Dòng chảy

Văn hoá Bộ đội Cụ Hồ là nền tảng sức mạnh tinh thần của Quân đội ta

Thứ Năm, 19/11/2026 23:09

Sáng 19/11, tại Hội trường Bộ Quốc phòng (Hà Nội), Quân uỷ Trung ương, Bộ Quốc phòng tổ chức gặp mặt cán bộ văn hoá, văn nghệ sĩ Quân đội nhân Ngày Văn hoá Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026, đúng dịp Kỉ niệm 80 năm Hội nghị Văn hoá toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026). Bên cạnh những định hướng lớn cho văn nghệ toàn quân, Đại tướng Phan Văn Giang dành nhiều thời gian kể về những bài hát, trang văn, thước phim đã đi cùng cuộc đời quân ngũ của mình, từ điệu dân ca vang lên giữa chiến dịch Điện Biên Phủ đến bộ phim về 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị.

Đại tướng Phan Văn Giang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân uỷ Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chủ trì buổi gặp mặt. Dự buổi gặp mặt có Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Uỷ viên Thường vụ Quân uỷ Trung ương, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Đại tướng Nguyễn Tân Cương, Uỷ viên Trung ương Đảng, Uỷ viên Thường vụ Quân uỷ Trung ương, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; lãnh đạo các cơ quan, đơn vị trong và ngoài Quân đội cùng đại diện các thế hệ cán bộ văn hoá, văn nghệ sĩ Quân đội.

Đại tướng Phan Văn Giang, Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân uỷ Trung ương, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng chủ trì cuộc gặp mặt.  Ảnh: TTXVN

Lần đầu tiên chúng ta có một ngày riêng là Ngày Văn hoá Việt Nam. Đây là dịp để chúng ta cùng nhìn lại những giá trị văn hoá đã được khẳng định. Có thể nói, trên bước đường kháng chiến kiến quốc, giá trị văn hoá quân sự đã được định hình, phát triển. Hình ảnh người chiến sĩ là cốt lõi, từ các cuộc kháng chiến giành độc lập, hoà bình, thống nhất đất nước đến hình ảnh bộ đội xông pha trên mọi trận tuyến hôm nay. Những người lính với những phẩm chất, hành vi văn hoá đã cụ thể hoá hệ giá trị Việt Nam, kế thừa kinh nghiệm cha anh đi trước trong thực hiện các nhiệm vụ. Nơi nào có bộ đội nơi ấy có dấu chân cán bộ văn hoá. Hình tượng Bộ đội cụ Hồ trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm qua và hôm nay đã làm nên một hệ giá trị Bộ đội Cụ Hồ. Văn hoá Bộ đội Cụ Hồ đã là nền tảng sức mạnh tinh thần của Quân đội ta.

PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam mở đầu buổi gặp mặt với bài phát biểu nhìn lại 80 năm văn hoá cách mạng gắn liền với vận mệnh dân tộc. Theo ông, Việt Nam là đất nước trải qua nhiều cuộc chiến tranh giữ nước nên hình tượng người lính luôn đứng ở hàng đầu, được văn học nghệ thuật khắc hoạ hào sảng và lay động. Qua số phận con người, người nghệ sĩ lưu giữ sự kiện lịch sử bằng cảm xúc, tài năng và lòng yêu nước, giúp thế hệ trẻ hiểu cha ông đã trải qua những gì để có độc lập, tự do.

Đại tá, NSƯT Đặng Thái Huyền, Phó Giám đốc Điện ảnh Quân đội nhân dân, bày tỏ trăn trở của người làm điện ảnh trước yêu cầu thể hiện hình ảnh người lính sao cho thấy được nét đẹp và chiều sâu văn hoá, khắc hoạ được con người phía sau hình tượng. Nhắc tới 38 liệt sĩ của Điện ảnh Quân đội với những thước phim phải trả bằng máu, chị coi đó là di sản tinh thần, thấm đẫm bài học nhân sinh cho các thế hệ cầm máy đi sau, và mong các dự án phim lịch sử tiếp tục được tạo điều kiện sản xuất, phổ biến rộng rãi tới khán giả trẻ. 

Đại diện lớp nghệ sĩ trẻ, Thiếu tá Đỗ Thị Thanh Hoa (nghệ danh Đỗ Tố Hoa), giảng viên Khoa Thanh nhạc, Trường Đại học Văn hoá Nghệ thuật Quân đội, đề xuất tạo điều kiện để nghệ sĩ trẻ được đào tạo chuyên sâu, trải nghiệm thực tế tại đơn vị và giao lưu quốc tế, để mỗi giọng ca hiểu rõ mình hướng tới ai, gắn với nhiệm vụ nào.

