Khi mùa xuân bắt đầu từ con người

Ngày 28/3/2026, tại Hà Nội, lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi thơ Xuân mới 2026 đã diễn ra trong không khí trang trọng và ấm áp. Đây là cuộc thi do Chi hội Nhà văn Công an phối hợp với Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức.

Thơ ca trong đời sống số

Chỉ trong vòng 60 ngày, cuộc thi đã thu hút 1.118 tác giả gửi về hơn 3.000 tác phẩm, một con số rất đáng chú ý đối với một sân chơi thơ ca chuyên đề trong đời sống văn học hôm nay. Con số ấy trước hết cho thấy trong đời sống số thơ chưa hề lùi vào bóng tối, như nhiều người bi quan từng nghĩ. Trong một thời đại mà sự chú ý bị chia vụn bởi mạng xã hội, video ngắn, tin tức trôi nhanh và những thuật toán liên tục giành giật ánh nhìn, việc có hơn một nghìn tác giả chọn gửi thơ đến một cuộc thi là một tín hiệu đẹp. Nó cho thấy ở đâu đó, sâu dưới những ồn ào của đời sống số, nhu cầu cất tiếng nói thổ lộ tâm tình bằng thơ ca vẫn còn rất mạnh. Và khi cuộc thi lấy tên là “Xuân mới”, cái tên ấy cũng như một nhịp mở cửa, vừa gợi mùa đầu năm, vừa gợi tinh thần đổi mới, vừa gợi một kì vọng rằng thơ có thể tìm được một lối đi mới để chạm đến người đọc hôm nay.

Cuộc thi cho thấy sự đa dạng ở lực lượng sáng tác khi cùng góp mặt có cả những cây bút tên tuổi, những tác giả quân đội, công an, lẫn nhiều gương mặt trẻ triển vọng. Trưởng Ban Giám khảo, nhà thơ Nguyễn Tiến Thanh nhận xét, đây là một điểm nổi bật của cuộc thi với sự tham gia của đông đảo các cây bút giàu kinh nghiệm cùng lớp người viết trẻ đã tạo nên một bức tranh thơ ca nhiều màu sắc, phong phú về chủ đề, linh hoạt trong bút pháp và mới mẻ trong cách thể nghiệm. Nhận định này cho thấy cuộc thi thơ Xuân mới 2026 không đóng khung thơ trong một giọng điệu, một thế hệ hay một tiêu chuẩn thẩm mĩ duy nhất. Ngược lại, nó mở ra một không gian mà ở đó những tiết chế của người từng trải có thể đứng cạnh những bứt phá của tuổi trẻ, những mạch kí ức nông thôn có thể đi cùng nhịp sống hiện đại, những suy tư thân phận có thể song hành cùng với cảm hứng công dân.

Từ hơn ba nghìn bài thơ gửi về, người ta có thể bắt gặp đủ cung bậc từ tình cảm gia đình, tình yêu quê hương xứ sở, sự đau đáu cội nguồn, nhịp sống vùng cao đến những suy nghĩ về nghề nghiệp, về sự phụng sự, về những lặng lẽ đứng phía sau bình yên chung. Chính sự mở rộng biên độ như vậy đã giúp cuộc thi không bị đơn điệu, không biến thành một sân chơi chỉ dành cho những bài thơ mang tính cổ động, khẩu hiệu.

Có một chi tiết đáng chú ý khác là 214 chùm thơ của 214 tác giả đã được lựa chọn vào vòng chung khảo và đăng tải trên các nền tảng số chính thức, đặc biệt trên fanpage Văn học Công an và nhận được nhiều phản hồi tích cực, có độ chia sẻ cao. Nghĩa là cuộc thi không chỉ dừng ở việc nhận bài, chấm bài, trao giải, mà còn tạo ra một quá trình sống công khai của tác phẩm trong không gian số. Đó là một cách tổ chức mang tinh thần mới, giúp thơ bước ra khỏi căn phòng của ban giám khảo để đến gần hơn với người đọc. Trong bối cảnh văn học hiện nay rất cần những phương thức tiếp cận công chúng linh hoạt hơn, việc cuộc thi vận hành qua cả nền tảng số cho thấy Ban tổ chức đã ý thức rõ rằng thơ cũng cần những “đường truyền” mới, những nhịp lưu thông mới, thay vì chỉ tự khép mình trong các mô hình cũ.

Những ấn tượng đẹp từ cuộc thi

Điều khiến cuộc thi năm nay thu hút sự chú ý của giới văn chương không chỉ là quy mô người dự thi, mà còn là kết quả giải thưởng mang nhiều gợi mở. Nổi bật nhất là việc Giải Nhất và một trong hai Giải Nhì đều thuộc về những cây bút quân đội. Giải Nhất thuộc về Đại tá nhà thơ Nguyễn Hữu Quý, nguyên Trưởng Ban Thơ của Tạp chí Văn nghệ Quân đội với chùm thơ “Viết lại hòn vọng phu”, “Sông Hồng”, “Ta như nguyên đán của nhau”. Trong khi đó, một Giải Nhì cũng được trao cho Đại tá Phùng Văn Khai, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội với các tác phẩm “Lời Trọng Thủy”, “Thơ viết cho mình”, “Ta từ nguồn cội”.

