Sáng 14/10/2026, TP. Hồ Chí Minh trang trọng tổ chức lễ truy điệu và đưa hài cốt 731 liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố. Những cành cúc trắng trên tay người dân hai bên đường đã gửi theo đoàn xe lòng biết ơn và niềm thương nhớ.
Lễ truy điệu trang trọng và thành kính
Buổi lễ có sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, các nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, Trương Tấn Sang, nguyên Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang cùng nhiều lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện lực lượng vũ trang, thân nhân liệt sĩ và đông đảo nhân dân. Sự hiện diện của nhiều thế hệ trong giờ phút tưởng niệm thể hiện tình cảm sâu nặng dành cho những người đã hi sinh vì đất nước.
Các tiểu quách đựng hài cốt liệt sĩ trang nghiêm.
Tại khu vực hành lễ, các quách đựng hài cốt liệt sĩ được đặt ngay ngắn, phủ Quốc kì, có lồng kính bảo vệ. Sau lễ truy điệu, Thủ tướng cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo trực tiếp tham gia đưa hài cốt liệt sĩ lên xe. Những hình ảnh ấy khiến sự trang nghiêm của nghi lễ trở nên gần gũi. Sự trân trọng, biết ơn và tưởng niệm dành cho người đã khuất được thể hiện bằng chính những bàn tay nâng đỡ.
Có những mất mát phải mất gần một đời người mới tìm được nơi gửi gắm nỗi thương nhớ. Với đồng đội và thân nhân của những liệt sĩ, cuộc tiễn đưa này mang theo cả những năm tháng kiếm tìm, chờ đợi, mang theo những đau đáu về mất mát, những ngóng chờ một ngày đoàn tụ, dù chỉ để biết từ nay có nơi lui tới thắp hương. Còn đối với người dân thành phố nói chung, đó là dịp cúi đầu tri ân trước những cuộc đời đã dừng lại giữa chiến tranh, để các thế hệ sau được sống và tiếp tục những dự định của mình trong hòa bình.
Đoàn đại biểu Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng do Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Tổng Cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam làm trưởng đoàn vào viếng. Ảnh: PV
“Gần 60 năm cho một cuộc trở về!”, lời điếu do Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường đọc tại buổi lễ gợi lên chiều dài của sự chờ đợi ấy. Từ ngày 23/6 đến 5/10/2026, Đội K74 và các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 731 bộ hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng. Những người hi sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 được đón về nơi an nghỉ bằng sự thành kính và biết ơn của những công dân thành phố hôm nay.
Tuy vậy, cuộc tìm kiếm vẫn còn một phần việc rất hệ trọng. Như lời điếu tại buổi lễ cho biết, phần lớn hài cốt liệt sĩ trong đợt quy tập này chưa xác định được tên tuổi, quê quán. Việc phân tích mẫu sinh phẩm, thu nhận mẫu ADN của thân nhân đang tiếp tục được thực hiện với hi vọng xác định danh tính rõ ràng. Một nơi an nghỉ trang nghiêm đem lại niềm an ủi, còn việc tìm lại được tên cho từng người sẽ giúp nối lại những mối liên hệ gia đình đã đứt đoạn bởi chiến tranh.
Khi đoàn xe đến Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM, nghi thức an táng tiếp tục được tiến hành trang nghiêm. Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo đưa các hài cốt liệt sĩ tới vị trí an táng, thắp hương tưởng nhớ. Các liệt sĩ được yên nghỉ bên cạnh đồng đội, trong sự chăm sóc và hương khói của những người đang sống.
Hành trình từ Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đến Nghĩa trang Liệt sĩ TPHCM dài khoảng 26km, đi qua những tuyến đường lớn quen thuộc như Cách Mạng Tháng Tám, Điện Biên Phủ, qua cầu Sài Gòn, đường Võ Nguyên Giáp và Xa lộ Hà Nội. Trên những con đường gắn với nhịp sống hằng ngày ấy, rất nhiều người dân thuộc mọi tầng lớp, thế hệ đứng chờ để được đưa tiễn đoàn xe đi qua. Một quãng đường dài trong thành phố đã trở thành cuộc gặp gỡ giữa hiện tại và kí ức.
