Chúng tôi đến Lữ đoàn Phòng không 241 vào một buổi chiều mùa hè bỏng rát. Trên khoảng sân rộng, Đại tá Hà Thanh Sơn, Lữ đoàn trưởng, đang trực tiếp huấn luyện chiến sĩ mới. Tiếng hô khẩu lệnh vang dội giữa trời xanh, hòa cùng nhịp bước rắn rỏi của những chàng trai tuổi đôi mươi vừa trải qua mấy tháng quân ngũ. Nắng gió thao trường đã làm nước da họ sạm đi, nhưng cũng tôi luyện nên vẻ cứng cáp, tự tin trong từng ánh mắt, dáng đứng. Từ những tân binh còn nhiều bỡ ngỡ ngày nhập ngũ, họ đang dần mang dáng dấp của những người lính canh trời.
Tạm dừng để chỉnh lại động tác cho một chiến sĩ, Đại tá Hà Thanh Sơn quay sang đoàn công tác của Tạp chí Văn nghệ Quân đội, đôi mắt ánh lên niềm tự hào: “Năm nay Lữ đoàn tròn 60 năm thành lập. Có lẽ vì thế mà khí thế thi đua, tinh thần rèn luyện của cán bộ, chiến sĩ cũng sôi nổi hơn. Anh em tập rất quyết tâm, kết quả huấn luyện vì thế cũng có nhiều chuyển biến tích cực.”
Cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 241 đang say sưa luyện tập.
Mang phiên hiệu Đoàn Xung Kích, Lữ đoàn Phòng không 241 là đơn vị bộ đội chủ lực thuộc Quân đoàn 12, có nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc vùng trời Tổ quốc. Trải qua chặng đường dài xây dựng và trưởng thành, Lữ đoàn đã tham gia nhiều chiến dịch, viết nên truyền thống đáng tự hào của một đơn vị anh hùng. Tiếp nối truyền thống ấy, thế hệ người lính hôm nay vẫn bền bỉ giữ vững tinh thần trách nhiệm nơi thao trường và trận địa. Với họ, canh giữ bầu trời bình yên cũng là giữ cho cuộc sống của nhân dân được yên ổn, để mỗi mái nhà có thể yên vui dưới bầu trời Tổ quốc.
Thượng tá Lê Đăng Mạnh, Phó Chính ủy Lữ đoàn vừa dẫn chúng tôi đi tham quan đơn vị, vừa giới thiệu: Cùng với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu luôn được đặt lên hàng đầu, đơn vị cũng đang tổ chức nhiều hoạt động hướng về truyền thống như thi tìm hiểu lịch sử, tọa đàm gặp gỡ các cựu chiến binh từ những ngày đầu thành lập, thăm hỏi gia đình liệt sĩ, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ… Vì năm nay là tròn 60 năm thành lập Lữ đoàn. Những hoạt động ấy không chỉ gợi nhắc về một chặng đường vẻ vang mà còn góp phần truyền tiếp ngọn lửa của đơn vị qua nhiều thế hệ người lính. Từ truyền thống ấy, Lữ đoàn Phòng không 241 tiếp tục chú trọng nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, làm chủ vũ khí trang bị, sẵn sàng cơ động trong mọi điều kiện thời tiết, thời gian và không gian; đồng thời giữ vững bản lĩnh chính trị, ý thức kỷ luật trước những diễn biến mới của tình hình.
Trò chuyện cùng các nhà văn trong đoàn công tác, Thượng tá Lê Đăng Mạnh không quên nhấn mạnh: Không chỉ chăm lo nhiệm vụ chuyên môn, đơn vị còn đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần của cán bộ, chiến sĩ. Văn hóa, văn học, nghệ thuật giữ vai trò rất quan trọng trong đời sống của người lính Lữ đoàn. Thông qua các hoạt động văn hóa, các tác phẩm văn học nghệ thuật và việc xây dựng văn hóa đọc, đơn vị mong muốn bồi đắp đời sống tinh thần phong phú hơn cho cán bộ, chiến sĩ, để giữa nhịp sống quân ngũ nhiều áp lực, người lính vẫn giữ được sự cân bằng, chiều sâu tâm hồn và tình yêu với cuộc sống.
