn Vết khói của Vĩnh Thành là một lát cắt về chiến tranh. Tác giả khắc họa vẻ đẹp của người lính qua một nghĩa cử cao đẹp. Nhân vật Sáu cưu mang một sinh linh bé nhỏ bị lưu lạc trong chiến tranh và coi đứa trẻ như chính máu thịt của mình. Đồng thời, qua đó truyện cũng khai thác thân phận của con người thời hậu chiến với những góc khuất riêng chung. Chiến tranh có thể để lại những vết khói không bao giờ tan trong kí ức, nhưng cũng chính từ những tàn tro ấy, lòng nhân ái và tình yêu thương đã nâng đỡ con người bước tiếp.
Bút kí dự thi Những người bảo vệ sự sống của Thái Chí Thanh tô đậm chân dung người thầy thuốc quân y. Từ những kí ức chiến tranh đến hiện thực hôm nay, tác giả khắc họa hình ảnh các bác sĩ quân y nơi đảo xa, giữa tâm dịch, khi làm nhiệm vụ quốc tế và trong bom đạn năm xưa như những người lặng thầm gìn giữ sự sống. Những trang viết giàu tư liệu nhưng được nâng đỡ bởi trải nghiệm và tình cảm chân thành, làm sáng lên phẩm chất cao đẹp của người quân y: lòng nhân ái, bản lĩnh kiên cường và sự hi sinh quên mình. Tác phẩm vì thế không chỉ là những ghi chép về một lực lượng đặc biệt mà còn là lời tri ân xúc động dành cho những con người suốt đời đứng ở tuyến đầu của sự sống và cái chết.
Bút kí dự thi Những người lính sư đoàn của Nguyễn Hội khắc họa chân thực và xúc động hình ảnh người lính thời bình qua những câu chuyện đời thường nhưng giàu ý nghĩa. Tác giả lựa chọn những lát cắt bình dị để làm nổi bật bản lĩnh, lòng nhân ái, ý chí vượt khó và tinh thần cống hiến lặng thầm của người lính. Với giọng văn chân thành, giàu cảm xúc và những chi tiết chân thực, tác phẩm để lại trong lòng người đọc niềm tin yêu, trân trọng đối với những con người ngày đêm gìn giữ và tiếp nối phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ trong cuộc sống hôm nay.
“Kí ức lính” Chuyện nhỏ trước trận đánh cuối cùng của Vũ Công Chiến lay động bởi vẻ đẹp của tình đồng đội qua một chi tiết rất đời thường trong những ngày chiến tranh khốc liệt. Câu chuyện khiến người đọc xúc động trước sự hi sinh thầm lặng, sự yêu thương và trách nhiệm mà những người lính dành cho nhau. Giọng kể mộc mạc, chân thực cùng cách kết thúc đầy ám ảnh đã làm sáng lên giá trị của những điều bình dị.
Phần Thơ với sự góp mặt của các tác giả: Hà Đức Hạnh, Mai Hương, Đặng Bá Khanh, Lâm Minh Thường, Phan Văn Ấu, Hồ Khải Hoàn, Huỳnh Minh Tâm, Phùng Trung Tập, Bùi Quang Thanh, Thanh Thảo, Nguyễn Hưng Hải, Võ Thị Hồng Tơ, Minh Hạ.
Chủ đề người lính, chiến tranh cách mạng, quê hương đất nước tiếp tục là điểm nhấn cho phần thơ số này. Đặc biệt, phần thơ dự thi mở ra những góc nhìn, những suy tư sâu sắc về người lính hôm nay. Qua góc nhìn nghệ thuật, hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng vừa bình dị, vừa lớn lao, gắn bó với dân tộc, đất nước.
“Thơ trong những tập thơ” là bài viết Đọc thơ như là cúi xuống đọc bóng mình của Hồ Minh Tâm giới thiệu tập thơ Vịn đổ lưng đêm của Cao Nguyên Quyền.
Văn học nước ngoài giới thiệu tác phẩm Anh ta muốn có sự tha thứ từ chị ta của nhà văn Isaac Bashevis Singer.
