Một năm gồng mình cùng nhân dân vượt thiên tai

Những ngày giáp tết Bính Ngọ tại Cục Cứu hộ - Cứu nạn (thuộc Bổ Tổng Tham mưu, Bộ Quốc phòng), tôi cảm nhận rõ không khí khẩn trương đến từng giây đồng hồ. Căn phòng của Trung tướng Doãn Thái Đức, Cục trưởng liên tục có tiếng bấm chuông, cánh cửa mở ra, báo cáo ngắn gọn kèm hướng xử lí, lại tiếp tục sang một nội dung khác. Đây là thời điểm “Chiến dịch Quang Trung” vừa tổng kết, khép lại một năm dầm mình cùng thiên tai của những người lính làm công tác cứu hộ, cứu nạn.

21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên biển đông trong năm 2025. Con số này đã phá kỉ lục của năm mưa bão 2017, trong đó các cơn bão số 5, số 9, số 10, số 11, số 13 di chuyển rất nhanh, cường độ rất mạnh, trái quy luật tự nhiên khi xuất hiện ngay đầu mùa hoặc đã gần hết mùa bão. Sau bão là hoàn lưu gây mưa lớn kéo dài, sạt lở và mưa lũ trải dài từ miền núi đến trung du, từ miền Bắc vào miền Trung gây ra những tổn thất nặng nề. Công tác cứu hộ, cứu nạn trở nên cần kíp hơn bao giờ hết.

Quang cảnh Lễ ra quân triển khai Chiến dịch Quang Trung dựng lại nhà cho người dân vùng lũ do Quân khu 5 và UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức ngày 1-12-2025 tại xã Hòa Thịnh. Ảnh: Văn Viễn

Theo thống kê của Cục Cứu hộ - Cứu nạn, năm 2025 vừa qua mưa lũ đã ảnh hưởng đến các địa phương hầu khắp cả nước, các địa bàn thuộc Quân khu 1, Quân khu 2, Quân khu 3, Quân khu 4, Quân khu 5, Quân khu 7 đều bị ảnh hưởng, thiệt hại bởi mưa lũ, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của nhân dân. Đặc biệt, trong thời gian từ trung tuần tháng 11 năm 2025, khu vực miền Trung và Tây Nguyên tại các tỉnh, thành phố Đà Nẵng, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hoà, Lâm Đồng đã xảy ra đợt mưa, lũ bất thường gây thiệt hại rất nặng nề về người và tài sản. Hiện thực ấy đặt ra yêu cầu cấp bách phải tổ chức lực lượng, phương tiện tại chỗ hỗ trợ nhân dân sửa chữa nhà cửa, khắc phục những nhà bị hư hỏng nặng, xây mới những nhà bị cuốn trôi, sập đổ hoàn toàn, hỗ trợ người dân sớm khôi phục sản xuất kinh doanh và ổn định cuộc sống, góp phần đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. “Chiến dịch Quang Trung” ra đời do Thủ tướng Chính phủ phát động nhằm thần tốc xây dựng, sửa chữa nhà ở cho nhân dân tại các tỉnh miền Trung rất đúng đắn, kịp thời, thể hiện trách nhiệm và sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước, Quân đội đối với nhân dân trước thiên tai, bão lũ.

Sau mỗi đợt mưa bão, tại hiện trường, sự việc nóng bỏng và cấp bách bao nhiêu thì tại Cục Cứu hộ - Cứu nạn, không khí cũng căng thẳng bấy nhiêu. Dù là đơn vị của Bộ Tổng tham mưu nhưng đây cũng là cơ quan thường trực của Bộ Quốc phòng về công tác cứu hộ cứu nạn, đồng thời cũng là cơ quan thường trực của Uỷ ban Quốc gia về Phòng thủ dân sự cho nên việc phối kết hợp, đóng nhiều vai, triển khai các công việc cần kíp trong khoảng thời gian rất ngắn đã biến mỗi cán bộ thành chân chạy. Đại tá Lê Văn Hào chia sẻ, nguyên việc xử lí công văn đi công văn đến thôi đã không kịp do tình hình biến chuyển quá nhanh, xe vừa mang công văn sang Bộ Tổng Tham mưu để trình Bộ Quốc phòng xong, ở nhà anh em lại phải thay công văn theo tình hình hình mới để xe sau đuổi theo thay thế cho kịp thời. Xử lí công văn đến cũng vậy, công văn từ Văn phòng Thủ tướng phát ra, dù mới đang trên đường về Bộ Quốc phòng rồi mới về đến Bộ Tổng Tham mưu rồi mới về Cục nhưng anh em đã phải đón đầu, xin từ nguồn trước để triển khai cho kịp, bởi nếu chờ đi đúng đường thì khi được chuyển đến sẽ bị trễ. Vậy nên cùng với sự vất vả, cần kíp của các lực lượng ngoài hiện trường thì ở hậu trường tính chạy đua cùng bão lũ cũng không kém phần “nước sôi lửa bỏng”.