Các đại biểu tham quan khu vực trưng bày. Ảnh: PV

Trong dòng chảy lịch sử đã mở ra thời đại Hồ Chí Minh, văn học nghệ thuật Quân đội được hình thành, phát triển và có những đóng góp đặc sắc. Ngay từ những ngày đầu kháng chiến, nhiều văn nghệ sĩ xung phong ra mặt trận, có mặt trên khắp các chiến trường. “Có những người vừa cầm súng vừa sáng tác, có những người đã anh dũng hi sinh để lại những tác phẩm, những trang viết còn dang dở”, Đại tướng nói. Lời ca, trang văn, vần thơ, bức tranh, thước phim theo bộ đội trên đường hành quân, trong chiến hào, tiếp thêm niềm tin, nghị lực để quân và dân giành độc lập, thống nhất đất nước; nhiều tác phẩm đi cùng năm tháng, trở thành một phần kí ức của dân tộc.

Khi đất nước bước vào công cuộc đổi mới, văn nghệ sĩ Quân đội tiếp tục có mặt trên khắp mọi miền, từ biên cương xa xôi, địa đầu Tổ quốc đến quần đảo tiền tiêu nơi biển Đông. Theo Đại tướng, những chương trình biểu diễn giữa núi rừng trùng điệp, giữa trùng khơi sóng nước, với tiếng hát mang hơi ấm quê nhà, nghĩa tình đồng đội và niềm tin yêu của hậu phương, đã làm vơi nỗi nhớ để mỗi cán bộ, chiến sĩ thêm vững lòng nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Sau khi nghe các ý kiến bày tỏ chia sẻ của các văn nghệ sĩ, Đại tướng Phan Văn Giang đã có bài phát biểu. Mở đầu, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định những giá trị văn hoá được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước đã tạo nên sức mạnh tinh thần để dân tộc ta vượt qua biết bao thử thách, giữ vững độc lập, chủ quyền và bản sắc văn hoá. Nhắc lại lời Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Nhà hát Lớn Hà Nội ngày 24/11/1946: “Văn hoá phải soi đường cho quốc dân đi”, Đại tướng nhấn mạnh dưới sự lãnh đạo của Đảng, văn hoá, văn học nghệ thuật luôn gắn bó mật thiết với vận mệnh dân tộc, đồng hành cùng nhân dân và lực lượng vũ trang, bồi đắp lòng yêu nước, củng cố niềm tin và cổ vũ ý chí chiến đấu.

Những trang kí ức của người lính tăng

Đại tướng, Bộ trưởng Phan Văn Giang cũng dành thời gian chia sẻ cảm xúc trong cuộc đời quân ngũ của mình. Đại tướng kể, trong chiến dịch Điện Biên Phủ, khi được đồng đội đề nghị kéo đàn, nhạc sĩ Doãn Nho nhìn thấy toàn những người lính quê đồng bằng Bắc Bộ nên đã chọn điệu dân ca Cò lả. Cũng chính nhạc sĩ Doãn Nho phổ thơ Hữu Thỉnh thành ca khúc Năm anh em trên một chiếc xe tăng, bài hát gắn với mười sáu năm Đại tướng là lính xe tăng.

Hay như bộ phim Mưa đỏ chuyển thể từ kịch bản của nhà văn Chu Lai đã khiến Đại tướng nhớ về người Sư đoàn trưởng của mình trong 81 ngày đêm ở Thành cổ Quảng Trị năm 1972, người Phó Trung đoàn trưởng, Tham mưu trưởng trung đoàn, được đồng đội gọi là “Triệu Tử Long của Thành cổ”. Người anh hùng quê Bình Định có dáng người nhỏ bé đến mức khi trở lại Thành cổ thăm chiến trường xưa, người ta phải kê một chiếc bàn bốn chân để ông đứng lên đó nói chuyện. Ông là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Minh Vân, Đại tá, từng là Sư đoàn trưởng, Hiệu trưởng Trường Quân sự Quân đoàn 1. Với bộ phim Mưa đỏ, Đại tướng ghi nhận đạo diễn Đặng Thái Huyền thuộc thế hệ 8X, cùng sự tham mưu, cố vấn của nhiều tướng lĩnh, sĩ quan qua các thế hệ, đã làm nên một tác phẩm có giá trị rất lớn, đạt doanh thu hàng trăm tỉ đồng. Ông cho biết đã đề nghị Điện ảnh Quân đội nhân dân cứ bốn năm làm một bộ phim, dù đây là bài toán không dễ.