Những người về trong lòng dân
Từ sáng sớm, nhiều người đã có mặt bên ngoài Công viên Lê Thị Riêng và dọc các tuyến đường đoàn xe đi qua. Khi đoàn xe ra đến cổng công viên, nhiều người dân cất tiếng hát Quốc ca và những bài hát như “Bài ca không quên”, “Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng”…. Trong dòng người ấy có những cựu chiến binh, người cao tuổi, tiểu thương, giáo viên, học sinh và sinh viên... Có những ánh mắt ngấn lệ, những người lặng lẽ khóc khi chứng kiến đoàn xe đưa những hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang. Các thế hệ đứng cạnh nhau, cùng hướng về những người đã ngã xuống từ 58 năm trước. Nhiều người mặc áo trắng, cầm trên tay những cành cúc trắng. Nhiều cựu chiến binh mặc lại bộ quân phục, đeo huân huy chương, trang nghiêm đưa tay chào tiễn biệt đồng đội khi đoàn xe đi qua. Trong những người đứng chờ tiễn biệt, có cả những người nước ngoài cũng cúi mình tưởng niệm. Anh Johny Devinn, một du khách người Anh bày tỏ: “Tôi cúi đầu trước những người đã ngã xuống vì lý tưởng!”.
Nhiều thế hệ người dân đứng tiễn đưa anh linh các liệt sĩ. Ảnh: PV
Ở nhiều khu phố, các thông báo được cập nhật liên tục để bà con tiện sắp xếp thời gian ra đưa tiễn. Nhiều trường đại học, phổ thông động viên các bạn học sinh sinh viên tham dự. Đại học Gia Định có khoảng 600 sinh viên, giảng viên, cán bộ và nhân viên tham gia tiễn đưa. Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai có khoảng 300 học sinh và giáo viên cùng di chuyển ra đường Điện Biên Phủ, cầm hoa trắng và cờ Tổ quốc chờ đoàn xe đi qua. Trường THPT Marie Curie tổ chức cho khoảng 300 học sinh và giáo viên thuộc 7 lớp tham gia. Phó Hiệu trưởng THPT Marie Curie Nguyễn Mạnh Hùng cho biết hoạt động này nhằm giúp học sinh hiểu thêm về sự hi sinh của các liệt sĩ qua trải nghiệm thực tế.
Những đoá hoa tri ân
Giữa cuộc tiễn đưa rất đông người tham dự, màu trắng của hoa cúc để lại một ấn tượng sâu đậm. Một cành hoa nhỏ vừa đủ để cầm trong tay, để nâng vẫy chào lên khi đoàn xe tới, để gửi gắm điều khó nói thành lời. Sự giản dị ấy phù hợp với nỗi thương tiếc khi người đi viếng dành phần lặng im của mình cho người đã khuất. Và khi những cành hoa xuất hiện trên tay nhiều người, nỗi xúc động riêng tìm được sự đồng cảm giữa đám đông. Có những bông cúc đã đi một chặng đường xa trước khi đến với người tiễn đưa. Có nghĩa cử của vợ chồng anh Trần Văn Định và chị Lê Thị Thu Ngọc, sống tại Đà Lạt, gửi tặng 4.000 cành cúc trắng. Hoa được bó thành 800 bó, mỗi bó năm cành. Ngày 13.10, anh Định tự lái xe bán tải chở hoa xuống TP. Hồ Chí Minh, bàn giao cho Bộ Tư lệnh Thành phố để phát miễn phí cho người dân. Anh chị chọn cách bày tỏ lòng biết ơn bằng chính những cành hoa mình có thể góp với lời chia sẻ: “Tôi xuất phát từ tấm lòng”.