Ngay sau đợt mưa lũ bất thường tại miền Trung, dưới sự tham mưu của Cục Cứu hộ - Cứu nạn, Bộ Quốc phòng đã phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tiến hành thống kê, khảo sát đánh giá tình trạng số nhà bị hư hỏng phải sửa chữa, số nhà bị sập đổ, cuốn trôi phải xây mới. Sau khi bàn bạc thống nhất giữa các lực lượng ứng cứu, khắc phục sự cố thiên tai, số nhà hư hỏng cần khắc phục sửa chữa được Chính phủ giao cho Quân đội đảm nhiệm là 363 nhà; số nhà cần xây dựng mới Chính phủ giao cho Quân đội thực hiện gồm 619 nhà.

“Chiến dịch Quang Trung” được triển khai, Cục Cứu hộ - Cứu nạn đã tham mưu cho Bộ Quốc phòng giao nhiệm vụ cho các đơn vị tham gia. 363 nhà hư hỏng cần sửa chữa được giao cho Quân khu 4 11 nhà, Quân khu 5 314 nhà, Quân khu 7 29 nhà, Binh chủng Đặc công 9 nhà. 619 nhà xây dựng mới được giao cho Quân khu 4 7 nhà, Quân khu 5 601 nhà, Quân đoàn 34 80 nhà, Quân chủng Hải quân 36 nhà, Quân chủng Phòng không - Không quân 20 nhà, Binh chủng Đặc công 39 nhà, Binh chủng Công binh 4 nhà, Quân khu 7 11 nhà. Bộ cũng chỉ đạo các Quân khu 4, 5, 7 phối hợp với chính quyền địa phương và các đơn vị của Bộ đứng chân trên địa bàn xác minh số nhà đảm nhiệm xây dựng, sửa chữa cho nhân dân, ngay lập tức tuyển chọn và thành lập các tổ đội xây dựng có tay nghề, bồi dưỡng tập huấn kĩ thuật cho các tổ đội xây dựng, phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn chặt chẽ. Từ ngày 1/12/2025 đến ngày 10/1/2026 Bộ Quốc phòng đã điều động 312.575 lượt cán bộ, chiến sĩ và dân quân tự vệ cùng 10.543 lượt phương tiện khởi công khắc phục sửa chữa, xây mới nhà cho nhân dân tại khu vực Trung bộ.

Tất cả phấn đấu để người dân có nhà ở trước Tết. Ảnh: Văn Viễn

Kết quả đến ngày 10/1/2026, các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng đã xây dựng mới, hoàn thành và bàn giao cho người dân đầy đủ 619 căn nhà, đạt tỉ lệ 100%. Số nhà cần sửa chữa, khắc phục các đơn vị cũng đã hoàn thành trước đó, vào ngày 31/12/2025 với toàn bộ 363 nhà. Như vậy là các đơn vị thuộc Quân đội đã hoàn thành sứ mệnh trong chiến dịch thần tốc, về đích quyết thắng để bà con có mái ấm đón tết nguyên đán Bính Ngọ 2026. Và những người lính cứu hộ, cứu nạn cũng cảm thấy hoàn thành sứ mệnh trong một năm đất nước gồng mình trước thiên tai, bão lũ.

Quân khu 5 là địa bàn có số hộ dân bị thiệt hại nhiều nhất, nặng nhất. Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo Quân khu phối hợp với cấp uỷ, chính quyền địa phương điều động 261.220 lượt cán bộ, chiến sĩ và dân quân tự vệ với 3.582 lượt phương tiện giúp đỡ nhân dân. Lực lượng ứng cứu của Quân khu 5 cũng đã di dời 17.000 hộ dân với 65.000 nhân khẩu từ nơi ngập lụt, nguy hiểm đến nơi an toàn; triển khai dựng 215 nhà bạt cho dân ở tạm, dọn vệ sinh bùn đất 5.432 nhà dân, 1.362 công trình công cộng, gia cố chống sạt lở bờ kè, thông tuyến gần 2000 km đường giao thông. Các đơn vị thuộc Quân khu 5 cũng đã cấp phát thuốc cho hơn 8.523 lượt người, phun khử khuẩn 253 điểm, vệ sinh nguồn nước 921 điểm. Cùng với đó là việc tặng quà, lương thực thực phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu với tổng tiền mặt ước tính 11 tỉ 156 triệu đồng.

Tại Phòng Phòng chống thiên tai không khí những ngày áp tết cũng tất bật không kém. Những trao đổi cả trực tiếp và qua điện thoại để xử lí các văn bản, giấy tờ, những báo cáo cần hoàn thiện gấp. Có khi ngay phòng bên nhưng để nhanh gọn các trợ lí cũng gọi điện thoại cho nhanh. Đại tá Lê Quang Hào, Trưởng phòng vừa từ phòng Cục trưởng về, anh nói với tôi, năm qua là năm thiên tai nên quân số của phòng cả chỉ huy và 4 trợ lí gần như trực suốt. Theo quy định, khi có mưa lũ, áp thấp nhiệt đới là quân số trực phải từ 50%. Nhà anh Hào ở Quảng Ninh, tưởng rằng xa xôi khó khăn nhưng anh lại bảo:

- May mà nhà ở xa nên mỗi đợt bão lũ cần bám trụ đỡ phải lo việc về nhà.