Một kí ức khác đã tròn 47 năm. Đơn vị của Đại tướng rời chốt biên giới phía Bắc ngày 2/3/1979; nhà văn Khuất Quang Thụy (nguyên Phó Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội) có viết về trận chiến đấu biên giới năm đó. Người chiến sĩ chưa tròn một tuổi quân khi ấy có những trăn trở riêng khi đọc bài viết trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội, phải đến khi đi học sĩ quan ông mới hiểu cách nhà văn tái hiện một câu chuyện: người viết cần “những nét bút thật sắc sảo để khái quát lên một trận đánh hay một câu chuyện” để “hướng tới một niềm tin trong tương lai”.

Đại tướng Phan Văn Giang cùng Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Thượng tướng Đỗ Văn Tụng tại gian trưng bày sách, báo của Tạp chí Văn nghệ Quân đội trong khuôn khổ buổi gặp mặt. Ảnh: Trung Minh

Bên cạnh đó, Đại tướng cũng nhắc tới ca khúc Chiều biên giới (nhạc Trần Chung, thơ Lò Ngân Sủn), Hoa sim biên giới và Cây đàn ghi-ta một dây chỉ lính đảo xa mới có, những thứ đã theo những người lính suốt năm tháng. Từ mạch nguồn truyền thống với những câu chuyện Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai, Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo, Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng, Đại tướng nói về những người lính thời bình. Đó là những câu chuyện toả sáng phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ như chuyện về Thượng sĩ Vũ Văn Bình, Lữ đoàn Công binh 513, Quân khu 3, đã xô người trung đội trưởng ra khỏi vùng sạt lở và nhận trọn khối đất đá đang sập xuống; đó là câu chuyện về Thượng sĩ Kpă Thiêp, Quân đoàn 34, trên đường đi rẫy cùng vợ trong thời gian nghỉ phép, đã cứu sống hai người dân bị điện giật và hi sinh; đó là Trung tá Trần Văn Tùng, Tiểu đoàn trưởng, Trung đoàn 568, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hưng Yên, hi sinh khi cứu người trên sông Trà Lý. “Quên thân mình vì đồng đội!”, Đại tướng xúc động nói.

Trân trọng những văn nghệ sĩ trưởng thành từ môi trường Quân đội, Đại tướng cho rằng chính thực tiễn phong phú của đời sống quân ngũ, tình đồng chí, đồng đội và sự gắn bó máu thịt với nhân dân đã trở thành mạch nguồn cảm hứng, làm nên sức sống lâu bền của nhiều tác phẩm. Ông tưởng nhớ các văn nghệ sĩ đã hi sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc; ghi nhận những văn nghệ sĩ dù không còn công tác trong Quân đội vẫn mang đậm phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ; cảm ơn văn nghệ sĩ ngoài Quân đội đã sáng tác về đề tài lực lượng vũ trang, chiến tranh cách mạng, cùng gia đình, người thân của các văn nghệ sĩ.

Những câu chuyện được kể bằng giọng của người trong cuộc cho thấy văn học nghệ thuật đã đi vào đời sống người lính và trở thành một phần kí. Một điệu dân ca, một bài hát về kíp xe tăng, một trang văn từng khiến người lính trẻ trăn trở đều có thể theo người chiến sĩ suốt hành trình trưởng thành; và khi vị Bộ trưởng nối những ca khúc thời chiến với tấm gương người lính thời bình, văn nghệ sĩ nhận được một gợi ý rõ ràng: đề tài nằm ngay trong đời sống đang diễn ra từng ngày.

PGS.TS, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ chụp ảnh cùng các nhà văn Quân đội. Ảnh: PV

Ba nhiệm vụ trọng tâm

Nhắc đến câu “Quân với dân như cá với nước”, Đại tướng nói: “Người dân nói thế thì người chiến sĩ chúng tôi làm sao từ chối được?”. Văn học nghệ thuật đã góp phần khắc sâu hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân, phản ánh tình đoàn kết quân dân; đó là những giá trị cần tiếp tục phát huy.

Đại tướng nêu rõ, đất nước đã bước vào kỉ nguyên phát triển mới với những thời cơ, vận hội lớn và không ít khó khăn, thách thức. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò của văn hoá, con người, yêu cầu phát huy hiệu quả giá trị văn hoá và tinh thần cống hiến của con người Việt Nam để văn hoá thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực để phát triển đất nước. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và phương thức tác chiến làm thay đổi sâu sắc tính chất chiến tranh hiện đại, con người vẫn giữ vai trò quyết định; vì vậy, cùng với nâng cao trình độ tác chiến, chuyên môn kĩ thuật, Quân đội cần đặc biệt coi trọng xây dựng bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu, ý thức kỉ luật và phẩm chất đạo đức của người quân nhân.