Nhà thơ Nguyễn Hữu Quý nhận Giải Nhất cuộc thi.

Trong văn học Việt Nam hiện đại, lực lượng quân đội từ lâu đã là một trong những môi trường nuôi dưỡng nhiều cây bút giàu trải nghiệm sống, giàu vốn văn hóa, giàu độ nén cảm xúc. Những người từng đi qua quân ngũ thường không viết bằng một thứ xúc cảm bốc men nhất thời, mà viết bằng kí ức, bằng va đập với thực tế, bằng cái nhìn đã được tôi luyện trong kỉ luật và thử thách. Bởi vậy, khi họ viết về mùa xuân, quê hương, đất nước hay con người, câu chữ của họ thường có một độ lắng, một bề dày, một âm vang sâu chứ không chỉ là tiếng reo vui trên bề mặt. Việc hai tác giả Nguyễn Hữu Quý đoạt giải Nhất và Phùng Văn Khai đoạt giải Nhì vì thế không chỉ là chuyện kết quả của một cuộc thi, mà còn là lời nhắc về sức bền của một mạch sáng tác từng làm nên diện mạo quan trọng của văn học Việt Nam suốt nhiều thập niên qua và những tiếng nói ấy vẫn chạm tới người đọc hôm nay.

Thượng tá Lý Hoàng Cung nhận Giải Đặc biệt dành cho tác giả có tác phẩm hay nhất viết về lực lượng CAND.

Một kết quả khác cũng gây ấn tượng mạnh của cuộc thi Xuân mới 2026 là Giải Đặc biệt. Giải thưởng này dành cho tác giả có tác phẩm hay nhất viết về lực lượng CAND, đã thuộc về Thượng tá Lý Hoàng Cung, Trưởng Công an xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai, với chùm thơ “Xuân trên đỉnh trời”, “Xuân về Dào Sa”, “Xuân nhớ người”. Việc một nữ trưởng công an xã đoạt giải đặc biệt khiến cuộc thi có thêm một tầng ý nghĩa rất đẹp. Ở đây, người viết không đứng ngoài để quan sát hình tượng người chiến sĩ công an, mà chính là người trong cuộc, người đang sống giữa địa bàn cơ sở, đang đi qua những cung đường vùng cao, những bản làng xa, những mùa xuân đến trong sương dày, lạnh buốt và trách nhiệm. Thơ của chị vì thế trước khi là thơ, đã là những trải nghiệm sống được tinh luyện thành ngôn từ. Hình ảnh ấy có sức gợi rất mạnh. Nó làm mềm đi những khuôn mẫu quen thuộc về người chiến sĩ công an trong văn học. Không chỉ là biểu tượng của kỉ luật, của mệnh lệnh và sự cứng rắn, người chiến sĩ công an còn hiện lên như một con người biết nhớ nhà, biết yêu thương, có những giây phút cô đơn nhưng biết giữ lấy một đốm lửa tinh thần trong ca tuần tra hay một cái Tết chưa kịp về. Không chỉ thế, nhiều bài thơ có giải trong cuộc thi cho thấy hình tượng người chiến sĩ công an không hề khô cứng mà mang một độ ấm áp riêng, chạm tới người đọc bằng chính sự chân thành và những chi tiết đời thường. Chính từ điểm này, cuộc thi thơ Xuân mới 2026 đã góp phần đưa hình tượng lực lượng CAND ra khỏi lối mô tả khuôn phép, để trở về với bản chất sâu nhất của nghệ thuật là khơi mở vẻ đẹp của con người trong tính cụ thể, sống động và giàu xúc cảm.

Các tác giả nhận Giải Nhì cuộc thi.

Các tác giả nhận Giải Ba của cuộc thi.

11 tác giả thuộc lực lượng CAND nhận Giải Ấn tượng.

Ngoài ra, Ban tổ chức còn trao 11 Giải Ấn tượng dành riêng cho các tác giả trong lực lượng CAND. Chỉ nhìn vào danh sách ấy thôi, đã có thể thấy sự hiện diện của nhiều thế hệ tác giả, nhiều phong vị ngôn ngữ, nhiều hướng tiếp cận thi ca khác nhau.

Sau cùng, điều đọng lại từ cuộc thi này có lẽ không chỉ là tên tuổi của người đoạt giải mà còn là lời khẳng định rằng giữa những ồn ã của thời đại số, thơ vẫn có cách để bước đến con người. Và mùa xuân, trong trường hợp này, không chỉ là mùa của hoa nở, của lễ hội, của khởi đầu năm mới. Cuộc thi Xuân mới 2026 dường như đã nói được một điều giản dị mà sâu xa rằng văn chương luôn tìm về nơi có nhiều nhất những nhịp đập của đời sống. Và ở nơi đó, mùa xuân bao giờ cũng bắt đầu từ con người.

KỲ NHÔNG