Câu nói vui nhưng đủ để lột tả tâm thế chống bão của người đứng mũi chịu sào. Với cường độ làm việc cao và thiên tai bão lũ liên miên như năm 2025, có đợt đến hai tháng anh Hào mới đảo qua nhà.

Đại tá Lê Quang Hào, Trưởng phòng Phòng chống thiên tai, Cục Cứu hộ - Cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu. Ảnh: Thiện Nguyễn

Tôi muốn có cái nhìn gần hơn về việc khắc phục hậu quả bão lũ của những người lính cứu hộ, cứu nạn, Đại tá Lê Quang Hào bèn giới thiệu gặp một trợ lí phụ trách khu vực miền Trung.

Đại tá Trần Anh Dũng là Trợ lí Phòng Phòng chống thiên tai, Cục Cứu hộ - Cứu nạn. Năm 2025 gần như anh đã bám theo các đoàn công tác, kiểm tra, thị sát, chỉ đạo tình hình khắc phục sau mưa lũ liên miên tuỳ theo tình hình và nhiệm vụ chung của phòng, của cục. Với nhiệm vụ chính phụ trách địa bàn miền Trung, nhiệm vụ của Đại tá Dũng năm qua dường như càng nặng nề hơn. Chiếc va ly của anh luôn ở tình trạng đầy đủ tư trang vật dụng cần thiết để lên đường. Bởi khi tình huống đến, “đâm đầu” vào công việc, xong là lên đường luôn nên sẽ chẳng còn thời gian mà chuẩn bị.

- 12 giờ 50 vẫn ngồi sửa văn bản, cơm chưa ăn mà xe đã chờ ở dưới để 13 giờ xuất phát. Tôi chỉ có 8 phút để ăn cơm vội tại bếp của Cục rồi xuống xe lên đường. - Anh Dũng tóm lược sự cấp thiết trong một chi tiết.

Vậy nên anh em ở Cục Cứu hộ - Cứu nạn luôn bật chế độ thời chiến. Đi công tác trong điều kiện thiên tai bão lũ tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn. Đôi khi để tránh người thân lo lắng các anh đi là đi, về là về chứ không thông báo. Dù nhà ở ngay Lệ Mật, cách cơ quan mấy bước chân nhưng không phải lúc nào Đại tá Trần Anh Dũng cũng có thể về nhà. Có đợt lâu không thấy em trai về chị gái anh điện hỏi. Anh bảo đi công tác, người chị tỏ ý bất an, anh Dũng bèn trấn an: Chị cứ yên tâm, em đi công tác với Phó Thủ tướng lo gì mất an toàn. Ai dè chị gái anh bảo: Bão nó không biết đấy là đoàn của Phó Thủ tướng đâu. Thế là cả hai chị em cùng bật cười. Quả đúng là như vậy. Bão số 13 vào miền Trung, Đại tá Trần Anh Dũng được giao tháp tùng đoàn của Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đi thị sát, từ Thanh Hoá vào Nghệ An bão ràn rạt, mở cửa ra khỏi xe là phải cúi rạp người mới di chuyển được. Đường về sở chỉ huy tiền phương xe rung bần bật, xe container to thế có chiếc còn bị lật. Ban chỉ đạo ứng phó bão đang họp trong phòng mà bão tạt vỡ cả cửa kính, từ phòng họp sang phòng ăn thôi còn khó khăn. Có những chuyến công tác anh và đoàn đi qua vùng sạt lở ở Hữu Lũng (Lạng Sơn), Đà Bắc (Phú Thọ) hay đèo Khánh Lê (Khánh Hoà) đều rất nguy hiểm. Bởi vậy, đi chống bão, chống lũ chuyện “đứt bữa” hay anh em phải ăn cơ động trên xe, gặm tạm miếng lương khô mang theo là thường.

Trong câu chuyện vội vã ngày cuối năm tôi cũng biết thêm, Đại tá Trần Anh Dũng chính là một trong những người thoát nạn trong vụ sát lở khi vào cứu hộ tại Thuỷ điện Rào Trăng 3 ở Thừa Thiên - Huế tháng 10 năm 2020, khi mà nhiều người lính làm công tác cứu hộ, cứu nạn đã hi sinh. Nguy hiểm với những người lính cứu hộ, cứu nạn luôn thường trực nhưng họ, vượt lên tất cả, vẫn phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ hoàn thành tốt nhiệm vụ, đặt an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân lên trên hết.

NGUYỄN XUÂN THUỶ và CTV