Anh Duy Nhân chuẩn bị hoa cúc trắng tặng miễn phí cho người dân tham gia đưa tiễn các liệt sĩ ngày 14.10 tại TP. Hồ Chí Minh. Ảnh nhân vật cung cấp.
Hoa trắng được một quán cà phê trên đường Quốc Hương, phường An Khánh chuẩn bị để tặng miễn phí người dân, gửi gắm lòng tri ân đến 731 liệt sĩ.
Nhưng không chỉ có vợ chồng anh Trần Văn Định và chị Lê Thị Thu Ngọc góp công sức. Ở khu vực đối diện Công viên Lê Thị Riêng, chị Phan Thị Quế Hằng, chủ một shop quần áo, chuẩn bị 500 nhành hoa tặng người dân. Ở chân cầu đi bộ Văn Thánh, chị Châu Phạm, chủ một cửa hàng hoa tại phường Bình Thạnh, chuẩn bị 100 bông sen Quan Âm để người dân nhận miễn phí… và còn nhiều tấm lòng từ tâm khác. Trên đường phố TPHCM xuất hiện nhiều điểm để hoa cúc, hoa sen trắng kèm lời ghi mời nhận miễn phí. Nỗi mất mát của từng gia đình được cộng đồng cùng chia sẻ, sự hi sinh từ gần sáu thập niên trước vẫn làm người hôm nay rơi nước mắt. Trong niềm xúc động của đông đảo người dân thành phố còn có lòng biết ơn đối với cuộc sống bình yên mình đang được hưởng, với những buổi sáng được đi làm, đến trường, với những cuộc sum họp gia đình tưởng chừng rất đỗi hiển nhiên. Thành phố tiễn đưa các liệt sĩ bằng sự trang nghiêm, bằng hoa trắng và bằng cả tấm lòng của những người biết trân trọng những gì mình đang có.
Sức lay động và ý nghĩa của cuộc tiễn đưa nằm trong những điều như thế. Mỗi người dân đều có thể dành một phần thời gian, một nhành hoa hay một nén hương để tưởng nhớ. Những người đến viếng, đến tiễn đưa không nhất thiết có quan hệ ruột thịt với người nằm xuống, mà bởi vì họ ý thức được rằng cuộc sống của mình có phần được dựng xây bằng sự hi sinh của những người chưa từng gặp mặt. Bởi vậy, những bông cúc trắng của ngày tiễn đưa còn gợi một lời nhắc nhở đối với người ở lại. Sự tưởng nhớ cần được tiếp tục bằng việc chăm sóc những phần mộ, hỗ trợ những gia đình liệt sĩ và bền bỉ tìm kiếm những người chưa trở về. Những giọt nước mắt trong buổi lễ sẽ có ý nghĩa lâu dài khi được nối tiếp thiết thực bằng những công việc và trách nhiệm về sau.
Từ những cành hoa cúc trắng ấy, có thể cảm nhận một điều ấm áp giữa sự mất mát, đó là những người đã hy sinh vẫn có một chỗ trong tình thương và kí ức của thành phố. Đối với người từng đi qua chiến tranh, cuộc tiễn đưa có thể đánh thức những kỉ niệm về đồng đội và những người thân không trở lại. Còn đối với người trẻ, những hình ảnh xúc động trước mắt đem đến một cách cảm nhận lịch sử gần gũi. Những năm tháng vốn được biết qua trang sách lịch sử bỗng hiện ra trong những tiểu quách phủ Quốc kì, trong giọt nước mắt của người đứng bên cạnh. Từ đó, lời nhắc về sự hi sinh cho đất nước và cái giá của hòa bình có một hình hài cụ thể, đủ sức nặng khiến cho người ta dừng lại, suy nghĩ và sống khác đi.
HÀ THANH VÂN
VNQD