Thượng tá Lê Đăng Mạnh, Phó Chính uỷ Lữ đoàn 241 (thứ năm từ trái sang) chụp ảnh lưu niệm cùng các nhà văn, nhà thơ trong đoàn công tác.
Giữa cơn mưa bất chợt của mùa hạ, chúng tôi theo con đường dốc lên điểm cao 33, nơi những người lính của Đại đội pháo phòng không 63 đang làm nhiệm vụ trực sẵn sàng chiến đấu. Trong màn mưa phủ mờ trận địa, Đại úy Hoàng Ngọc Thịnh, Đại đội trưởng vẫn cùng cán bộ, chiến sĩ bám vị trí trực chiến. Thịnh cho biết, vào những dịp quan trọng như lễ kỷ niệm 60 năm thành lập đơn vị, cường độ trực chiến được nâng lên mức cao nhất. Bộ đội phải trực liên tục trên điểm cao, vừa duy trì huấn luyện, vừa bảo đảm trạng thái sẵn sàng chiến đấu trong mọi tình huống.
Ít ai nghĩ người sĩ quan trẻ với gương mặt còn nhiều nét thư sinh ấy lại mang trong mình tình yêu đặc biệt với bầu trời từ những năm học phổ thông. Thịnh kể, khi học lịch sử về thế hệ cha anh chiến đấu bảo vệ Hà Nội năm 1972, trong Thịnh đã nhen lên ước mơ được trở thành người lính phòng không. Từ tình yêu ấy, Thịnh thi đậu Học viện Phòng không - Không quân và học tập ở đó giai đoạn 2015 – 2019. Tốt nghiệp rồi về đơn vị công tác. Ra trường chưa lâu, người sĩ quan trẻ đã sớm khẳng định mình bằng tinh thần trách nhiệm và ý chí vượt khó. Cuối năm 2023, chỉ sau một tháng nhận nhiệm vụ Đại đội trưởng, Thịnh cùng đồng đội giành giải Nhì khu vực phía Bắc trong cuộc thi diễn tập chiến thuật bắn đạn thật lực lượng Phòng không ba thứ quân. Nhắc về thành tích ấy, Thịnh không nói nhiều về bản thân mà luôn nhắc đến sự đoàn kết, đồng lòng của đồng đội.
Đứng trên điểm cao nhìn mưa giăng kín núi đồi, giọng Thịnh cảm xúc khi nhắc về gia đình. “Vợ em mới sinh con được sáu tháng. Những đợt trực dài ngày cũng nhớ vợ con lắm…”. Nhưng rồi người sĩ quan trẻ lại nhìn lên khoảng không trước mặt: “Là người lính phòng không hôm nay, em luôn đặt ý chí, trách nhiệm và lòng yêu nước lên hàng đầu. Đó cũng là sức mạnh để em vượt qua mọi khó khăn”. Theo Thịnh, nhiệm vụ của người lính phòng không đòi hỏi sự nhanh chóng và chính xác gần như tuyệt đối. Trong chiến tranh, khi máy bay địch cắt bom, mọi người tìm nơi trú ẩn thì đó lại là thời khắc người lính phòng không phải có mặt nơi trận địa, đối diện với ranh giới sinh tử để bảo vệ bầu trời. Vậy nhưng phía sau sự khốc liệt của nhiệm vụ ấy, Đại úy Hoàng Ngọc Thịnh vẫn giữ cho mình những khoảng mộng mơ và rất đỗi bình dị. Trong cảm nhận của Thịnh thì bầu trời Việt Nam đẹp vô cùng. Chính vì vẻ đẹp bình yên ấy mà những người lính Phòng không càng thấy mình phải có trách nhiệm canh giữ và bảo vệ.