Trên cơ sở đó, Đại tướng đề nghị văn nghệ sĩ Quân đội tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục phát huy truyền thống văn hoá, văn học nghệ thuật cách mạng, giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng, gắn bó sâu sắc với đời sống bộ đội và nhân dân; đi sâu phản ánh những thành tựu, vấn đề mới trong xây dựng Quân đội, những tập thể tận tuỵ nghiên cứu khoa học, cải tiến, sản xuất vũ khí trang bị, tình đồng chí, tình quân dân và quá trình rèn luyện, trưởng thành của người chiến sĩ.

Thứ hai, chủ động tiếp cận thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới phương thức hoạt động văn học nghệ thuật, tận dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các phương tiện truyền thông mới để đưa tác phẩm đến với bộ đội và nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Đại tướng lưu ý đổi mới phương thức không thể thay thế yêu cầu về chất lượng tư tưởng và nghệ thuật; công nghệ phải phục vụ sáng tạo, phát huy giá trị văn hoá dân tộc và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị.

Thứ ba, không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ, phát huy tài năng và sức sáng tạo. Đại tướng mong các thế hệ văn nghệ sĩ, nhất là những gương mặt trẻ, tích luỹ vốn sống, mạnh dạn tìm tòi để có thêm những tác phẩm phản ánh sâu sắc đất nước, con người Việt Nam và hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ thời kì mới.

Đối với Tổng cục Chính trị và các cơ quan chức năng, Đại tướng yêu cầu tập trung xây dựng đội ngũ văn nghệ sĩ; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng, phát hiện, trọng dụng nhân tài; tạo điều kiện để văn nghệ sĩ đi vào thực tiễn hoạt động quân sự, quốc phòng, nhất là những nhiệm vụ mới, lĩnh vực khó, địa bàn trọng yếu; đổi mới cơ chế đầu tư, tổ chức sáng tác, phổ biến tác phẩm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, coi trọng chất lượng thực chất. Cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, phong phú; hoạt động văn hoá, văn nghệ phải thiết thực, hướng về cơ sở, góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Đại tướng tin tưởng trong bất kì hoàn cảnh nào, các thế hệ văn nghệ sĩ Quân đội cũng luôn giữ vững bản lĩnh, phẩm chất của người chiến sĩ cách mạng.

VNQĐ online

VNQD
Thống kê
Bài đọc nhiều nhất
Những người lính đào ngũ trong Chuyện ba người lính

Những người lính đào ngũ trong Chuyện ba người lính

Đừng vội nghĩ tất cả những người lính vì một lí do riêng nào đó mà đào ngũ đều là hèn nhát. Phải nhìn họ với tấm lòng thấu hiểu và vị tha...(VŨ CÔNG CHIẾN)

Trăm năm cô đơn của G.G.Márquez và những nhân vật lấy nguyên mẫu từ hiện thực

Trăm năm cô đơn của G.G.Márquez và những nhân vật lấy nguyên mẫu từ hiện thực

Những bạn đọc không nắm rõ tiểu sử của tác giả, hẳn nhiên sẽ rất bối rối khi đọc tác phẩm, nhất là vào giai đoạn cuối truyện, khi một loạt nhân vật dường như “trên trời rơi xuống” không có lai lịch rõ ràng,...(YẾN THANH)

Nguyên mẫu trong "Rừng đói" và "Bình minh phía trước"

Nguyên mẫu trong "Rừng đói" và "Bình minh phía trước"

Nguyên mẫu trong văn của tôi ít được hư cấu vì tôi không có tài hư cấu. Vì thế đọc lên là biết ngay đó là ai. Hơn nữa tôi cũng hay để tên nhân vật là tên nguyên mẫu...(NGUYỄN TRỌNG LUÂN)

Những cái tên mang thân phận người của "Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới"

Những cái tên mang thân phận người của "Gió vẫn thổi qua rừng nhiệt đới"

Từ những đường dây lừa đảo xuyên biên giới, từ những căn phòng trọ ám mùi dây thừng và điện thoại bị tắt nguồn…, tôi muốn bạn đọc bước vào thế giới lạnh lẽo và dữ dội của thời đại dữ liệu,... (DƯƠNG BÌNH NGUYÊN)