Phần Bình luận văn nghệ với sự tham gia của các tác giả: Lê Thị Dương, Đinh Thanh Huyền, Bùi Việt Thắng, Hải Đường, Trang Thanh, Nguyễn Trọng Luân.
Bài viết Hình ảnh người thương binh, liệt sĩ từ góc nhìn điện ảnh Việt đã phác họa một hành trình vận động của điện ảnh Việt Nam trong cách khắc họa hình tượng người thương binh, liệt sĩ. Từ những chiến công mang âm hưởng sử thi đến những số phận đời thường còn mang vết thương của chiến tranh, bài viết cho thấy điện ảnh vừa lưu giữ kí ức lịch sử, đồng thời góp phần trả lại cho người lính những gương mặt, những tâm hồn và những khát vọng rất đỗi con người.
“… Ngày nào nhân loại này còn tồn tại, kí ức sẽ là phần quan trọng nhất trong chúng ta. Hạt giống kí ức chính là thứ sẽ nảy nở thành hành động, thành cảm nghĩ, thành lời nói. Ngay cả những con người cô độc nhất cũng kết nối với thế giới và tha nhân bằng trùng trùng kí ức. Nghệ thuật giữ cho chúng ta những kí ức đó tốt hơn bất cứ hình thức ghi nhớ nào…” Bài viết Còn chút gì cho nghệ thuật là những suy tưởng, luận bàn sâu sắc, đáng suy ngẫm về nghệ thuật trong bối cảnh hôm nay.
Bên cạnh đó là những bài viết về các tác giả, tác phẩm ấn tượng, các vấn đề đáng quan tâm của văn học, nghệ thuật hôm nay.
Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 1089 dày 120 trang, dự kiến phát hành ngày 20/7/2026. Trân trọng mời các bạn đón đọc!
Văn
Đặng Lê Minh Trí - Đoàn Văn Mật
Sức mạnh của một dân tộc bắt đầu từ con người
Hồ Tấn Vũ
Đất gọi
Thái Chí Thanh
Những người bảo vệ sự sống
Nguyễn Hội
Những người lính sư đoàn
Vĩnh Thành
Vết khói
Vũ Công Chiến
Chuyện nhỏ trước trận đánh cuối cùng
Thơ
Hà Đức Hạnh
Thêm một lần Tổ quốc điểm danh;
Bức tường đen và những bông hồng đỏ
Mai Hương
Những người lính ngược sông; Vết nứt
Đặng Bá Khanh
Những ngọn lửa thầm; Thao trường vẫn nắng
Lâm Minh Thường
Trăng biên thuỳ
Phan Văn Ấu
Thủ trưởng của tôi
Hồ Khải Hoàn
Bạn đi không về
Huỳnh Minh Tâm
Đi tìm mộ lính
Phùng Trung Tập
Bên nghĩa trang liệt sĩ; Người thương binh đi bộ
Bùi Quang Thanh
Phố huyện
Thanh Thảo
Khi người lính ra đi; Ngọn nến
Nguyễn Hưng Hải
Cửa sông Bứa
Võ Thị Hồng Tơ
Riêng với một màu
Minh Hạ
Gặp rừng
Hồ Minh Tâm
Đọc thơ như là cúi xuống đọc bóng mình
Văn học nước ngoài
Isaac Bashevis Singer
Anh ta muốn có sự tha thứ từ chị ta
(Nguyễn Huy Hoàng dịch)
Bình luận văn nghệ
Lê Thị Dương
Hình ảnh người thương binh, liệt sĩ từ góc nhìn điện ảnh Việt
Đinh Thanh Huyền
Còn chút gì cho nghệ thuật
Bùi Việt Thắng
Những trang văn về chiến tranh còn mãi với thời gian
Hải Đường
Vương Tâm - người say cái đẹp
Trang Thanh
Một tôi - trên con đường chữ
Nguyễn Trọng Luân
Nguyên mẫu trong Rừng đói và Bình minh phía trước
Minh họa, ảnh
Bìa 1: Chiều vàng Tranh của hoạ sĩ Đào Hải Phong
Minh họa: Trương Đình Dung, Lê Trí Dũng, Hải Kiên, Trần Thanh Vân
VNQD