Người lính Phòng không thời bình hôm nay không còn đối mặt trực diện với bom đạn, nhưng nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu chưa bao giờ được phép lơi lỏng. Với lực lượng canh giữ bầu trời, mọi tình huống đều được tính bằng giây. Chỉ một thoáng chậm trễ hay một sai số nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn vùng trời và nhiệm vụ chiến đấu.
Cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 241 luyện tập dưới cái nắng gay gắt của mùa hè.
Để xác tín cho điều này, giữa giờ giải lao trên thao trường huấn luyện, Trung tá Đinh Huy Hoàng, Phó Tham mưu trưởng Lữ đoàn chia sẻ với chúng tôi, đơn vị luôn xây dựng nhiều “ngân hàng tình huống” để luyện tập phương án xử lý. Tuy nhiên, thực tế luôn có những tình huống nằm ngoài dự kiến, đòi hỏi người lính phòng không phải thật bình tĩnh, linh hoạt, nhanh nhạy và chính xác.
Anh kể, có những buổi chiều trong khu vực vùng trời đơn vị quản lý, người dân thả diều sáo, hay tại khu vực cách đơn vị khoảng bảy ki-lô-mét có câu lạc bộ dù lượn hoạt động đúng tọa độ được cấp phép. Nhưng chỉ cần gió lớn làm thiết bị bay lệch hướng, cán bộ, chiến sĩ lập tức phải theo dõi và xử lý tình huống để bảo đảm an toàn cho nhiệm vụ phòng không. Công việc ấy không chỉ cần trình độ chuyên môn mà còn đòi hỏi sự phối hợp mềm dẻo, hài hòa với chính quyền địa phương và người dân.
Trong thời đại công nghệ quân sự ngày càng hiện đại, người lính Phòng không vẫn không thể chỉ phụ thuộc vào máy móc. Nhiều tình huống thực tế vẫn cần đến kinh nghiệm và sự sáng tạo của con người. Trung tá Đinh Huy Hoàng nhớ lại những đợt hành quân bắn đạn thật phải đi trong đêm để sáng ra đến trường bắn. Khối lượng khí tài, vũ khí mang theo rất lớn, quãng đường di chuyển xa, trong khi các loại pháo 37mm, 57mm lại không có hệ thống tín hiệu phản quang hay cảnh báo ban đêm, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm khi cơ động trên đường dài. Từ thực tế ấy, cán bộ, chiến sĩ của Lữ đoàn Phòng không 241 đã nghiên cứu và đưa vào sử dụng hệ thống chèn pháo tự động kết hợp tín hiệu cảnh báo từ xa ở các khúc cua, điểm khuất tầm nhìn; đồng thời lắp hệ thống đèn nhấp nháy phía đuôi nòng pháo để bảo đảm nhận diện khi hành quân ban đêm. Những sáng kiến giản dị nhưng hiệu quả ấy đã góp phần bảo đảm an toàn cho người đi đường, bộ đội và khí tài trong các đợt cơ động đường dài. Giữa nhịp sống thời bình, sự âm thầm của người lính Phòng không đôi khi nằm trong chính những chi tiết rất nhỏ như thế. Họ âm thầm chuẩn bị cho mọi tình huống có thể xảy ra, để bầu trời bình yên luôn được giữ vững.
Chúng tôi rời Lữ đoàn Phòng không 241 khi những người lính Phòng không vẫn đang say sưa luyện tập trên thao trường. Tiếng hô khẩu lệnh vẫn vang lên đều đặn giữa gió nóng và mùi đất ẩm sau mưa. Đọng lại trong chúng tôi là hình ảnh những gương mặt sạm nắng, những ánh mắt luôn hướng lên bầu trời và tinh thần trách nhiệm hiện hữu trong từng vị trí, từng ca trực. Dù ở thao trường, trận địa hay điểm cao lộng gió, họ vẫn âm thầm hết mình cho một điều giản dị mà lớn lao: giữ bình yên cho bầu trời Tổ quốc hôm nay.
LÊ NGỌC
VNQD